<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=CubeSat</id>
	<title>CubeSat - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=CubeSat"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=CubeSat&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T23:14:35Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=CubeSat&amp;diff=380273&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=CubeSat&amp;diff=380273&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T16:50:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Xatolar}}&lt;br /&gt;
[[Fayl:Ncube2.jpg|thumb| Ncube-2, Norvegiya CubeSat (10 cm)]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;CubeSat (Kubset)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – bu 10 sm dan iborat shakl faktoriga asoslangan [[miniatyura]]lashtirilgan [[sunʼiy yoʻldosh]]lar sinfiga kiruvchi qurilmadir&amp;lt;ref&amp;gt;[https://static1.squarespace.com/static/5418c831e4b0fa4ecac1bacd/t/56e9b62337013b6c063a655a/1458157095454/cds_rev13_final2.pdf CubeSat Design Specification Rev. 13], The CubeSat Program, Cal Poly SLO&amp;lt;/ref&amp;gt;. CubeSatlarning massasi 2 kilogrammdan oshmaydi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:6&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi|url=https://static1.squarespace.com/static/5418c831e4b0fa4ecac1bacd/t/5f24997b6deea10cc52bb016/1596234122437/CDS+REV14+2020-07-31+DRAFT.pdf|title=Cubesat Design Specification|publisher=[[California Polytechnic State University, San Luis Obispo|Cal Poly SLO]]|year=2020|location=[[San Luis Obispo]]|pages=12|language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt; va koʻpincha ularning [[Elektronika|elektronikasi]] va tuzilishi uchun tijoratdan tashqari (COTS yaʼni sotuvda mavjud boʻlmagan mahsulotlar) [[Komponentlar|komponent]]lardan foydalaniladi. CubeSatlar [[orbita]]ga [[Xalqaro kosmik stansiya|Xalqaro kosmik stansiyadagi]] tarqatuvchilar tomonidan qoʻyiladi yoki [[Eltuvchi raketa|uchirish vositasida]] ikkilamchi foydali yuk sifatida ishga tushiriladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;database&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=CubeSat Database – swartwout|url=https://sites.google.com/a/slu.edu/swartwout/home/cubesat-database|ish=sites.google.com|kirish sanasi=2015-10-19}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2021-yil, avgust holatiga koʻra, 1600 dan ortiq &amp;#039;&amp;#039;CubeSatlar&amp;#039;&amp;#039; ishga tushirilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;auto1&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Nanosatellite &amp;amp; CubeSat Database|ism=Erik|muallif=Kulu|ish=Nanosatellite &amp;amp; CubeSat Database|sana=28-avgust 2020-yil|url=https://www.nanosats.eu/|kirish sanasi=28-avgust 2021-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1999-yilda Kaliforniya Politexnika Davlat Universiteti (Kal Poli) professori Jordi Puig-Suari va [[Stanford universiteti|Stenford universiteti]] kosmik tizimlarni rivojlantirish [[laboratoriya]]si professori Bob Tviggs CubeSat spetsifikatsiyalarini loyihalash, ishlab chiqarish va sinovdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan koʻnikmalarni rivojlantirish uchun bir qator ilmiy tadqiqot funksiyalarini bajaruvchi hamda yangi kosmik texnologiyalarni oʻrganuvchi past &amp;#039;&amp;#039;Yer orbitasiga&amp;#039;&amp;#039; (LEO) moʻljallangan kichik sunʼiy yoʻldoshlarni ishlab chiqadi. 2013-yilgacha ishga tushirilgan CubeSatlarning koʻpchiligi [[Akademiya]] hisobiga toʻgʻri kelgan, bunda ishga tushirishlarning yarmidan koʻpi akademik boʻlmagan maqsadlarda boʻlib, 2014-yilga kelib esa yangi oʻrnatilgan CubeSatlarning koʻpchiligi [[tijorat]] yoki havaskor loyihalar uchun edi&amp;lt;ref name=&amp;quot;database1&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=CubeSat Database – swartwout|url=https://sites.google.com/a/slu.edu/swartwout/home/cubesat-database|ish=sites.google.com|kirish sanasi=2015-10-19}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
[[Fayl:Nanosatellites_launched_by_years.png|thumb| Yillik ishga tushirilgan va rejalashtirilgan CubeSatlar 2021-yil, avgust&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Nanosatellites by launch years|url=https://nanosats.eu|ish=nanosats.eu|kirish sanasi=2021-08-28}}&amp;lt;/ref&amp;gt;]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Total-CubeSats-Launched.png|thumb| 2021-yil avgustida ishga tushirilgan CubeSatlarning umumiy soni&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Total CubeSats Launched|url=https://nanosats.eu|ish=nanosats.eu|kirish sanasi=2021-08-28}}&amp;lt;/ref&amp;gt;]]&lt;br /&gt;
