<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Basij</id>
	<title>Basij - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Basij"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Basij&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-19T23:32:46Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Basij&amp;diff=317128&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Basij&amp;diff=317128&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T14:55:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Tashkilot bilgiqutisi&lt;br /&gt;
|nomi = Basij&lt;br /&gt;
|tasvir = Flag of Basij.svg&lt;br /&gt;
|tasvir_tagyozuvi = &lt;br /&gt;
|tasvir2 = &lt;br /&gt;
|tasvir2_tagyozuvi =&lt;br /&gt;
|tasvir3 = &lt;br /&gt;
|tasvir3_tagyozuvi =&lt;br /&gt;
|qisqartma = &lt;br /&gt;
|turi = Harbiylashtirilgan ko&amp;#039;ngilli militsiya&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|sanoat = &lt;br /&gt;
|shiori = &lt;br /&gt;
|maqomi = [[Yordamchi kuch]]&lt;br /&gt;
|maqsadi = Ichki xavfsizlik, huquqni muhofaza qilish, axloqiy politsiya, harbiy zahiralar&lt;br /&gt;
|ishga_tushgan_sanasi = {{start date and age|1979|11|26|df=y}} (qaror berilgan)&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt; {{start date and age|1980|04|30|df=y}} (tuzilgan)&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|tan_olingan_yili =&lt;br /&gt;
|tugatilgan = &amp;lt;!-- use {{end date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|tugatilish_sababi =&lt;br /&gt;
|joylashuvi =&lt;br /&gt;
|hududiy_hizmati = &amp;quot;Islom inqilobining konstitutsiyasi va maqsadlariga ishongan barcha shaxslarda mamlakatni, Islom Respublikasi rejimini himoya qilish, ofatlar va kutilmagan hodisalarda odamlarga yordam berish uchun zarur imkoniyatlarni yaratish&amp;quot;&lt;br /&gt;
|asoschilari = [[Ruhulloh Xumayniy]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|prezident =&lt;br /&gt;
|direktori =&lt;br /&gt;
|bosh_kotib =&lt;br /&gt;
|xoʻjayinlar =&lt;br /&gt;
|yetakchi_sarlavha = Komandir&lt;br /&gt;
|yetakchi_nomi = Brigada generali [[Gholamreza Soleimani]]&lt;br /&gt;
|yetakchi_sarlavha2 =&lt;br /&gt;
|yetakchi_nomi2 =&lt;br /&gt;
|yetakchi_sarlavha3 =&lt;br /&gt;
|yetakchi_nomi3 =&lt;br /&gt;
|bosh_mahkamasi =&lt;br /&gt;
|daromad =&lt;br /&gt;
|aylanma_daromad =&lt;br /&gt;
|operatsion_foyda =&lt;br /&gt;
|toza_foyda =&lt;br /&gt;
|boyligi =&lt;br /&gt;
|byudjet = {{increase}} $357.08 million&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.azernews.az/region/91769.html|title=Iran decreases IRGC budget for next year|date=18 January 2016|work=AzerNews Newspaper|access-date=30 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423123358/http://www.azernews.az/region/91769.html|archive-date=23 April 2016|url-status = live|df=dmy-all}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|IITKI =&lt;br /&gt;
|ishchilar_soni = 90,000 ([[Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi|CSIS]] taxmini)&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|koʻngilli_xizmatkorlar =&lt;br /&gt;
|mijozlar_soni =&lt;br /&gt;
|aʼzolari = 11 milliondan ortiq zahiradagilar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://www.iribnews.ir/fa/news/1388556/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-25-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|title=تعداد اعضای بسیج بیش از 25 میلیون نفر|qaralgan sana=2022-12-15|arxivsana=2022-02-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220213042736/https://www.iribnews.ir/fa/news/1388556/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-25-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;600,000 available for immediate call-up &amp;lt;ref&amp;gt;{{citation|author=Kenneth Katzman|url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R44017.pdf|title=Iran&amp;#039;s Foreign and Defense Policies|work=Congressional Research Service|publisher=Federation of American Scientists|date=6 February 2017|access-date=1 March 2017|page=24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308055250/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R44017.pdf|archive-date=8 March 2017|url-status = live|df=dmy-all}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|oʻziga_tegishli_tashkilotlar = Mavjud emas{{small|(1980–1981)}}&amp;lt;br /&amp;gt; [[Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi]] {{small|(1981-yildan)}}&lt;br /&gt;
