<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Fustat</id>
	<title>Fustat - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Fustat"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fustat&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T22:19:47Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fustat&amp;diff=441325&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fustat&amp;diff=441325&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T18:40:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| mavqe                      = Misr poytaxti, 641–750, 905–1168&lt;br /&gt;
| nomi                       = Fustat&lt;br /&gt;
| asl nomi                   = الفسطاط&lt;br /&gt;
| tasvir                     = Fostat-329.jpg&lt;br /&gt;
| qaram                      = &lt;br /&gt;
| mamlakat                   = Misr&lt;br /&gt;
| gerb                       = &lt;br /&gt;
| bayroq                     = &lt;br /&gt;
| gerb tarifi                = &lt;br /&gt;
| bayroq tarifi              = &lt;br /&gt;
| gerb eni                   = &lt;br /&gt;
| bayroq eni                 = &lt;br /&gt;
| lat_dir = N| lat_deg = 30| lat_min = 00| lat_sec = 18&lt;br /&gt;
| lon_dir = E| lon_deg = 31| lon_min = 14| lon_sec = 15&lt;br /&gt;
| CoordAddon                 = {{Coord|30|00|18|N|31|14|15|E|region:EG-C_type:city|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
| CoordScale                 = &lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi oʻlchami =&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi oʻlchami  =&lt;br /&gt;
| tuman xaritasi oʻlchami    =&lt;br /&gt;
| mintaqa turi               =&lt;br /&gt;
| mintaqa                    =&lt;br /&gt;
| jadvalda mintaqa           =&lt;br /&gt;
| tuman turi                 = Hozirda bir qismi&lt;br /&gt;
| tuman                      = Eski Qohira&lt;br /&gt;
| tuman 2                    = Roshidun xalifaligi (641–661)&lt;br /&gt;
| tuman 3                    = [[Damashq xalifaligi]] (661–750)&lt;br /&gt;
| tuman 4                    = [[Bagʻdod xalifaligi]] (750–969)&lt;br /&gt;
| tuman 5                    = [[Fotimiylar xalifaligi]] (969–1168)&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman             =&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 2           =&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 3           =&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 4           =&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 5           =&lt;br /&gt;
| jamoat turi                =&lt;br /&gt;
| jamoat                     =&lt;br /&gt;
| jadvalda jamoat            =&lt;br /&gt;
| ichki bolinishi            =&lt;br /&gt;
| rahbar turi                =&lt;br /&gt;
| rahbar                     =&lt;br /&gt;
| asos solingan              = 641-yil&lt;br /&gt;
| ilk eslatilishi            =&lt;br /&gt;
| avvalgi nomlari            =&lt;br /&gt;
| qachondan beri             =&lt;br /&gt;
| maydon                     =&lt;br /&gt;
| balandlik turi             =&lt;br /&gt;
| AP markazi balandligi      =&lt;br /&gt;
| iqlim                      =&lt;br /&gt;
| rasmiy til                 =&lt;br /&gt;
| aholi                      = 200 000&lt;br /&gt;
| sanalgan yil               = XII asr&lt;br /&gt;
| zichlik                    =&lt;br /&gt;
| aglomeratsiya              =&lt;br /&gt;
| milliy tarkib              =&lt;br /&gt;
| konfessiyaviy tarkib       =&lt;br /&gt;
| etnoxoronim                =&lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi             =&lt;br /&gt;
| DST                        =&lt;br /&gt;
| telefon kodi               =&lt;br /&gt;
| pochta indekslari          =&lt;br /&gt;
| avtomobil kodi             =&lt;br /&gt;
| identifikator turi         =&lt;br /&gt;
| raqamli identifikator      =&lt;br /&gt;
| vebsayt                    =&lt;br /&gt;
