<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bolta</id>
	<title>Bolta - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bolta"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bolta&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T23:53:44Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bolta&amp;diff=200153&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Bolta&amp;diff=200153&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:04:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Axt zum spalten.jpg|thumb|Oʻtinchi boltasi]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bolta&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oʻtin kesish-chopish uchun; urushlarda [[qurol]]; tantanalarda koʻrgazmali [[ramz]] sifatida qoʻllaniladigan asbobdir. Boltalarning bir necha turi mavjud; biroq barchasi baribir bosh va soptan iborat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bolta&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — yogʻochni chopish, kesish, yoʻnish, yorish, daraxt agʻdarish uchun ishlatiladigan dastaki qurol. Metall kallak va yogʻoch dastadan iborat. Tigʻi dastasiga parallel boʻladi. B. kallagi uglerodli poʻlatdan tayyorlanib, tigʻiga asbobsozlik poʻlati payvandlanadi va toblanadi, dastasi qattiq yogʻochdan 40—50 sm uzunlikda yasaladi. B. ning katta bolta (ogʻirligi 3&amp;amp;nbsp;kg gacha), oʻrta bolta (2,5&amp;amp;nbsp;kg gacha), boltacha (1&amp;amp;nbsp;kg gacha) va oybolta kabi xillari bor. Neolit va jez asrlarida yoʻnib tayyorlangan tosh B. lar ishlatilgan. Jez davrida zoʻgʻotali (dasta uchun teshikli) mis va jez B. paydo boʻlgan; temir asrida zoʻgʻotali temir B. tarqalgan. 19.a. oxirlarigacha B. yasash temirchiliknlng alohida tarmogʻi boʻlib, B. ustasi boltachitemirchi deb yuritilgan. Osiyoda jangovar bolta — oybolta ayniqsa koʻpaygan. B.ni Buxoro va Samarqandda &amp;quot;tovar&amp;quot; (fors.toj. — tabar) deb atashgan. B. &amp;quot;Devonu lugʻotit turk&amp;quot; (11 a.) da baldu, &amp;quot;Tafsir&amp;quot; (&amp;lt;nowiki&amp;gt;XII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asr) da bolta, &amp;quot;Muqaddimat uladab&amp;quot;, &amp;quot;Qisas ulanbiyo&amp;quot; (13— &amp;lt;nowiki&amp;gt;XIV&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlar), &amp;quot;Boburnoma&amp;quot; (&amp;lt;nowiki&amp;gt;XV—XVI&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlar) da boltu tarzida uchraydi.&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Boltalarning qadimgi davrlardagi nusxalari yogʻoch sopga bogʻlangan toshdan iborat edi. Keyinroq ishlov usullari rivoji bilan bolta boshi mis, jez, temir va poʻlatdan tayyorlana boshlandi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bolta [[mexanika|mexanik]] jihatdan [[egri tekislik]] prinsipi asosida ishlaydigan [[qoziq]]simon boshli oddiy qurilmadir. Bolta boshining keti qalin, tigʻi yupqa boʻlgani uchun kesish uchun kerakli, bolta sopiga (yelkasiga) beriluvchi [[kuch]] juda samarali boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>