|vebsayti = {{URL|basij.ir}}&lt;br /&gt;
|tili = [[Forsiy]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Basij&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-fa|بسيج}} , {{Lang-uz|Safarbarlik}}), &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Niru-ye Moghāvemat-e Basij&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; {{Lang-fa|نیروی مقاومت بسیج}} , {{Lang-uz|Qarshilik safarbar etish kuchlari}}), toʻliq nomi &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sâzmân-e Basij-e Mostaz’afin&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-fa|سازمان بسیج مستضعفین}} , {{Lang-uz|Mazlumlarni safarbarlik tashkiloti}})&amp;lt;ref name=&amp;quot;GlobSecNiruy&amp;quot; /&amp;gt;, Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusining (IIQK) beshta kuchlaridan biri&amp;lt;ref&amp;gt;{{Citation|last=Forozan|first1=Hesam|year=2015|title=The Military in Post-Revolutionary Iran: The Evolution and Roles of the Revolutionary Guards|publisher=Taylor &amp;amp; Francis|pages=56–58|isbn=978-1317430735}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bu kuch &amp;#039;&amp;#039;Basij&amp;#039;&amp;#039; deb nomlanadi; uning aʼzosi [[Fors tili|forschada]] &amp;#039;&amp;#039;basiji&amp;#039;&amp;#039; deyiladi. 2019-yil iyul holatiga koʻra Gʻulomrizo Sulaymoniy Basij qoʻmondoni.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1979-yilda Eron inqilobi yetakchisi [[Ruhulloh Xumayniy|Oyatulloh Humayniy]] buyrugʻi bilan [[Eron]]da tashkil etilgan boʻlib, dastlab Humayniy tomonidan Eron-Iroq urushida jang qilishga chaqirilgan harbiylashtirilgan koʻngillilardan iborat edi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sana=2 December 2011|sarlavha=Basij Militia|url=http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/organizations/b/basij_militia/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130515230642/http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/organizations/b/basij_militia/index.html|arxivsana=15 May 2013|kirish sanasi=10 November 2014|ish=The New York Times}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. [[Ali Akbar Rafsanjoniy|Akbar Hoshimi Rafsanjoniyning]] soʻzlariga koʻra, dastlab bu tashkilot mustaqil boʻlgan, 1981-yilning 17-fevralida Eron parlamenti &amp;lt;ref name=&amp;quot;Alfoneh&amp;quot;&amp;gt;{{Citation|first1=Ali|last=Alfoneh|title=Iran Unveiled: How the Revolutionary Guards Is Transforming Iran from Theocracy into Military Dictatorship|publisher=AEI Press|year=2013|page=49}}&amp;lt;/ref&amp;gt; tomonidan Inqilob Qoʻriqchilari Korpusiga rasman kiritilgan va shundan soʻng ularning oʻrtasidagi xizmatlararo raqobatga barham beriladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;IPP&amp;quot;&amp;gt;{{Citation|editor1=Robin B. Wright|title=The Iran Primer: Power, Politics, and U.S. Policy|publisher=US Institute of Peace Press|year=2010|isbn=978-1601270849|pages=62–65}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bugungi kunda kuchlar koʻpincha, rasmiy imtiyozlar evaziga koʻngilli sifatida qoʻshiluvchi eronlik yoshlardan iborat. Basijiylar ichki xavfsizlikni taʼminlash, jamiyat ustidan davlat nazoratini oʻrnatish&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga koʻmaklashish, ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish, ommaviy diniy marosimlarni tashkil etish, axloqiy meʼyorlarni tartibga solish, norozilik namoyishlarini bostirish kabi faoliyat bilan shugʻullanuvchi yordamchi kuch sifatida xizmat qiladi&amp;lt;ref&amp;gt;Molavi, Afshin, &amp;#039;&amp;#039;The Soul of Iran&amp;#039;&amp;#039;, W. W. Norton, (2005), p. 88, 316–318&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Neil MacFarquhar |date=19 June 2009 |title=Shadowy Iranian Vigilantes Vow Bolder Action |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/06/19/world/middleeast/19basij.html?_r=1&amp;amp;ref=global-home |url-status=live |access-date=19 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930110540/http://www.nytimes.com/2009/06/19/world/middleeast/19basij.html?