<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Gayanada_Islom</id>
	<title>Gayanada Islom - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Gayanada_Islom"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gayanada_Islom&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T11:30:16Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gayanada_Islom&amp;diff=446594&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gayanada_Islom&amp;diff=446594&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T18:54:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Gayana|Gayanada]] [[islom]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; [[xristianlik]] va [[Hinduiylik|hinduizmdan]] keyin dindorlar soni boʻyicha uchinchi dindir. 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Gayana aholisining 7,3 % musulmonlar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf|sarlavha=Wayback Machine|sana=2017-01-11|nashriyot=web.archive.org|kirish sanasi=2019-08-05|archive-date=2017-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170111004939/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Biroq, [[Pyu tadqiqot markazi|Pew Research Center]] tomonidan 2010-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining 6,4 foizi oʻzlarini musulmon deb bilishgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/|sarlavha=Religious Composition by Country, 2010-2050|muallif=1615 L. St NW, Suite 800 Washington, DC 20036 USA202-419-4300 {{!}} Main202-419-4349 {{!}} Fax202-419-4372 {{!}} Media Inquiries|sana=2015-04-02|nashriyot=Pew Research Center’s Religion &amp;amp; Public Life Project|til=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Islom Gayanaga [[Gʻarbiy Afrika|Gʻarbiy Afrikadan]] qullar orqali kelgan, ammo plantatsiyalarda dindorlikning namoyon boʻlishi bostirilgan. Biroq, Islom haqiqatan ham [[XIX asr|XIX asrning]] oʻrtalarida Gayanada oʻsdi, oʻshanda koloniyaga [[Janubiy Osiyo|Janubiy Osiyodan]] xizmatkorlar va qullar olib kelingan. [[1966|1966-yilda]] mustaqillikka erishgach, Gayana [[Yaqin Sharq]] mamlakatlari va musulmon dunyosining boshqa qismlari bilan aloqalarini mustahkamladi. [[1998|1998 yilda]] Gayana [[Islom konferensiyasi tashkiloti|Islom hamkorlik tashkilotiga]] qoʻshildi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Qurbon hayiti]], [[Roʻza hayiti|Ramazon hayiti]] va Mavlid bayramlari Gayanada rasman tan olingan. Musulmon bayramlarini nishonlash [[Islomiy taqvim|islom taqvimidagi]] sanaga qarab farq qiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Koʻpchilik musulmon gayanliklar hindlarning avlodlari yoki toʻgʻridan-toʻgʻri hind boʻlganligi sababli, [[hind tili]] ular oasida mashhurdir. Bu tilda ular [[Bollywood|Bollivud filmlarini]] tomosha qilishadi va hind musiqasini tinglashadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerikalik]]-[[Gayana|gayaniyalik]] professor Raymond Chikri soʻzlariga koʻra, Gayana musulmonlari boshqa din vakillari bilan faol hamkorlik qiladi. Chikri aytganidek, „Gayanadagi musulmonlar va hinduiylar juda iliq munosabatlarga ega. Ular bir-birlarining makonini hurmat qilishadi, madaniy va hatto til jihatidan ham hamkorlik qilishadi.“&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Musulmonlarga 1994 yilgacha ovoz berish huquqi berilmagan. Shabnam Alli „&amp;#039;&amp;#039;Musulmonlar Gayana ijtimoiy-iqtisodiy sektorida faol ishtirok etmoqda&amp;#039;&amp;#039;“ deb yozadi. Biroq hukumatda musulmonlar kam.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Koʻpgina [[Janubiy Amerika]] davlatlarida boʻlgani kabi, Islom Atlantika orqali boʻlgan qul savdosi orqali Gayanaga kirgan. Mandinka va [[Fula|fulani xalqlaridan]] boʻlgan musulmonlar Gayanadagi shakar plantatsiyalarida ishlash uchun qul ishchilari sifatida kelishgan. Biroq mustamlakadagi ogʻir qullik sharoiti mintaqada islom dinining yoʻq boʻlib ketishiga olib keldi, 1838-yilda esa [[Hindiston]], [[Pokiston]] va [[Afgʻoniston|Afgʻonistondan]] 240 ming kishi koloniyaga yetib keldi. Ularning aksariyati hinduiylar edi, oz qismi esa musulmonlar edi. 1966-yilda Gayana mustaqillikka erishgandan soʻng, [[Misr]], [[Iroq]] va [[Liviya]] kabi arab davlatlari bilan diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻydi, ularning Gayana poytaxti [[Jorjtaun (shahar)|Jorjtaunda]] elchixonalari bor. Musulmon yoshlarning bir qismi Islomni chuqurroq oʻrganish, shuningdek, [[Arab tili|arab]] tilini oʻrganish uchun [[Saudiya Arabistoni]], Misr yoki Liviyaga borishdi. 1996 yilda Gayana prezidenti Cheddi Jagan [[Suriya]], [[Kuvayt|Quvayt]], [[Bahrayn]], [[Qatar]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]] va [[Livan|Livanga]] safar qildi va Yaqin Sharqqa elchi tayinladi. Oʻsha yili Gayana Islom hamkorlik tashkilotida doimiy kuzatuvchi boʻldi, 1998-yilda esa mamlakat tashkilotga aʼzo boʻlib, uning 56-aʼzosiga aylandi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aholi ==&lt;br /&gt;