| sayt tili                  =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fustat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-ar|الفُسطاط|translit=al-Fusṭāṭ}}) yoki &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fostat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — [[Misr]]ning [[Islom dunyosi|musulmonlar hukmronligi]] ostidagi birinchi poytaxti. Bugungi kunda u [[Qohira]] tarkibiga singib ketgan. Hozirda [[Eski Qohira]] deb nomlanuvchi hududga tutash tarzda, milodiy 641-yilda [[Misr]]ning musulmonlar tomonidan fath etilishidan soʻng darhol [[Roshidun xalifaligi|Roshidun]] musulmon generali [[Amr ibn al-Os]] tomonidan qurilgan. Bu yerda Misrdagi birinchi [[masjid]] — [[Amir masjidi]] ham qad koʻtargan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar XII asrda oʻzining choʻqqisiga chiqdi va aholisi taxminan 200,000 kishini tashkil etdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;williams-37&amp;quot;&amp;gt;Williams, p. 37&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shahar 1168-yilda uning oʻz [[vazir]]i [[Shavar]] tomonidan bostirib kelayotgan [[Salib yurishlari|Salibchilar]] qoʻliga boyliklari tushmasligi uchun yoqib yuborishga buyruq berilguniga qadar Misrdagi maʼmuriy hokimiyat markazi boʻlgan. Shahar qoldiqlari oxir-oqibat yaqin atrofdagi [[Qohira]] tomonidan yutib yuborilgan. Qohira 969-yilda [[Fotimiylar]] mintaqani zabt etib, Xalifa uchun qirollik qarorgohi sifatida yangi shahar barpo etganlarida Fustatdan shimolda qurilgan. Hudud yuzlab yillar davomida qarovsiz qolib, chiqindixona sifatida foydalanilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bugungi kunda Fustat zamonaviy [[Eski Qohira]] tumani tarkibidagi mavze boʻlib, uning poytaxtlik davridan juda kam binolar saqlanib qolgan. Koʻplab arxeologik qazishmalar hududda koʻmilgan boy materiallarni ochib berdi. Saytdan topilgan koʻplab qadimiy ashyolar Qohiradagi [[Islom sanʼati muzeyi]]da namoyish etilmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Misr poytaxti ==&lt;br /&gt;
Fustat taxminan 500 yil davomida Misrning poytaxti boʻlgan. Shahar 641-yilda tashkil etilgandan soʻng, uning vakolati 750-yilgacha, yaʼni [[Abbosiylar|Abbosiylar sulolasi]] [[Umaviylar]]ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarguniga qadar uzluksiz davom etdi. Bu mojaro markazi Misrda emas, balki arab dunyosining boshqa joylarida edi. Abbosiylar hokimiyatni qoʻlga kiritgach, turli poytaxtlarni nazorat qilish osonroq boʻlgan hududlarga koʻchirdi. Ular oʻz xalifaligining markazini [[Bagʻdod]]da oʻrnatib, poytaxtni avvalgi Umaviylar manzili boʻlgan [[Damashq]]dan koʻchirdi. Shunga oʻxshash qadamlar yangi sulola davomida amalga oshirildi. Misrda ular poytaxtni Fustatdan bir oz shimolroqqa, Abbosiylar shahri al-Askarga koʻchirdi va u 868-yilgacha poytaxt boʻlib qoldi. 868-yilda [[Tuluniylar]] sulolasi nazoratni qoʻlga kiritgach, Misr poytaxti qisqa muddatga shimoldagi boshqa bir shahar — al-Qattaʼiga koʻchirildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;P44&amp;quot;&amp;gt;Petersen (1999) p. 44&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bu holat faqat 905-yilgacha davom etdi, keyin al-Qattaʼi vayron qilindi va poytaxt yana Fustatga qaytarildi. Shahar 1168-yilda oʻz vaziri [[Shavar]] uni [[Quddus Qirolligi|Quddusning]] Salibchi qiroli Amalric qoʻliga tushishidan qoʻrqib, yoqib yuborishga buyruq berganida yana poytaxt maqomini yoʻqotdi. Misr poytaxti oxir-oqibat [[Qohira]]ga koʻchirildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |title=Cairo |url=https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9 |page=[https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9/page/74 75] |author=AlSayyad, Nezar |publisher=Harvard University Press |year=2011 |isbn=978-0674047860 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Abu-Lughod, Janet L. &amp;#039;&amp;#039;Cairo: 1001 Years of the City Victorious&amp;#039;&amp;#039; (Princeton University Press, 1971). {{ISBN|0-691-03085-5}}.&lt;br /&gt;
* {{cite magazine |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |title=Historic Cairo – rehabilitation of Cairo&amp;#039;s historic monuments |date=March 1998 |author=Antoniou, Jim |magazine=[[Architectural Review]] |qaralgan sana=2026-03-16 |arxiv-sana=2006-06-17 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20060617130056/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |url-status=dead }}&lt;br /&gt;
* {{cite book |last=David |first=Rosalie |title=The Experience of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/experienceofanci0000davi |year=2000 |isbn=0-415-03263-6 |location=London; New York |publisher=Routledge}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |title=Eyewitness Travel: Egypt |date=2007 |isbn=978-0-7566-2875-8 |publisher=Dorlin Kindersley Limited, London |url=https://archive.org/details/egypt00dkpu}}&lt;br /&gt;