_r=2 |archive-date=30 September 2017}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bu kuch 2009 yilgi Eron saylovlaridagi keng tarqalgan norozilik namoyishlarida tez-tez koʻrinish bergan hamda 2017-2018 yillardagi Eron noroziliklariga aralashgan. Basijiylar oʻzlarining [[Eron Oliy Rahbari]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ga sodiqliklari bilan mashhur hamda IIQKga boʻysunadilar va uning rahbariyatidan buyruq oladilar&amp;lt;ref name=&amp;quot;english.khamenei.ir&amp;quot; /&amp;gt;. Eronning deyarli har bir shahrida basijiylarning mahalliy tashkiloti bor&amp;lt;ref&amp;gt;Molavi, Afshin, &amp;#039;&amp;#039;The Soul of Iran&amp;#039;&amp;#039;, W. W. Norton, (2005), p.88&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Basij IIQKning bir qismi boʻlib, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]], [[Bahrayn]] va [[Saudiya Arabistoni]] hukumatlari tomonidan terrorchi tashkilot sifatida tan olingan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |date=23 October 2018 |title=Saudi, Bahrain add Iran&amp;#039;s Revolutionary Guards to terrorism lists |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-bahrain-security-iran/saudi-bahrain-add-irans-revolutionary-guards-to-terrorism-lists-idUSKCN1MX288}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Oliy rahbar Oyatulloh [[Ruhulloh Xumayniy]] 1979-yil noyabr oyida, Eron inqilobi davrida yoshlar militsiyasini tashkil etishga chaqirdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;GlobSecNiruy&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.globalsecurity.org/intell/world/iran/basij.htm|sarlavha=GlobalSecurity.org Intelligence: Mobilisation Resistance Force|muallif=John Pike|kirish sanasi=10 November 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110430031747/http://www.globalsecurity.org/intell/world/iran/basij.htm|arxivsana=30 April 2011}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Basij 1980-yil 30-aprelda tashkil etilgan. Unga 18 yoshdan oshgan va 45 yoshdan kichik erkaklar qoʻshilishlari mumkin edi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eron – Iroq urushi paytida yuz minglab odamlar Basijga koʻngilli boʻlishdi, ular orasida 12 yoshli bolalar va yoshi saksondan oshgan ishsiz qariyalar ham bor edi. Bu koʻngillilar [[Shialik|shialar]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;dagi shahidlikka muhabbat, urush safarbarligida vatanparvarlik ruhi singdirilgan kishilar, koʻpincha kambagʻal, dehqonlardan iborat boʻlgan. Ular maktablarga tashriflar davomida hamda ommaviy axborot vositalari orqali faol ragʻbatlantirilgan. Urush paytida Islom Inqilobi Qoʻriqchilari Korpusi Basij aʼzolaridan ishchi kuchini jalb qilish uchun manba sifatida foydalangan&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Khomeinis Warriors: Foundation of Irans Regime, Its Guardians, Allies around the World, War Analysis, and Strategies&amp;#039;&amp;#039; by Mehran Riazaty, {{ISBN|978-1514470336}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Basijiylar mina maydonlarini tozalagani yoki dushmanning shiddatini pasaytiruvchi jonli toʻlqinlar sifatida foydalanilganligi bilan mashhurlashgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;moin&amp;quot;&amp;gt;[https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC&amp;amp;printsec=frontcover&amp;amp;dq=moin+khomeini&amp;amp;hl=en&amp;amp;src=bmrr&amp;amp;ei=xilNTreuMOLj0QHz5ID_Bg&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=1&amp;amp;ved=0CCoQ6AEwAA#v=snippet&amp;amp;q=martyrdom%20iraq&amp;amp;f=false &amp;#039;&amp;#039;Khomeini: Life of the Ayatollah&amp;#039;&amp;#039;] by [[Baqer Moin]]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Taxminlarga koʻra, bu taktikani qoʻllash oqibatida oʻn minglab odamlar halok boʻlgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Odatiy jonli toʻlqin taktikasi basijiylar uchun (koʻpincha juda yengil qurollangan hamda artilleriya yoki havo kuchlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagan) saf boʻylab oldinga yurish edi. Talofatlar koʻp boʻlsa-da, taktika koʻpincha Iroq muntazam armiyasining yomon tayyorgarlikdan oʻtgan aʼzolariga qarshi qoʻllanilganda ish beradi&amp;lt;ref&amp;gt;Cited in: [[Erich Wiedemann]], „Mit dem Paradies-Schlüssel in die Schlacht“, in: &amp;#039;&amp;#039;[[Der Spiegel]]&amp;#039;&amp;#039;, no. 31/1982, p. 93.