<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bardaa</id>
	<title>Bardaa - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bardaa"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bardaa&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-22T23:19:17Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bardaa&amp;diff=198557&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bardaa&amp;diff=198557&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:02:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| oʻzbekcha nomi = Barda&lt;br /&gt;
| asl nomi = {{lang|az|Bərdə}}&lt;br /&gt;
| image_skyline =&lt;br /&gt;
|tasvir_eni=280px&lt;br /&gt;
| mavqe = Shahar&lt;br /&gt;
| mamlakat = Ozarbayjon&lt;br /&gt;
| mintaqa turi =&lt;br /&gt;
| mintaqa =&lt;br /&gt;
| jadvalda mintaqa =&lt;br /&gt;
| tuman turi =&lt;br /&gt;
| tuman =&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman =&lt;br /&gt;
| jamoat turi =&lt;br /&gt;
| jamoat =&lt;br /&gt;
| jadvalda jamoat =&lt;br /&gt;
| qaram =&lt;br /&gt;
|lat_deg= 40|lat_min= 22|lat_sec=28&lt;br /&gt;
|lon_deg= 47|lon_min= 07|lon_sec=36&lt;br /&gt;
|CoordAddon = type:city(10034830)_region:AZ&lt;br /&gt;
| CoordScale =&lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 260&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi oʻlchami =&lt;br /&gt;
| tuman xaritasi oʻlchami =&lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi =&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi =&lt;br /&gt;
| tuman xaritasi =&lt;br /&gt;
| ichki bolinishi =&lt;br /&gt;
| rahbar turi = Hokim&lt;br /&gt;
| rahbar =&lt;br /&gt;
| asos solingan =&lt;br /&gt;
| ilk eslatilishi =&lt;br /&gt;
| avvalgi nomlari =&lt;br /&gt;
| qachondan beri =&lt;br /&gt;
| maydon =&lt;br /&gt;
| balandlik turi =&lt;br /&gt;
| AP markazi balandligi = 76&lt;br /&gt;
| iqlim =&lt;br /&gt;
| rasmiy til = ozarbayjon tili&lt;br /&gt;
| aholi = 41277&amp;lt;ref&amp;gt;[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;amp;men=gcis&amp;amp;lng=en&amp;amp;des=wg&amp;amp;geo=-26&amp;amp;srt=npan&amp;amp;col=abcdefghinoq&amp;amp;msz=1500&amp;amp;pt=c&amp;amp;va=x World Gazetteer: Azerbaijan] {{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} — World-Gazetteer.com&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| sanalgan yil = 2010&lt;br /&gt;
| zichlik =&lt;br /&gt;
| aglomeratsiya =&lt;br /&gt;
| milliy tarkib =&lt;br /&gt;
| konfessiyaviy tarkib =&lt;br /&gt;
| etnoxronim =&lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi = +4:00&lt;br /&gt;
| DST =&lt;br /&gt;
| telefon kodi = +994 2020&lt;br /&gt;
| pochta indeksi =&lt;br /&gt;
| pochta indekslari =&lt;br /&gt;
| avtomobil kodi =&lt;br /&gt;
| identifikator turi =&lt;br /&gt;
| raqamli identifikator =&lt;br /&gt;
|sayt =&lt;br /&gt;
| Commons turkumi = Barda&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bardaa&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-az|Bərdə}}, [[arabcha]]dan — egar; [[armancha]] — &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Partav&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar (1948-yildan). Qorabogʻ tekisligidagi Terter daryosi boʻyida. Yevlax temir yoʻl stansiyasidan 26&amp;amp;nbsp;km janubda. Yevlax — [[Agʻdam]] avtomobil yoʻli yoqasida. Aholisi 31,6 ming (1991). Paxta tozalash, yogʻ-sir va temir-beton buyumlari zavodlari, tikuvchilik fabrikasi bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Aftidan milodiy &amp;lt;nowiki&amp;gt;IV&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda ham mavjud