<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dmitriy_Klements</id>
	<title>Dmitriy Klements - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dmitriy_Klements"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Klements&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T07:36:39Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Klements&amp;diff=398982&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Klements&amp;diff=398982&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T17:23:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Dmitriy Aleksandrovich Klements|portret=Klemenc Dmitrij.jpg|eni=200 px|tavallud sanasi=14.12.1848|tavallud joyi=Saratov viloyatining Goryainovka qishlogʻida (hozirgi Saratov viloyati, Duxovnitskiy tumani, Goryainovka qishlogʻi) mulk boshqaruvchisi oilasida tugʻilgan.|fuqaroligi=Rossiya imperiyasi|vafot sanasi=8.01.1914 (65 yoshida)|vafot joyi=Maskva|bilimi=Sank-Peterburg universiteti (tamomlamagan)}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Dmitriy Aleksandrovich Klements&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[1848]]-[[14-dekabr|yil 14-dekabr]] — [[1914]]-[[8-yanvar|yil 8-yanvar]]) [[Rossiya|rus]] [[Etnografiya|etnografi]], arxeologi, geografi, inqilob tarafdori.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarjimai holi ==&lt;br /&gt;
Dmitriy Aleksandrovich Klements Saratov viloyatining Goryainovka qishlogʻida (hozirgi Saratov viloyati, Duxovnitskiy tumani, Goryainovka qishlogʻi) mulk boshqaruvchisi oilasida tugʻilgan. Avval Samarada, soʻngra 1-Qozon gimnaziyasida oʻqigan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oliy maʼlumotni [[Qozon universiteti|Qozon]] va [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Sankt-Peterburg]] [[Universitet|universitetlarining]] fizika- [[Fakultet|matematika]] fakultetida olgan, faol siyosiy faoliyat bilan shugʻullanib, uni tugatishga ulgurmagan. [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] Klements Chaykovchilar doirasiga qoʻshildi, u yerda yosh P.A.Kropotkin bilan doʻstlashdi. U.mehnatkashlar oʻrtasida targʻibot ishlarida va xalq oldiga chiqishlarda faol qatnashgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1873-1880-yillarda Klements bir qancha inqilobiy tashkilotlarda qatnashdi, P.L.Lavrovning „Oldinga“ va boshqa inqilobiy nashrlarda hamkorlik qildi. 1874-yilda Chaykovchilar magʻlubiyatga uchragach, u chet elga joʻnab ketdi. U bir necha bor Rossiyaga yashirincha tashrif buyurgan. [[Jeneva|Jenevada]] chiqadigan „Jamiyat“ jurnali va Sankt-Peterburgda chiqadigan „Yer va Ozodlik“ jurnali muharrirlaridan biri edi. Biroz vaqtdan soʻng Rossiyaga qaytdi. 1879-yilda „Xalq irodasi“ partiyasi paydo boʻlishidan oldin hibsga olingan Klements, Pyotr va [[Petropavlovsk qalʼasi|Pol qal’asida]] ikki yillik qamoqdan soʻng, [[Saxa|Yakutiyaga]] surgun qilindi. Yoʻlda u kasal boʻlib, olti oydan koʻproq vaqtni Krasnoyarsk qamoqxonasi kasalxonasida oʻtkazdi. Surgunda Yenesey viloyati, Minusinsk shahrida xizmat qilish uchun ruxsat oldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Minusinskda u Minusinsk oʻlkashunoslik muzeyi asoschisi N. M. Martyanov bilan uchrashdi. Klements Martyanovga muzey kolleksiyalarini saralash va tadqiqot ekspeditsiyalarini tayyorlashda yordam berdi. 