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Iran at War: 1500–1988&amp;#039;&amp;#039; (Pg. 363) By [[Kaveh Farrokh]]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dilip Hiroga koʻra, 1983-yilning bahoriga kelib basijiylar 2,4 million eronlikni qurol ishlatishga oʻrgatgan va 450 ming nafarini frontga joʻnatgan&amp;lt;ref&amp;gt;[[Hiro, Dilip]], &amp;#039;&amp;#039;Iran under the Ayatollahs&amp;#039;&amp;#039;, Routledge and Kegan, 1985, p.237&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1985-yilda IRNA Hojjatulislom Rahmoniydan iqtibos keltirgan holda basijiylar sonini 3 millionga yaqin, deb koʻrsatadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;GlobSecNiruy&amp;quot; /&amp;gt;. &amp;#039;&amp;#039;Tehron byurosi&amp;#039;&amp;#039; 1986-yilning dekabrida frontdagi basijiylarning eng yuqori soni 100 000 ekanini taʼkidlaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tiklanish ==&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;[[The New York Times|The New York Times gazetasining yozishicha]]&amp;#039;&amp;#039;, Eron 1998-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati yoʻllanmasini qoʻlga kiritganidan soʻng oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan bayramlar va 1999-yil iyulidagi talabalar noroziliklaridan keyin, islomiy hukumat koʻchalar ustidan nazoratni qoʻldan chiqarganini sezdi hamda Basijni qayta faollashtiradi. GlobalSecurity.org bir oz boshqacha vaqt jadvalini keltirib, u 2005-yilda qayta tiklangan, deb maʼlumot beradi .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eron hukumati basijiylarni saqlab qolish uchun bir qancha rejalar tuzgan. Bu rejalar orasida Basij rivoji (Basij-e-Sazandegi) kabi gʻoyalarga urgʻu berilgan. Eron politsiyasi va Ansor-e-Hizbulloh bilan bir qatorda basijiylar Erondagi talabalar namoyishlarini bostirishda faol ishtirok etmoqda. Basijiylar baʼzan ansorlardan koʻproq „intizomli“ boʻlib, urmasliklari yoki hech boʻlmaganda namoyishchilarni tez jarohatlamasliklari bilan ajralib turadilar&amp;lt;ref&amp;gt;Molavi, &amp;#039;&amp;#039;The Soul of Iran&amp;#039;&amp;#039; (2005), p. 318&amp;lt;/ref&amp;gt;. Boshqa manbalarga koʻra, Ansor-i Hizbulloh Basijning bir qismi deyiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Boshqa fikrlarga asosan, Basijning Eron – Iroq urushida Eronni himoya qilish boʻyicha jangovar missiyasidan hozirgi ichki xavfsizlik tashvishlarigacha boʻlgan oʻzgarishi uning obroʻ-eʼtibori hamda mazmunining yoʻqolishiga olib kelgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Jurnal manbasi|url=http://www.csmonitor.com/2003/0616/p01s04-wome.html|title=Iran&amp;#039;s angry young adults erupt in political protest 16.6.2003|last=Scott Peterson|journal=The Christian Science Monitor|date=16 June 2003|access-date=10 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141110152706/http://www.csmonitor.com/2003/0616/p01s04-wome.html|archivedate=10 November 2014}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 2009-yilgi saylov noroziliklari ===&lt;br /&gt;
2009-yilgi prezidentlikka muxolifat nomzod Mir Husayn Musaviy shu yilgi Eron saylovlarida yuz bergan norozilik namoyishlari chogʻida basijiylar tomonidan amalga oshirilgan zoʻravonliklarni qoraladi. 2009-yilgi saylovlardan keyin Basijning yomon ishlashi haqida ham xabarlar bor. Bu qoʻmondon Husayn Taibning almashtirilishi hamda Basijning oʻsha yil oktyabr oyida Inqilobiy Korpusning quruqlikdagi kuchlariga rasmiy integratsiyalashuviga sabab boʻlgan, deb hisoblanadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;Alfoneh&amp;quot; /&amp;gt;. Namoyishlar ortidan Basij qoʻmondoni Hojjatulislom Husayn Taib zoʻravonliklarda sakkiz kishi halok boʻlganini va 300 kishi yaralanganini bildirdi&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSDAH316769 Iran opposition says 72 died in post-poll unrest] Reuters. 