boʻlgan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;V&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda bir muncha vaqt Perozapat (ehtimol sosoniy shohlaridan [[Peroz]] yoxud Feruz nomidan olingan boʻlsa kerak) deb atalib Kavkaz Albaniyasining poytaxti boʻlgan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;VI&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asr oʻrtasida koʻchmanchilarning tez-tez hujumlari natijasida alban katolikoslarining qarorgohi oʻrta asr Chol shahridan Bardaaga koʻchirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8- asr boshida butun Albaniya kabi Bardaani ham arablar fath qilgan. Hosildor tekislikda, Sharq karvon yoʻllari kesishgan joyda joylashgan Bardaa yirik savdo-hunarmandchilik shahriga aylangan. Bardaaning mudofaa devori, xandaqi, tosh koʻpriklari, timlari boʻlgan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;X&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda saluriylar, soʻngra shimoldan kelgan ruslar tomonidan egallangan. Harbiy harakatlar natijasida tanazzulga yuz tutgan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;XIII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asr 1-yarmida [[moʻgʻullar istilosi]]dan soʻng qishloqqa aylangan. Bardaa shahar harobasi — Ozarbayjondagi hozirgi Bardaa shahridan bir necha km masofada joylashgan. Bardaada naxichevanlik meʼmor Ahmad tomonidan 1322-yil qurilgan gʻishtin maqbara (diametri 10 m, balandligi 14 m) saqlanib qolgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
=== Oʻrta asrlar tarixi ===&lt;br /&gt;
[[File:Habib Allah ibn &amp;#039;Ali ibn Husam - Alexander the Great in Nushabah-s Pavilion in Barda&amp;#039; - Walters W608269A.jpg|300px|thumb|right|[[Aleksandr|Aleksandr Makedonskiy]] Bardaadagi Nushoblar ayvonida. [[Nizomiy Ganjaviy]]]]&lt;br /&gt;
Shahar taxminan 789-yilda Arminiya provinsiyasi hokimining (ostikan) ikkinchi muqobil poytaxti (Dvindan keyin) boʻldi&amp;lt;ref&amp;gt;{{kitob manbasi&lt;br /&gt;
 | last = Ter-Ghevondyan&lt;br /&gt;
 | first = Aram N.&lt;br /&gt;
 | author-link = Aram Ter-Ghevondyan&lt;br /&gt;
 | others = Trans. Nina G. Garsoïan&lt;br /&gt;
 | title = The Arab Emirates in Bagratid Armenia&lt;br /&gt;
 | publisher = Calouste Gulbenkian Foundation&lt;br /&gt;
 | location= Lisbon&lt;br /&gt;
 | year = 1976&lt;br /&gt;
 | pages= 36–37}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uning hokimlari shimoldan kelayotgan [[xazarlar]] bosqiniga qarshi turish maqsadida shahar mudofaasini kuchaytirdilar{{sfn|Bosworth|1988|pp=779–780}}. 768-yilda barcha armanlarning katolikosi Sion I Bavonats&amp;#039;i Partavda cherkov kengashini chaqirdi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi | url=https://books.google.com/books?id=F3baEAAAQBAJ |title = The Canons of the Synod of Partav |isbn = 9781088093047 |last1 = Curtin|first1 = D. P.|date = December 2013|publisher = Dalcassian Publishing Company }}&amp;lt;/ref&amp;gt;, u arman cherkovini boshqarish va nikoh amaliyoti bilan bogʻliq masalalarni hal qiluvchi yigirma toʻrtta qonunni qabul qildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;ASE&amp;quot;&amp;gt;{{in lang|hy}} Ulubabyan, Bagrat. s.v. &amp;quot;Partav,&amp;quot; Armenian Soviet Encyclopedia, vol. 9, p. 210.&amp;lt;/ref&amp;gt;. IX-X asrlarga kelib Bardaa oʻzining iqtisodiy ahamiyatini yaqin atrofdagi [[Ganja|Gandzak/Ganja]] shahriga nisbatan sezilarli darajada yoʻqotdi. Albaniya cherkovi katolikosining oʻrni ham Bardakka (Berdakur) koʻchirilib, Partav yepiskoplik qilib qoʻyildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;ASE&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[[Kirakos Gandzaketsi]]. &amp;#039;&amp;#039;[http://rbedrosian.com/kg7.htm History of the Armenians]&amp;#039;&amp;#039;. Trans. Robert Bedrosian.