<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bitmatn</id>
	<title>Bitmatn - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bitmatn"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bitmatn&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-22T16:39:06Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bitmatn&amp;diff=330621&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bitmatn&amp;diff=330621&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T15:19:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Parallel matn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ( &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;bitext&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ) - bu birtildagi matn bo&amp;#039;lib, uning boshqa tilga tarjimasi  &amp;quot;Parallel matnni to&amp;#039;g&amp;#039;irlash&amp;quot; - parallel matnning har ikkala yarmida mos keladigan jumlalarni aniqlashga aytiladi. Parallel matnlarningtta asosiy to&amp;#039;plamlari &amp;quot;parallel sirt&amp;quot; deb nomlanadi (eng. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;parallel corpora&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ). Jumlalar darajasidagi korpusning parallel moslashuvi lingvistik tadqiqotlarning turli jihatlari uchun zaruriy shart hisoblanadi. Tarjima jarayonida jumlalarni ajratish, birlashtirish, oʻchirish, kiritish yoki tartibni oʻzgartirish mumkin. Natijada, moslashish ko&amp;#039;pincha qiyin vazifaga aylanib ketadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bitmatn ==&lt;br /&gt;
Tarjima tadqiqotlari sohasida “bitmatn” tegishli matnning manba va maqsadli til versiyalaridan tashkil topgan birlashtirilgan hujjatdir. Bitmatnlar matnning asl nusxasini va uning tarjimasini avtomatik ravishda tekislash imkonini beruvchi &amp;quot;alignment tools&amp;quot; ( &amp;#039;&amp;#039;alignment tool&amp;#039;&amp;#039; ) yoki &amp;quot;bitext tools&amp;quot; ( &amp;#039;&amp;#039;bitext tool&amp;#039;&amp;#039; ) deb nomlangan maxsus kompyuter dasturlari yordamida yaratiladi. Bunday dasturlar, qoida tariqasida, har bir jumla uchun ikkita matnga (asl va tarjima) mos keladi. Bittekstlar to&amp;#039;plami &amp;quot;bitmatn ma&amp;#039;lumotlar bazasi&amp;quot; yoki &amp;quot;ikki tilli korpus&amp;quot; deb ataladi va mos yozuvlar sifatida va to&amp;#039;g&amp;#039;ri kombinatsiyalarni topish uchun ishlatilishi mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bittekst g&amp;#039;oyasi Brayan Xarrisga tegishli bo&amp;#039;lib, u ushbu kontseptsiya bo&amp;#039;yicha birinchi marta 1988 yilda tadqiqot yozgan va keyinchalik Monreal universiteti (Université de Montréal) bir guruh olimlari tomonidan RALI ( &amp;#039;&amp;#039;Recherche appliquée en linguistique informatique&amp;#039;&amp;#039; ) tomonidan ishlab chiqilgan. yoki &amp;#039;&amp;#039;Hisoblash tilshunosligida&amp;#039;&amp;#039; amaliy tadqiqotlar). Guruh tabiiy matnni qayta ishlashni o&amp;#039;rganuvchi dasturchilar va tilshunoslardan iborat edi. Bitext kontseptsiyasining taniqli targ&amp;#039;ibotchilari - Per Isabelle va Klod Bédard.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Eslatmalar ==&lt;br /&gt;
&amp;quot;Bittekst&amp;quot; g&amp;#039;oyasi [[tarjima xotirasi]] tushunchasi bilan juda ko&amp;#039;p umumiylikka ega. Ularning asosiy farqi shundaki, tarjima xotirasi matn segmentlari (mos keladigan jumlalar) asl kontekstga aloqador bo‘lmagan tarzda joylashtirilgan, ya’ni gaplarning asl ketma-ketligi yo‘qolgan ma’lumotlar bazasidir. Bittekst jumlalarning asl ketma-ketligini saqlab qoladi. Turli xil [[Avtomatik tarjima|avtomatlashtirilgan tarjima]] tizimlari o&amp;#039;rtasida tarjima xotirasi ma&amp;#039;lumotlar bazalarini almashish uchun standart format TMX formatidir (LISA (Mahalliylashtirish Industries Assotsiatsiyasi) tomonidan nashr etilgan XML lug&amp;#039;ati). TMX gaplarning asl tartibini saqlashga imkon beradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bitmatnlar avtomatlashtirilgan dasturlar uchun emas, balki mutaxassis tarjimonlar maslahati uchun mos yozuvlar vositasi sifatida yaratilgan. Shuning uchun, tarjima xotirasining buzilishiga olib kelishi mumkin bo&amp;#039;lgan kichik hizalama xatolari yoki noaniqliklari ular uchun muhim emas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Poliglot&lt;br /&gt;