2012-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining taxminan 6,8 % musulmon (746,955 kishidan 50,572). Musulmonlarning aksariyati hind ildizga ega. Musulmon aholisi vaqt oʻtishi bilan emigratsiya tufayli kamayib bordi.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
!Yil&lt;br /&gt;
! Gayana aholisi&lt;br /&gt;
! Gayana musulmon aholisi&lt;br /&gt;
! %&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 1980&lt;br /&gt;
| 759 567&lt;br /&gt;
| 66 122&lt;br /&gt;
| 8.7&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 1991&lt;br /&gt;
| 723 673&lt;br /&gt;
| 57 669&lt;br /&gt;
| 8.0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 2002&lt;br /&gt;
| 751 223&lt;br /&gt;
| 54 554&lt;br /&gt;
| 7.3&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 2012&lt;br /&gt;
| 746 955&lt;br /&gt;
| 50 572&lt;br /&gt;
| 6.8&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Mamlakat boʻyicha taqsimoti ===&lt;br /&gt;
Essequibo Islands-West Demerara musulmonlarning Gayana regionlari boʻylab eng koʻp taqsimlanishiga ega. Region aholisining 12 foizga yaqinini musulmonlar tashkil qiladi. Keyingi oʻrinlarda East Berbice-Corentyne (10 %) va Mahaica-Berbice (9 %) hududlari turadi.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
!№&lt;br /&gt;
! Hudud&lt;br /&gt;
! Hudud aholisi (2012)&lt;br /&gt;
! Musulmon aholi&lt;br /&gt;
! %&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 1&lt;br /&gt;
| Barima-Waini&lt;br /&gt;
| 27 643&lt;br /&gt;
| 70&lt;br /&gt;
| 0.3&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 2&lt;br /&gt;
| Pomeroon-Supenaam&lt;br /&gt;
| 46 810&lt;br /&gt;
| 3 201&lt;br /&gt;
| 6.8&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 3&lt;br /&gt;
| Essequibo Islands-West Demerara)&lt;br /&gt;
| 107 785&lt;br /&gt;
| 12 688&lt;br /&gt;
| 11.8&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 4&lt;br /&gt;
| Demerara-Mahaica&lt;br /&gt;
| 311 563&lt;br /&gt;
| 18 702&lt;br /&gt;
| 6.0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 5&lt;br /&gt;
| Mahaica-Berbice&lt;br /&gt;
| 49 820&lt;br /&gt;
| 4494&lt;br /&gt;
| 9.0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 6&lt;br /&gt;
| East Berbice-Corentyne&lt;br /&gt;
| 109 652&lt;br /&gt;
| 10 448&lt;br /&gt;
| 9.5&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 7&lt;br /&gt;
| Cuyuni-Mazaruni&lt;br /&gt;
| 18 375&lt;br /&gt;
| 350&lt;br /&gt;
| 1.9&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 8&lt;br /&gt;
| Potaro-Siparuni&lt;br /&gt;
| 11 077&lt;br /&gt;
| 67&lt;br /&gt;
| 0,6&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 9&lt;br /&gt;
| Upper Takutu-Upper Essequibo&lt;br /&gt;
| 24 238&lt;br /&gt;
| 135&lt;br /&gt;
| 0,6&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! 10&lt;br /&gt;
| Upper Demerara-Berbice&lt;br /&gt;
| 39 992&lt;br /&gt;
| 417&lt;br /&gt;
| 1.0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!&lt;br /&gt;
! Gayana&lt;br /&gt;
! 746 955&lt;br /&gt;
! 50 572&lt;br /&gt;
! 6.8&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tashkilotlar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gayana Markaziy Islom Tashkiloti ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gayana Markaziy Islom Tashkiloti&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;Central Islamic Organization of Guyana, CIOG&amp;#039;&amp;#039;) &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;—&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Gayanadagi eng qadimgi islomiy guruhdir. Ular yetimlarga va boshqa masalalarda yordam berishadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gayana Islom jamgʻarmasi ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gayana Islom jamgʻarmasi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;Guyana Islamic Trust, GIT&amp;#039;&amp;#039;) – 1978-yilda tashkil etilgan koʻp tomonlama notijorat tashkilotdir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.gitgy.org/about/|sarlavha=About – Guyana Islamic