* Ghosh, Amitav, &amp;#039;&amp;#039;In an Antique Land&amp;#039;&amp;#039; (Vintage Books, 1994). {{ISBN|0-679-72783-3}}.&lt;br /&gt;
* Lapidus, Ira M. (1988). &amp;#039;&amp;#039;A History of Islamic Societies&amp;#039;&amp;#039;. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-22552-3}}.&lt;br /&gt;
* Maalouf, Amin (1984). &amp;#039;&amp;#039;The Crusades Through Arab Eyes&amp;#039;&amp;#039;. Al Saqi Books. {{ISBN|0-8052-0898-4}}.&lt;br /&gt;
* {{cite journal |last=Mason |first=Robert B. |title=New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World |journal=Muqarnas: Annual on Islamic Art and Architecture |year=1995 |volume=XII |publisher=Brill Academic Publishers |isbn=90-04-10314-7}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |last=Petersen |first=Andrew |title=Dictionary of Islamic Architecture |year=1999 |isbn=0-415-21332-0 |location=London; New York |publisher=Routledge}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |author=Yeomans, Richard |title=The Art and Architecture of Islamic Cairo |url=https://archive.org/details/artarchitectureo0000yeom_l8p7 |url-access=registration |year=2006 |publisher=Garnet &amp;amp; Ithaca Press |isbn=1-85964-154-7 }}&lt;br /&gt;
* {{cite book |author=Williams, Caroline |title=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |url=https://archive.org/details/islamicmonuments0000park_j5o1 |year=2002 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-695-0}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qoʻshimcha oʻqish uchun ===&lt;br /&gt;
{{commons|Old Cairo#Fustat|Fustat}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |title=Fustat Finds: Beads, Coins, Medical Instruments, Textiles, and Other Artifacts from the Awad Collection |year=2004 |author=Bacharach, Jere L. |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-393-5}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |author=Barekeet, Elinoar |title=Fustat on the Nile: The Jewish Elite in Medieval Egypt |year=1999 |publisher=Brill |isbn=90-04-10168-3}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |title=Al-Fusṭāṭ, its foundation and early urban development |url=https://archive.org/details/alfustatitsfound0000kubi |last=Kubiak |first=Wladyslaw |publisher=American University in Cairo Press |location=Cairo, Egypt |year=1987 |isbn=977-424-168-1}}&lt;br /&gt;
* {{cite journal |author=Scanlon, George T. |title=The Pits of Fustat: Problems of Chronology |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=60 |pages=60–78 |doi=10.2307/3856171 |publisher=The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 60 |jstor=3856171 |year=1974}}&lt;br /&gt;
* {{cite book |author=Scanlon, George T. |author2=Pinder-Wilson, Ralph |year=2001 |publisher=Altajir World of Islam Trust |isbn=1-901435-07-5 |title=Fustat Glass of the Early Islamic Period: Finds Excavated by the American Research Center in Egypt, 1964–1980}}&lt;br /&gt;
* {{cite journal |author=Stewart, W. A. |title=The Pottery of Fostat, Old Cairo |journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs |volume=39 |issue=220 |date=July 1921 |pages=11–13 + 16–18}}&lt;br /&gt;
* Toler, Pamela D. 2016. [http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit „In Fragments from Fustat, Glimpses of a Cosmopolitan Old Cairo.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160806042113/http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit |date=2016-08-06 }} Aramco World. Volume 67 (1), pp.&amp;amp;nbsp;4–9. {{OCLC|895830331}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Navboxes&lt;br /&gt;
|title = Misr poytaxti&lt;br /&gt;
|list =&lt;br /&gt;
{{s-start}}&lt;br /&gt;
{{succession box|title=[[Misr poytaxti]]|before=[[Iskandariya]]|after=[[al-Askar]]|years=641–750}}&lt;br /&gt;
{{succession box|title=[[Misr poytaxti]]|before=[[al-Qatta&amp;#039;i]]|after=[[Qohira]]|years=905–1169}}&lt;br /&gt;
{{s-end}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Authority control}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Qohira tarixi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Eski Qohira]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Misrning oʻrta asr shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Islom arxitekturasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Roshidun xalifaligi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Qohira tumanlari]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>