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Musulmon geograflari [[Istaxriy]], [[Ibn Havqal]] va [[Muqaddasiy]]larning fikricha, oʻziga xos [[Agvan tili|Kavkaz alban tili]] (geograflar uni ar-Raniya yoki arroniy deb atashgan) ilk islom davrida saqlanib qolgan va X asrda ham Bardaada soʻzlashilgan&amp;lt;ref&amp;gt;Bosworth, C. E. &amp;quot;[http://www.iranicaonline.org/articles/arran-a-region Arrān].&amp;quot; Encyclopaedia Iranica.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ibn Havqal Bardaa ahli arroniy tilida gaplashishini taʼkidlasa, Istaxriy esa Arroniy tili „Barda mamlakati“ning tili boʻlganini aytadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Kavkaz/Karaulov/text1.htm|title=СБОРНИК МАТЕРИАЛОВ|website=www.vostlit.info}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bu vaqt ichida shahar [[musulmon]] [[arablar|arab]] aholisi bilan fahrlanar edi, shuningdek, xristian jamoasi ham katta edi{{sfn|Bosworth|1988|pp=779–780}}. Bardaa hatto &amp;lt;nowiki&amp;gt;X&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda Nestorian (xristian) yepiskopining qarorgohi boʻlgan. XI asr oxiridagi voqealarga ishora qilib, XII asr arman tarixchisi Edessalik Metyu Partavni „Arman shahri [“K’aghak’n Hayots&amp;#039;&amp;quot;] deb taʼriflagan, u Paytakaran deb ham atalgan va keng dengiz [Kaspiy] yaqinida joylashgan&amp;quot;&amp;lt;ref&amp;gt;Matthew of Edessa (1993). &amp;#039;&amp;#039;[https://books.google.com/books?id=sExoAAAAMAAJ&amp;amp;q=partaw Armenia and the Crusades: Tenth to Twelfth centuries: The Chronicle of Matthew of Edessa]&amp;#039;&amp;#039;. Trans. Ara E. Dosturian. Lanham: University Press of America, p. 151.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Musulmon geograflari ham Bardaani qalʼa, masjid (Arran xazinasi shu yerda joylashgan), aylanma devor va darvozalar hamda „Karaki“, „Koraki“ yoki „al-Kurki“ (yunoncha κυριακή [&amp;#039;&amp;#039;kyriaki&amp;#039;&amp;#039;], Xudoning kuni va yakshanbasidan olingan nom; armancha &amp;#039;&amp;#039;kiraki&amp;#039;&amp;#039; ham xuddi shunday kyriaki soʻzidan olingan) deb nomlangan yakshanba [[bozor]]i boʻlgan gullab-yashnayotgan shahar deb taʼriflashgan{{sfn|Bosworth|1988|pp=779–780}}&amp;lt;ref&amp;gt;Wheatley, Paul. &amp;#039;&amp;#039;The Places Where Men Pray Together: Cities in Islamic lands, Seventh through the Tenth Centuries&amp;#039;&amp;#039;. Chicago: University of Chicago Press, 2001, p 159.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Istaxriyning taʼkidlashicha, Bardada mahalliy aholi orasida „Koraki“ nomi bilan mashhur boʻlgan yakshanba bozori boʻlgan, olim Jorj Burnoutyanning fikriga koʻra, yakshanba („Kiraki“) soʻzining yunoncha emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri armancha tarjimasidan olingan. Shu asosda, Burnoutian X asrda shaharda hali ham muhim arman elementi mavjud boʻlgan, deb taxmin qiladi: Jamol Javansher Qorabogʻi, Qorabogʻ tarixi boʻyicha ikki yilnoma: Mirzo Jamol Javansherning „Tarix-e Qorabogʻi“ va Mirzo Adigoʻzal begʻimning Qorabogʻ nomi. Jorj A. Bournoutian tomonidan kirish va izohli tarjima. Kosta Mesa, CA: Mazda Publishers, 2004, p. 40n2.&amp;lt;/ref&amp;gt;. 