* [[Avtomatik tarjima]]&lt;br /&gt;
* Parallel matn (ta&amp;#039;lim usuli)&lt;br /&gt;
* [[Tarjima xotirasi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Eslatmalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyot ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* {{Книга|автор=Ушакова Т.|ссылка=|заглавие=Читаем параллельные тексты (Подробное описание методики чтения параллельных текстов)}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Internetda Parallel Korpora ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqi]] qonunining [https://web.archive.org/web/20060619034515/http://langtech.jrc.it/JRC-Acquis.html JRC-Acquis ko&amp;#039;p tilli parallel korpusi] : &amp;#039;&amp;#039;Acquis Communautaire&amp;#039;&amp;#039;, 231 til juftligini o&amp;#039;z ichiga oladi.&lt;br /&gt;
* [http://www.lrec-conf.org/lrec2006/ Ralf Steinberger Ralf, Bruno Pouliken, Anna Vidiger, Kameliya Ignat, Tomaj Erjavec, Dan Tufish, Daniel Varga, 2006, JRC-Acquis: 20 dan ortiq tillarga ega ko&amp;#039;p tilli parallel korpus, Language bo&amp;#039;yicha 5-xalqaro konferentsiya materiallari va (LREC&amp;#039;2006).] [http://www.lrec-conf.org/lrec2006/ Genuya, Italiya, 2006 yil 24-26 may]&lt;br /&gt;
* [http://www.linguateca.pt/COMPARA/ COMPARA - Portugal/inglizcha Parallel Corpus]&lt;br /&gt;
* [http://www.termsearch.info TERMSEARCH — xalqaro konventsiyalar, shartnomalar va boshqa hujjatlarning &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;inglizcha-fransuzcha-ruscha&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; parallel korpusi]&lt;br /&gt;
* Rus tili milliy korpusining bir qismi sifatida [http://ruscorpora.ru/search-para.html ingliz-rus parallel korpusi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221128071725/https://ruscorpora.ru/search-para.html |date=2022-11-28 }}&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20070707091815/http://www.inuktitutcomputing.ca/NunavutHansard/en/ Nunavut Hansard - Inglizcha/Inuktitut Parallel Corpus]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Parallel matnlarni tekislash uchun dasturlar ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* hunalign - bu alohida so&amp;#039;zlarning tarjimalari statistikasini hisobga oladigan, ammo ishonchli ishlashi uchun etarlicha katta korpusni talab qiladigan to&amp;#039;liq avtomatik vosita.&lt;br /&gt;
* [[Trados Studio|Trados]] Winalign&lt;br /&gt;
* Wordfast vositalari - MS Word makroslari to&amp;#039;plami sifatida amalga oshiriladi, Wordfast dasturidan farqli o&amp;#039;laroq, [[tarjima xotirasi]] sifatida ishlaydi, tekislash vositalari (PPni to&amp;#039;ldirish uchun) bepul mavjud.&lt;br /&gt;
* ABBYY Aligner - bu parallel matnlarni avtomatik ravishda tekislash imkonini beruvchi shaxsiy kompyuter dasturi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Hujjatlar ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20040417031546/http://www.up.univ-mrs.fr/~veronis/biblios/ptp.htm J. Veronis va M.-D tomonidan parallel matnni qayta ishlash bibliografiyasi. Mahimon]{{Ref-en}} &amp;lt;small class=&amp;quot;ref-info&amp;quot; style=&amp;quot;cursor:help;&amp;quot; title=&amp;quot;на английском языке&amp;quot;&amp;gt;)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20080311071113/http://www.cs.unt.edu/~rada/wpt/ Parallel matnlarni yaratish va ulardan foydalanish bo&amp;#039;yicha 2003 yilgi seminar materiallari]{{Ref-en}} &amp;lt;small class=&amp;quot;ref-info&amp;quot; style=&amp;quot;cursor:help;&amp;quot; title=&amp;quot;на английском языке&amp;quot;&amp;gt;)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20080512131853/http://www.cs.unt.edu/~rada/wpt05/ Parallel matnlarni yaratish va ulardan foydalanish bo&amp;#039;yicha 2005 yilgi seminar materiallari]{{Ref-en}} &amp;lt;small class=&amp;quot;ref-info&amp;quot; style=&amp;quot;cursor:help;&amp;quot; title=&amp;quot;на английском языке&amp;quot;&amp;gt;)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>