Foydalanishlar odatda [[Yer]]ni kuzatish yoki havaskor [[radio]] kabi maqsadlarga xizmat qilishi mumkin boʻlgan tajribalarni oʻz ichiga oladi. CubeSatlar kichik sunʼiy yoʻldoshlar uchun moʻljallangan yoki shubhali amalga oshirilishi mumkin boʻlgan va kattaroq [[sunʼiy yoʻldosh]]ning narxini oqlashi dargumon kosmik qurilmalar texnologiyalarini namoyish qilish uchun ishlatiladi. Tasdiqlanmagan [[nazariya]] bilan ilmiy tajribalar ham CubeSatlar [[bort]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ida boʻlishi mumkin, chunki ularning arzonligi yuqoridagi muammolarni oqlashi kerak edi. Biologik tadqiqotlar uchun ulardan koʻproq foydalanish rejalashtirilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;abio&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Tiny Satellites for Big Science – Astrobiology Magazine|url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/tiny-satellites-for-big-science/|ish=Astrobiology Magazine|kirish sanasi=2015-10-20|sana=2010-07-12}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. [[Oy|Oyga]] va undan tashqariga bir nechta [[Missiya|missiyalar]] uchun CubeSatlaran foydalanish rejalashtirilmoqda.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Tiny Cubesats Set to Explore Deep Space|url=http://www.space.com/29306-cubesats-deep-space-exploration.html|ish=Space.com|kirish sanasi=2015-10-20}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Chuqur [[fazo]]dagi birinchi CubeSatlar MarCO missiyasida uchirilgan, u yerda 2018-yil may oyida &amp;#039;&amp;#039;InSight&amp;#039;&amp;#039; muvaffaqiyatli missiyasi bilan bir qatorda ikkita CubeSatlar [[Mars]] tomon uchirilgan edi&amp;lt;ref name=&amp;quot;NYT-2010318&amp;quot;&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Stirone |first=Shannon |date=18-mart 2019-yil |title=Space Is Very Big. Some of Its New Explorers Will Be Tiny. – The success of NASA&amp;#039;s MarCO mission means that so-called cubesats likely will travel to distant reaches of our solar system. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/03/18/science/cubesats-marco-mars.html |access-date=18-mart 2019-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Baʼzi CubeSatlar [[universitet]]lar, [[davlat]] yoki xususiy kompaniyalar tomonidan uchiriladigan mamlakatlarning birinchi sunʼiy yoʻldoshlariga aylandi. Nanosatellit va CubeSat maʼlumotlar bazasida 1998-yildan beri ishga tushirilgan va ishga tushirilishi rejalashtirilgan 3200 dan ortiq CubeSatlar roʻyxati keltirilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;auto&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Nanosatellite &amp;amp; CubeSat Database|ism=Erik|muallif=Kulu|ish=Nanosatellite &amp;amp; CubeSat Database|sana=28-avgust 2020-yil|url=https://www.nanosats.eu/|kirish sanasi=28-avgust 2021-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:CubeSat_in_hand.jpg|thumb| CubeSat tuzilishi]]&lt;br /&gt;
Kaliforniya Politexnika Davlat Universiteti professorlari Jordi Puig-Suari va [[Stanford universiteti|Stenford Universitetidan]] Bob Tviggs 1999-yilda&amp;lt;ref name=&amp;quot;Tiny&amp;quot;&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Messier |first=Douglas |date=22-may 2015-yil |title=Tiny &amp;#039;Cubesats&amp;#039; Gaining Bigger Role in Space |work=Space.com |url=http://www.space.com/29464-cubesats-space-science-missions.html |access-date=2015-05-23}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Helvajian2008&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi|editor=Helvajian|title=Small Satellites: Past, Present, and Future|year=2008|publisher=Aerospace Press|location=El Segundo, Calif.|isbn=978-1-884989-22-3}}&amp;lt;/ref&amp;gt; {{Rp|159}}[[magistratura]] [[talaba]]lariga birinchi kosmik kemaga oʻxshash qobiliyatga ega boʻlgan [[Kosmik apparat|kosmik kemani]] loyihalash, qurish, sinovdan oʻtkazish va [[koinot]]da ishlatish imkonini berish maqsadida Cubesat uchun mos [[dizayn]]ni taklif qilishdi. CubeSat, dastlab taklif qilinganidek, [[standart]] boʻlishi maqsad qilinmagandi, balki vaqt oʻtishi bilan paydo boʻlish jarayoni sabab &amp;#039;&amp;#039;standartga&amp;#039;&amp;#039; aylandi. Birinchi CubeSatlar 2003-yil iyun oyida [[Rossiya|Rossiyadagi]] Eurockotda ishga tushirildi va 2012-yilga kelib taxminan 75 dan ortiq CubeSatlar orbitaga chiqarildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;sn20120813&amp;quot;&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2012-08-13 |title=Cubist Movement |page=30 |work=Space News |quote=When professors [[Jordi Puig-Suari]] of [[California Polytechnic State University]] and [[Bob Twiggs]] of [[Stanford University]] invented the CubeSat, they never imagined that the tiny satellites would be adopted by universities, companies and government agencies around the world. They simply wanted to design a spacecraft with capabilities similar to [[Sputnik]] that graduate student could design, build, test and operate. For size, the professors settled on a ten-centimeter cube because it was large enough to accommodate a basic communications payload, [[Solar panels on spacecraft|solar panels]] and a battery.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Texnologiya]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Informatika]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>