914-yilda shahar [[ruslar]] tomonidan bosib olindi va uni olti oy davomida egallab oldi. 943-yilda u ruslar tomonidan yana bir bor hujumga uchradi va talon-taroj qilindi{{sfn|Kennedy|2004|p=256}}. Bu, ehtimol, X asrning ikkinchi yarmida Bardaaning tanazzulga uchrashiga, qoʻshni viloyatlar hukmdorlarining bosqinlari va zulmiga sabab boʻlgan boʻlishi mumkin, chunki shahar nufuz jihatdan [[Baylaqon]]dan ortda qolgan{{sfn|Bosworth|1988|pp=779–780}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Asrlar davomida sodir boʻlgan zilzilalar va nihoyat, [[moʻgʻullar istilosi]] shaharning diqqatga sazovor joylarining koʻp qismini vayron qildi, &amp;lt;nowiki&amp;gt;XIV&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda meʼmor Ahmad ibn Ayyub Naxichevoniy tomonidan qurilgan Ahmad Zocheybana qabri bundan mustasno. Maqbara silindrsimon gʻishtli minora boʻlib, firuza koshinlar bilan bezatilgan. Shuningdek, yaqinda qurilgan Imomzoda masjidi ham bor, u toʻrt minorali&amp;lt;ref&amp;gt;{{kitob manbasi|last=Turánszky|first=Ilona|title=Azerbaijan, mosques, turrets, palaces|url=https://archive.org/details/azerbaijanmosque0000gink|year=1979|publisher=Corvina Kiadó|isbn=978-963-130321-6|pages=[https://archive.org/details/azerbaijanmosque0000gink/page/56 56]}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zamonaviy davr ===&lt;br /&gt;
Qishloq xoʻjaligi hududdagi asosiy faoliyat turi hisoblanadi. Mahalliy iqtisodiyotning asosini paxta, ipak, parrandachilik va sut mahsulotlari ishlab chiqarish va qayta ishlash tashkil etadi. 1994-yilda Birinchi [[Togʻli Qorabogʻ]] urushi yakunida tuzilgan otashkesim liniyasi Bardaadan bir necha kilometr gʻarbda, Terter yaqinida joylashgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2020-yil 27-oktyabrda Armaniston raketalari [[Bardaga raketa hujumlari|shaharga zarba berdi]], natijada kamida 21 nafar tinch aholi, jumladan, 7 yoshli qiz halok boʻldi va 70 kishi yaralandi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Azerbaijan says 14 people killed by shelling in Barda: RIA|url=https://www.reuters.com/article/us-armenia-azerbaijan-karabakh/azerbaijan-says-14-people-killed-by-shelling-in-barda-ria-idUSKBN27D1IR|website=Reuters|date=28 October 2020 |language=en-US}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi|date=2020-10-28|title=Nagorno-Karabakh conflict: Missile strike on Azeri town kills 21 civilians|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54722120|access-date=2020-10-28}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. [[Human Rights Watch]] va Amnesty International Armaniston tomonidan kassetali oʻqlardan foydalanilganini tasdiqladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;amnestybarda&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/10/armenia-azerbaijan-first-confirmed-use-of-cluster-munitions-by-armenia-cruel-and-reckless/ |title=Armenia/Azerbaijan: First confirmed use of cluster munitions by Armenia &amp;#039;cruel and reckless&amp;#039; |date=29 October 2020 |access-date=29 October 2020 |publisher=Amnesty International |language=en }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;HRWbarda&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi |url=https://www.hrw.org/news/2020/10/30/armenia-cluster-munitions-kill-civilians-azerbaijan |title=Armenia: Cluster Munitions Kill Civilians in Azerbaijan |date=30 October 2020 |access-date=30 October 2020 |publisher=[[Human Rights Watch]] |language=en }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Barda tumani aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Sosoniylar shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kavkaz Albaniyasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tarixiy mamlakatlar poytaxtlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Yelizavetpol guberniyasi]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>