<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Ariya</id>
	<title>Ariya - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Ariya"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ariya&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-22T19:17:00Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ariya&amp;diff=196447&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ariya&amp;diff=196447&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T14:59:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Goldberg-titlepage.png|thumb|right|„Goldberg variatsiyalari“ning titul varag‘i (1741-yil, 1-nashr)]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ariya&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-it|„aria“}} — ashula) – kuychan shaklga ega, mukammallashgan va keng qamrovli lirik yoki dramatik mazmuni bilan tugallangan musiqiy asar&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Музика луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |year=1987}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Мусиқа луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Oʻqituvchi nashriyoti |isbn=5-645-02422-2 |pages=384 |year=1997}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Asosan [[opera]], [[musiqali drama]], [[kantata]] va [[Oratoriya|oratoriyalarda]] ishlatiladi. Unda asosan qahramonning xarakteri, uning his-tuygʻulari va voqealarga boʻlgan munosabatlari tasvirlanadi. Odatda [[orkestr]] joʻrligida [[xonanda]] tomonidan ijro etiladi. Mazmunining jiddiyligi va gʻoyaviy maqsadga ega boʻlishi tufayli [[opera]] dramaturgiyasida [[Drama|dramadagi]] [[Monolog|monologga]] teng keladi. [[Qoʻshiq]] va [[Romans|romansga]] nisbatan birmuncha murakkab, koʻp qismdan tuzilgan. Badiiy vazifasi  opera qahramonining ruhiy kechinmalari va intilishini ochib berish. Shu bois keng ohangdorligi bilan ajralib turadi. Koʻpincha, [[orkestr]] muqaddimasi bilan boshlanadi, baʼzan undan oldin [[rechitativ]] keladi. [[Ariyetta]], [[ariozo]], [[kavatina]], kabaletta va boshqa ariya turiga mansub. Baʼzan tabiatan kuychan cholgʻu asarlar ham ariya deb ataladi ([[Johann Sebastian Bach]] ariyalari){{OʻzME-A}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oʻzbekiston kompozitorlari turli ariyalarni, asosan [[opera]], [[musiqali drama]] va [[Musiqali komediya|komediya]] hamda [[oratoriya]] janrlarida (ayrim oʻrinlarda cholgʻu ariyalarni) qoʻllashadi. Ilk oʻzbek musiqali dramalari („[[Layli va Majnun]]“, „[[Farhod va Shirin]]“) va ular zaminida yaratilgan shu nomdagi operalarga [[maqom]] (baʼzan [[ashula]] va [[katta ashula]])larga asoslangan ariyalar kiritilgan. Oʻzbekiston kompozitorlaridan [[Aleksey Kozlovskiy|Aleksey Kozlovskiyning]] „Ulugʻbek“ operasidagi Ulugʻbekning monologlari, [[Reyngold Glier]] va T. Sodiqovlarning „Gulsara“ operasidagi Gulsara – bular ariyalarga misol boʻla oladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Konsert|Konsertlarda]] ijro etiladigan ayrim vokal asarlar ham [[opera]] ariyasining xususiyatlariga ega boʻlishi mumkin. Baʼzan, lirik va odatda sekin sur’atda ijro etiladigan, [[fortepiano]] yoki boshqa [[Cholgʻu musiqasi|cholgʻu]]lardan uchun yaratilgan musiqa asari ham ariya deb ataladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Ariyetta]]&lt;br /&gt;
* [[Ariozo]]&lt;br /&gt;
* [[Ballada]]&lt;br /&gt;
* [[Kavatina]]&lt;br /&gt;
* [[Qoʻshiq]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* {{Commonscatinline|Arias|Ariya}}.&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{musiqa-stub}}{{tashqi havolalar}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>