3 September 2009&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2010-yili Eronda tadqiqot olib borayotgan norvegiyalik talaba avtobusda ketayotganida boʻlinma tomonidan oʻgʻirlab ketilgandan soʻng Basij lageri ichida dahshatli vahshiyliklarga guvoh boʻlganini aytadi. Talaba Norvegiya elchixonasi xodimlariga bergan maʼlumotlariga koʻra, u hibsga olingan siyosiy muxoliflarning „ichaklari kesilgani, yoqib yuborilgani va tartibsizliklarni nazorat qiluvchi yuk mashinasi tagida ataylab bostirilgani“ga guvoh boʻlgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Norozilik namoyishlari chogʻida oliy rahnamo [[Ali Xomanaiy]] oʻz mavqeini saqlab qolishga qaratilgan yangi harbiylashtirilgan Haydaryan kuchini yaratdi; Haydaryon boshqaruvi aʼzolarining bir qanchasi basijiylardan chiqqan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://worldview.stratfor.com/article/iran-supreme-leaders-new-security-force|sarlavha=Iran: The Supreme Leader&amp;#039;s New Security Force|kirish sanasi=2017-09-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170901200929/https://worldview.stratfor.com/article/iran-supreme-leaders-new-security-force|arxivsana=1 September 2017}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Suriya fuqarolar urushi, 2011-yildan hozirgi kungacha ===&lt;br /&gt;
Gʻarb tahlilchilarning fikricha, 2013-yil dekabrida Eronning minglab harbiylashtirilgan Basij jangchilari Suriyaga joylashtirilgan. Suriyaning Eron uchun geosiyosiy ahamiyati va uning muhim ittifoqchi sifatidagi roli basijiylarning hozirga qadar davom etayotgan Suriya fuqarolar urushida ishtirok etishiga turtki boʻldi. Hizbulloh jangchilariga oʻxshagan Basij militsiyasi Suriya armiyasi bilan isyonchi kuchlarga qarshi ish oli boradi. Bunday ishtirok mintaqadagi bir qator davlatlar, xususan, Isroil va [[Turkiya]] uchun yangi tashqi siyosiy muammolarni keltirib chiqaradi. Chunki Eronning taʼsiri Suriya mojarosida mamlakatda mafkuraviy va moliyaviy taʼsiridan ham ortib bormoqda&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://jcpa.org/iranian-forces-on-the-golan/|sarlavha=Iranian Forces on the Golan?|sana=29 May 2013|nashriyot=Jerusalem Center For Public Affairs|kirish sanasi=10 November 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130813064804/http://jcpa.org/iranian-forces-on-the-golan/|arxivsana=13 August 2013}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Basijning Suriya fuqarolar urushidagi ishtiroki mintaqada Eronning hukmronligini taʼminlash maqsadida Eron tashqi siyosatida ishonchli kuch sifatida militsiyaning faol qoʻllanishini aks ettiradi [ &amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://jcpa.org/article/the-arab-world-fears-the-safavid/|sarlavha=The Arab world fears the &amp;#039;Safavid&amp;#039;|nashriyot=Jerusalem Center For Public Affairs|kirish sanasi=10 November 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141110161049/http://jcpa.org/article/the-arab-world-fears-the-safavid/|arxivsana=10 November 2014}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ] va Suriyadagi fuqarolar urushi Suriya ozodlik armiyasi rahbari Salim Idrisni xavotirga qoʻyadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Gordon |first=Michael R. |date=21 May 2013 |title=Iran and Hezbollah&amp;#039;s Support for Syria Complicates U.S. Strategy on Peace Talks |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2013/05/22/world/middleeast/iran-and-hezbollahs-support-for-syria-complicates-us-strategy-on-peace-talks.html?pagewanted=all |url-status=live |access-date=24 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170307100819/http://www.nytimes.com/2013/05/22/world/middleeast/iran-and-hezbollahs-support-for-syria-complicates-us-strategy-on-peace-talks.html?pagewanted=all |archive-date=7 March 2017}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tashkilot va aʼzolik ==&lt;br /&gt;
Basij Islom Inqilobi Qoʻriqchilari Korpusining beshinchi boʻlimini tashkil qiladi. U Imom Husayn brigadalari va Imom Ali brigadalari (xavfsizlik tahdidlari bilan shugʻullanuvchi boʻlinmalar)ni oʻz ichiga oladi. Basijning kichik guruhlariga Basij boshlangʻich oʻquvchilar [ &amp;#039;&amp;#039;Basij-e Danesh-Amouzi&amp;#039;&amp;#039; ], Basij talabalari [ &amp;#039;&amp;#039;Basij-e Daneshjuyi&amp;#039;&amp;#039; ], Basijlari universiteti, Basij davlat xizmati (&amp;#039;&amp;#039;Basij-e Edarii&amp;#039;&amp;#039;) va Basij qabilalari kiradi&amp;lt;ref name=&amp;quot;rferl&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/Irans_Basij_Force_Mainstay_Of_Domestic_Security/1357081.html|sarlavha=Iran&amp;#039;s Basij Force – The Mainstay Of Domestic Security|sana=15 January 2009|nashriyot=Radio Free Europe / Radio Liberty|kirish sanasi=10 November 