1883-yilda Klements [[Tom (daryo)|Tom]] va [[Abakan (daryo)|Abakan]] daryolarining yuqori oqimidagi Sharqiy Oltoy va Gʻarbiy Sayan togʻlari oʻrtasidagi aloqa hududini oʻrganish uchun ekspeditsiyada qatnashdi. U har yili Abakan va Mrassu daryolarida, [[Telets|Teletskoye koʻlida]], Gʻarbiy Sayan togʻlarida va [[Oltoy togʻlari|Oltoyda]] geografik va geologik tadqiqotlar olib bordi. „Minusinsk muzeyining antikvarlari“ ilmiy ishini yozgan. „Metal davri yodgorliklari“ (Tomsk, 1886), nashr etilgandan soʻng 1887-yilda u Moskva arxeologiya jamiyatining muxbir aʼzosi, keyinchalik esa Tabiiy fanlarni sevuvchilar jamiyatining toʻliq aʼzosi etib saylandi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1884-yildan u Tomsk Sibirskaya gazetasi uchun maqolalar, sheʼrlar, [[Felyeton|felyetonlar]] yozishni boshladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
U taxminan 15 yil davomida Sibirda (soʻnggi yillarda — ixtiyoriy ravishda), Sibir va [[Mongoliya|Moʻgʻulistonda]] yashovchi xalqlarning [[Antropologiya|antropologiyasi]] va [[Etnografiya|etnografiyasini]] oʻrgandi, ilmiy maqsadlarda bu mamlakatlarga qayta-qayta uzoq safarlar qildi. Ekspeditsiyalar paytida u [[Tiva|Tuvadagi]] Tere-Xol koʻli oʻrtasida joylashgan orolda Por-Bajin qal’asi xarobalarini topdi. Uning geografik va etnografik asarlari Rossiya geografiya jamiyatining Sibir va Sankt-Peterburg nashrlarida nashr etilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1897-1899-yillarda Moʻgʻulistonda Fridrix Falz-Feyn uchun [[Prjevalskiy oti|Prjevalskiy otlarini]] tutib olishni tashkil qilgan&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Klimov V. V.&amp;#039;&amp;#039; Loshad Prjevalskogo //M.: Agroprom-izdat — 1990 god, str. 180—186&amp;lt;/ref&amp;gt; .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Klements Sibirdagi muzey ishini rivojlantirishga faol hissa qoʻshdi. Minusinsk, Krasnoyarsk, [[Achinsk]], Tomsk, Kyaxta, Yakutsk shaharlarida muzey ekspozitsiyalarini yaratishda maslahati va amaliy ishi bilan yordam berdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1902-yilda [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgga]] koʻchib oʻtgan Klements imperator [[Aleksandr III]] ning akademik etnografik muzeyi (Rossiya muzeyining etnografik boʻlimi) saqlovchisi (boshligʻ) oʻrnini egalladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1910-yilda nafaqaga chiqdi va Moskvaga koʻchib oʻtdi va u yerda 1914-yil 8-yanvarda vafot etdi. U Vagankovskiy qabristoniga dafn etilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Muallif asarlari ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Minusinsk Shveysariya va choʻl xudolari (Sayohatchining kundaligidan) // Sharq sharhi. [[1884|1884-yil]] . No 5, 7, 9 va 12.&lt;br /&gt;
* Minusinsk muzeyining qadimiy buyumlari. Metall davr yodgorliklari. Tomsk, [[1886|1886-yil]] .&lt;br /&gt;
* Kachinskaya choʻliga sayohatdan // Sharqiy sharh . — [[1886|1886-yil]] . — № 47.&lt;br /&gt;
* Mahalliy muzeylar va ularning viloyat hayotidagi ahamiyati // Sibir kolleksiyasi. 2-son. — [[Irkutsk]], [[1892|1892 y]] .&lt;br /&gt;
* [[1883|1883-1884 yillarda]] Abakanning yuqori qismiga ekspeditsiya paytida D. A. [[1884|Klemenets]] tomonidan toʻplangan materialdan janob Adrianov nomidan 1883-yilda amalga oshirilgan Abakan tizimiga ekspeditsiya haqida qisqacha dastlabki hisobot. // Rossiya geografiya jamiyatining Gʻarbiy Sibir boʻlimining eslatmalari. — 1891. — T. 2.&lt;br /&gt;
* Minusinskdan Biryusagacha boʻlgan yoʻl // Rus geografiya jamiyatining Sharqiy Sibir boʻlimi materiallari — 1890. — V. 21, № 1.&lt;br /&gt;
* D. A. Klements tomonidan [[1883]] va [[1884]] yillarda Abakanning yuqori qismiga ekskursiya paytida toʻplangan materiallar. // Zap. 3. FROM. O. R. G. O. XI, 1890-yil.&lt;br /&gt;