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120110190716/http://www.rferl.org/content/Irans_Basij_Force_Mainstay_Of_Domestic_Security/1357081.html|arxivsana=10 January 2012}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Tehron byurosi, shuningdek, „Basijiylar uyushmasi“ (&amp;#039;&amp;#039;Basij-e Asnaf&amp;#039;&amp;#039;) va „Basijiy mehnatkashlari“ (&amp;#039;&amp;#039;Basij-e Karegaron&amp;#039;&amp;#039;)ni ham sanab oʻtadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;Alfoneh&amp;quot; /&amp;gt;. Basijiylar soni boʻyicha hisob-kitoblar turlicha boʻlib, uning rahbariyati tashqi manbalarga qaraganda yuqoriroq raqamlarni keltirmoqda. Rasmiy hisob-kitoblarga koʻra, 23,8 mln. 2020 yilga kelib Eron atrofida 54 000 ta baza bor edi&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/01/26/2243709/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-54-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF/ سردار سپهر: ۵۴ هزار پایگاه بسیج برای رزمایش کمک مومنانه فعالیت می کنند]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Rahbarlar ===&lt;br /&gt;
Hozir Basijga 2019-yilda Gʻulomhusayn Gʻaybparvar oʻrniga kelgan Gʻulomrizo Sulaymoniy qoʻmondonlik qilmoqda&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://www.tehrantimes.com/news/437666/Ayatollah-Khamenei-names-new-military-commanders|sarlavha=Ayatollah Khamenei names new military commanders|nashriyot=[[Tehran Times]]|sana=2 July 2019|kirish sanasi=6 July 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.{{Mansabdor jadvali start|showorder=y|showimage=y|image_title=Tasvir|officeholder_title=Qoʻmondon|showtermlenght=y|showparty=n|showdefencebranch=n|showref=y}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=1|image=|military_rank=|officeholder=[[Amir Majd]]|officeholder_sort=Majd, Amir|born_year=|died_year=|term_start=1979 Dekabr|term_end=1981 Dekabr|timeinoffice={{age in years|1979|1981}} yil|ref=&amp;lt;ref name=&amp;quot;RAND&amp;quot;&amp;gt;{{citation|author=Nikola B. Schahgaldian, Gina Barkhordarian|title=The Iranian Military Under the Islamic Republic|url=https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/reports/2007/R3473.pdf|publisher=RAND|isbn=0-8330-0777-7|date=March 1987|access-date=15 January 2017}}&amp;lt;/ref&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=2|image=Ahmad Salek 1.jpg|military_rank=|officeholder=[[Ahmad Salek]]|officeholder_sort=Salek, Ahmad|born_year={{circa}} 1946|died_year=|term_start=1981 Dekabr|term_end=1984 Fevral|timeinoffice={{age in years|1981|1984}} yil|ref=&amp;lt;ref name=&amp;quot;RAND&amp;quot;/&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=3|image=Mohammad Ali Rahmani 2018-06-09.jpg|military_rank=|officeholder=[[Muhammad-Ali Rahmaniy]]|officeholder_sort=Rahmoniy, Muhammad-Ali|born_year=1943|died_year=|term_start=1984 16-fevral|term_end=1990 yanvar|timeinoffice={{age in years|1984|1990}} yil|ref=&amp;lt;ref name=&amp;quot;RAND&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;G&amp;quot;&amp;gt;{{kitob manbasi|last1=Golkar|first1=Saeid|title=Captive Society: The Basij Militia and Social Control in Iran|date=2015|publisher=Columbia University Press|location=Washington D.C.|pages=15, 18}}&amp;lt;/ref&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=4|image=Alireza Afshar 2018-07-08.jpg|military_rank=Bo‘linma generali|officeholder=[[Aliriza Afshor]]|officeholder_sort=Afshor, Alirizo|born_year={{circa}} 1951|died_year=|term_start=1990|term_end=1998|timeinoffice={{age in years|1990|1998}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=5|image=Seyed Mohammad Hejazi 2014-04-28.jpg|military_rank=Bo‘linma generali|officeholder=[[Muhammad Hijoziy]]|officeholder_sort=Hijoziy, Muhammad|born_year=1956|died_year=2021|term_start=1998|term_end=2007|timeinoffice={{age in years|1998|2007}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=6|image=Hossein Taeb02.jpg|military_rank=Bo&amp;#039;linma generali|officeholder=[[Husayn Toyib]]|officeholder_sort=Toyib, Husayn|born_year=1963|died_year=|term_start=2007|term_end=2009|timeinoffice={{age in years|2007|2009}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=7|image=Naqdi press conf.jpg|military_rank=Bo‘linma general|officeholder=[[Muhammad Rizo Naqdiy]]|officeholder_sort=Naqdiy, Muhammad Rizo|born_year={{circa}} 1952 or 1961|died_year=|term_start=2009|term_end=2016|timeinoffice={{age in years|2009|2016}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=8|image=Gholamhossein Gheybparvar 2018.jpg|military_rank=Bo‘linma generali|officeholder=[[G‘ulomhusayn G‘aybparvar]]|officeholder_sort=G‘aybparvar, G‘ulomhusayn|born_year=|died_year=|term_start=2016|term_end=2019|timeinoffice={{age in years|2016|2019}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{Mansabdor jadvali|order=9|image=Gholamreza Soleimani 01 (1).jpg|military_rank=Bo&amp;#039;linma generali|officeholder=[[G‘ulomrizo Sulaymoniy]]|officeholder_sort=Sulaymoniy, G‘ulomrizo|born_year=1964|died_year=|term_start=2019|timeinoffice={{age in years|2019}} yil|ref=–}}&lt;br /&gt;
{{End}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Vazifalari va faoliyati ===&lt;br /&gt;
[[Ozodlik radiosi|&amp;quot;Ozodlik&amp;quot; radiosiga]] koʻra, urush oxiriga kelib, basijiylarning aksariyati xizmatni tark etib, koʻp yillar frontda boʻlganidan keyin odatiy hayot tarziga qaytishgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;rferl&amp;quot; /&amp;gt;. 1988-yilga kelib Basij nazorat punktlari soni keskin kamaydi, lekin basijiylar hali ham [[hijob]]ga rioya qilishni nazorat etishar, ayollarni kiyinish qoidalarini buzganliklari uchun hibsga olishar va yoshlarni aralash jinsdagi partiyalarga ishtirok yoki qarama-qarshi jinsdagi qarindoshlar bilan jamoat joylarida yurganlik uchun qamashda davom etishardi.&amp;lt;ref name=&amp;quot;Molavi, 2005 p.89&amp;quot;&amp;gt;Molavi, &amp;#039;&amp;#039;The Soul of Iran&amp;#039;&amp;#039; (2005), p. 89&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vazifalar viloyatga qarab farq qiladi. Basijiylar sharqiy chegara hududlarida giyohvand moddalar savdosi bilan shugʻullanuvchilarga, Hurmuzgʻon, Bushehrda hamda Iroq bilan chegarada kontrabandachilarga qarshi joylashtirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1988-yilda kollej kampuslarida &amp;quot; Vestoksifikasiya &amp;quot; va hukumatga qarshi potensial talabalar tashviqotiga qarshi kurashish uchun Basijiy kollej tuzilmalari tashkil etildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;Molavi, 2005 p.89&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ashuro brigadalari 1993-yilda tuzilgan. Ushbu islomiy brigadalar ham Inqilob soqchilari, ham basijiylardan tashkil topgan va 1998-yilga kelib ularning soni 17 000 kishiga yetgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;GlobSecNiruy&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Golkar &amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi|title=Captive Society: The Basij Militia and Social Control in Iran.|last=Golkar|first=Saeid|publisher=Woodrow Wilson Center Press|year=2015|isbn=978-0-231-80135-5|location=Washington, DC}}&amp;lt;/ref&amp;gt; fikricha, basijiylar davlat mafkurasini targʻib qilish, siyosiy kampaniyalarda tashviqot mashinasi boʻlib xizmat qilish, diniy boshqaruvni oqlash, siyosatchilarni himoya qilish, islom axloqi va qoidalarini tatbiq etish uchun ishlatiladi. Ular Eron Islom Respublikasining millionlab informatorlarga ega boʻlish haqidagi umumiy rejasining bir qismidir. Basijiylar muxolifatga ham putur yetkazadi, masalan, qoʻzgʻolon va namoyishlarni bostirishda asosiy rol oʻynaydi.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Urushga tayyorgarlik koʻrish uchun basijiylarga shahidlikning foydalari haqida tushuncha beriladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Aʼzolarning imtiyozlari va profili ===&lt;br /&gt;
Xabar qilinishicha, Basij aʼzolari uchun imtiyozlar orasida eronlik erkaklar uchun zarur boʻlgan 21 oylik harbiy xizmatdan ozod qilish, universitetlarda ajratilgan oʻrinlar hamda kichik miqdordagi stipendiya kiradi. Basij aʼzolari aʼzo boʻlmaganlarga qaraganda koʻproq davlat lavozimlarini, ayniqsa, hukumat nazorati ostidagi muassasalarda xavfsizlik bilan bogʻliq lavozimlarni egallashlari mumkin. Baʼzilar Basijga haqiqiy diniy eʼtiqodlari tufayli qoʻshilgan boʻlsa, boshqalari Basijga aʼzolik imtiyozlaridan foydalanish, shuningdek, universitetga kirish uchun yoki davlat ishlarida koʻtarilish vositasi sifatida qoʻshilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Angus&amp;quot;&amp;gt;{{Jurnal manbasi|last=McDowall|first1=Angus|date=21 Jun 2009|title=Iran&amp;#039;s Basij force: the shock troops terrorising protesters|journal=Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/5588291/Irans-Basij-force-the-shock-troops-terrorising-protesters.html|place=London|access-date=2 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180529200759/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/5588291/Irans-Basij-force-the-shock-troops-terrorising-protesters.html|archivedate=29 May 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Siyosat ==&lt;br /&gt;