* [[1905]] yilda &amp;quot; Rossiya boyligi &amp;quot; da (№ 7 va 9) Klementz „Sariq xavf haqida eslatmalar“ va &amp;quot; [[Grigoriy Potanin|G.]] [[Grigoriy Potanin|N.]] [[Grigoriy Potanin|Potanin]] &amp;quot;&lt;br /&gt;
* Klementz DA Turfan und seine alterhümer // Nachrichten über die von der Kaizerlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Peterburg im Jahre 1898 ausgerüstete Ekspeditsiya nach Turfan. hf. bitta. SPb., 1899-yil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Eslatmalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyot ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Deutsch L. G.&amp;#039;&amp;#039; Dmitriy Aleksandrovich Klements. — Pb.: GIZ, 1921. — 40 b.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Goldfarb S.&amp;#039;&amp;#039; D. A. Klements VSORGO aʼzosi // Sibir. — 1977. — 7-son.&lt;br /&gt;
* D. A. Klements arxeolog sifatida // Sovet arxeologiyasi . — 1963. — 4-son.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Yakushin N.&amp;#039;&amp;#039; Sibirning tinimsiz tadqiqotchisi // Sibir yongʻinlari . — 1975. — 4-son.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;M. Ovchinnikov&amp;#039;&amp;#039; D. A. Klements bilan uchrashuvlarimdan // Sibir arxivi. Minusinsk, No11, 1915-yil noyabr, 493-505-betlar.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Adrianov A. V.&amp;#039;&amp;#039; [http://elib.tomsk.ru/purl/1-7449/] Arxivnaya kopiya &amp;lt;span&amp;gt;-da Klementsning turmush oʻrtoqlari xotirasiga. — Irkutsk, 1917-yil&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
* Klemens, Dmitriy Aleksandrovich / / Tomsk A dan Z gacha: Shaharning qisqacha entsiklopediyasi. / Ed. Doktor ist. Fanlar N. M. Dmitrienko . — 1-nashr. — Tomsk: NTL nashriyoti, 2004-yil. — FROM. 150-151. — 440 Bilan. — 3000 nusxa. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 5-89503-211-7&amp;lt;/nowiki&amp;gt; .&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Milevskiy O. A., Panchenko A. B.&amp;#039;&amp;#039; „Bezovta Klementlar“: intellektual biografiya tajribasi. — M .: ROSSPEN, 2017. — 695 p.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://az.lib.ru/k/klemenc_d_a/text_0020.shtml Samimiy rusning maktubi (1878) publitsistikasi] 2008 Arxivnaya kopiya&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20080421231833/http://az.lib.ru/k/klemenc_d_a/text_0030.shtml Plexanov G. V. Dmitriy Aleksandrovich Klements (Nekroloq) (1914)]&lt;br /&gt;
* [http://narovol.narod.ru/art/lit/kuznec.htm Sheʼrlar (Temirchining fikri / 1848-yil iyun kunlari xotirasiga / Men Rossiya podshosi boʻlganimda / Arkadiya shahzodasi)] Arxivnaya kopiya&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20090826144421/http://az.lib.ru/k/klemenc_d_a/text_0060.shtml Ulashish (1873)]&lt;br /&gt;
* [http://az.lib.ru/k/klemenc_d_a/text_0050.shtml Barca (1873)] 2008 Arxivnaya kopiya&lt;br /&gt;
* Klemens, Dmitriy Aleksandrovich / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Moskvada vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1914-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:8-yanvarda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1848-yilda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:14-dekabrda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Arxeologlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Etnograf]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>