Nazariy jihatdan basijiylar Eron konstitutsiyasi bilan siyosatda ishtirok etishlari taqiqlangan, biroq uning rahbariyati, ayniqsa, 2005-yilda prezident [[Mahmud Ahmadinajod]] saylovi paytida, hatto undan keyin ham basijiy sifatida faol boʻlgan, deb hisoblanadi. Oʻtgan saylovlarda militsiya aʼzolari ham qattiqqoʻl, ham islohotchilarga ovoz bergan. Prezident [[Ahmadinajod]] militsiya aʼzolari tomonidan sezilarli darajada faol qoʻllab-quvvatlangan, koʻpchiligi uning prezidentligi davridagi siyosatidan foyda koʻrgan.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 June 2009 |title=Profile: Basij militia force |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8106699.stm |url-status=live |access-date=27 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622151024/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8106699.stm |archive-date=22 June 2009}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Oliy Rahbar Xomanaiy Basijni „Eron xalqining eng katta umidi“ va „begʻubor daraxt“ deb taʼriflagan.&amp;lt;ref name=&amp;quot;english.khamenei.ir&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&amp;amp;task=view&amp;amp;id=781&amp;amp;Itemid=4|sarlavha=Supreme Leader&amp;#039;s Speech to Basij Members|nashriyot=Khamenei.ir|sana=3 May 2008|kirish sanasi=8 April 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131112211620/http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&amp;amp;task=view&amp;amp;id=781&amp;amp;Itemid=4|arxivsana=12 November 2013}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
{{Portal|Eron|Osiyo|Urush}}&lt;br /&gt;
* [[Axloq patruli]]&lt;br /&gt;
* [[Eron Hizbullohi]]&lt;br /&gt;
* [[Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi]]&lt;br /&gt;
* [[Neda Agha-Soltanning o&amp;#039;ldirilishi]]&lt;br /&gt;
* [[Suriya fuqarolar urushidagi qurolli guruhlar ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Zahra Bani Yag&amp;#039;ub]]&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar|30em}}&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Golkar, Saeid. (2012) [http://afs.sagepub.com/content/38/4/625.abstract Paramilitarization of the Economy: The Case of Iranʼs Basij Militia], &amp;#039;&amp;#039;[[Armed Forces &amp;amp; Society]]&amp;#039;&amp;#039;, Vol. 38, No. 4&lt;br /&gt;
* Golkar, Saeid. (2015) &amp;#039;&amp;#039;[http://cup.columbia.edu/book/captive-society/9780231704427 Captive Society: The Basij Militia and Social Control in Iran].&amp;#039;&amp;#039; Woodrow Wilson Center Press and Columbia University Press.&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* [http://irannegah.com/video_browse.aspx?keyword=basij Video Archive of Basij]&lt;br /&gt;
* {{YouTube|aqtsGAYk6QU|Letters from Iran}} – The Basij in the Universities&lt;br /&gt;
* {{veb manbasi|url=http://bso.ir/BSO/Index.htm |title=Basij Students Organization official website |access-date=2007-04-16 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040803084837/http://bso.ir/BSO/Index.htm |archive-date=3 August 2004 |df=dmy }}&lt;br /&gt;
* {{veb manbasi|url=http://roozonline.com/11english/012011.shtml |title=&amp;#039;&amp;#039;Heavy Weapons for Baseej Volunteer Militia&amp;#039;&amp;#039; |access-date=2006-04-16 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060423040814/http://roozonline.com/11english/012011.shtml |archive-date=23 April 2006 |df=dmy}}&lt;br /&gt;
* {{veb manbasi|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2010/10/iran-primer-the-basij-resistance-force.html|title=Iran Primer: The Basij Resistance Force|first=Ali|last=Alfoneh|date=21 October 2010}}&lt;br /&gt;
{{Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi}}{{Tashqi havolalar}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>