Trust|til=en|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-08-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190811024351/http://www.gitgy.org/about/}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. GIJ Gayanadagi shaxslar, oilalar va jamoalarni intellektual, axloqiy va maʼnaviy sohalarda yuksaltirish jarayoniga oʻzini bagʻishladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ularning maqsadi taʼlimdir, jamgʻarma aʼzolari „&amp;#039;&amp;#039;jaholat jamiyatimiz va dunyomizga kirib borgan murosasizlik, irqchilik, axloqsizlik va jinoyatchilikning asosiy sababidir“&amp;#039;&amp;#039; deb ishonadilar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Jamgʻarmaning aholi punktlari faoliyati 14 ta maʼmuriy tuman tomonidan nazorat qilinadi. Jamgʻarma operatsiyalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:&lt;br /&gt;
:* Yoshlar va keksalar uchun islomiy taʼlimni tashkil etish&lt;br /&gt;
:* Muntazam oilaviy yigʻilishlar va ijtimoiy tadbirlar&lt;br /&gt;
:* Maktablarda islomiy jamoalarni tashkil etish va nazorat qilish&lt;br /&gt;
:* Yoshar uchun dasturlar&lt;br /&gt;
:* Jamoat bilan hamkorlik&lt;br /&gt;
:* Odamlarni Islomga daʼvat qilish&lt;br /&gt;
:* Ijtimoiy taʼminot dasturlari&lt;br /&gt;
:* Ayollarda malaka oshirish&lt;br /&gt;
:* Taʼlim faoliyati&lt;br /&gt;
:* Tibbiy dasturlar&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Islom opa-singillar milliy assotsiatsiyasi ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Islom opa-singillar milliy assotsiatsiyasi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;National Islamic Sisters Association&amp;#039;&amp;#039;) – GIJning ayollar boʻlimidir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.gitgy.org/git-2010-2011/national-islamic-sisters-association/|sarlavha=National Islamic Sisters Association – Guyana Islamic Trust|til=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uyushma faoliyatiga quyidagilar kiradi:&lt;br /&gt;
:* Gayana ayollari orasida islomiy qadriyatlar va taʼlimotlarni targʻib qilish&lt;br /&gt;
:* [[Qurʼon|Qur’on]] va [[Sunnat]] amaliyotlarini qayta tiklash&lt;br /&gt;
:* Ayollarga oʻz majburiyatlarini bajarishga yordam berish&lt;br /&gt;
:* Islomiy oilaviy qadriyatlarni targʻib qilish&lt;br /&gt;
:* Gayanadagi islomiy hayotni qayta tashkil etish jarayoni&lt;br /&gt;
:* Zarur hollarda maslahat berish&lt;br /&gt;
:* Loyihalar uchun pul yigʻish&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gayana Islom instituti ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gayana Islom instituti&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;Guyana Islamic Institute, GII&amp;#039;&amp;#039;) – Karib havzasidagi islomni oʻrganish boʻyicha asosiy tashkilotdir. Institut 1986-yilda tashkil etilganidan buyon Qur’on ilmi, arab tili yoki islomshunoslik yoʻnalishlari boʻyicha koʻplab odamlar institutni tamomlagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Institutni tamomlaganlarning aksariyati hozir shayx, imom boʻlib yetishib chiqib, nafaqat Gayana, balki Karib dengizining boshqa qismlari, [[Shimoliy Amerika]] va boshqa mamlakatlardagi islom jamoalariga xizmat qilmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
GII oʻz talabalariga hurmatli islom jamoalarida duot (daʼvat oʻqiydigan shaxs) boʻlishga yordam berishda davom etmoqda. Tashkilot talabalarga islom – hayot, oʻlim va boshqa dunyo tushunchalari haqida koʻproq maʼlumot olishga yordam beradi; musulmon boʻlmaganlarni Islomga jalb qilishda ularga yordam berish; Qur’on va Sunnat asosida islom haqidagi bilimlarini oshirish;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Institut talabalariga quyidagi mavzularda darslar oʻtiladi:&lt;br /&gt;
:* Arab tili&lt;br /&gt;
:* Qur’on ilmlari&lt;br /&gt;
:* [[Aqida]]&lt;br /&gt;
:* [[Hofiz]]&lt;br /&gt;
:* [[Fiqh]]&lt;br /&gt;
:* [[Hadis]]&lt;br /&gt;
:* [[Islom tarixi]]&lt;br /&gt;
:* [[Daʼvat|Daʼvat]] metodologiyasi&lt;br /&gt;
:* Sira&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Talabalar quyidagi sohalarda ham tajribaga ega:&lt;br /&gt;
:* Pedagogika va oʻrganish&lt;br /&gt;
:* [[Hutba|Xutba]] oʻqish&lt;br /&gt;
:* Daʼvat, musulmon boʻlmaganlarni Islomga jalb qilish&lt;br /&gt;
:* Yoshlar faoliyatini tashkil etish va ishtirok etish&lt;br /&gt;
;* Stipendiya&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Birlashgan halol milliy rahbariyati ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Birlashgan halol milliy rahbariyati&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;National United Halaal Authority, NUHA&amp;#039;&amp;#039;) – 2011-yilda tashkil etilgan oziq-ovqat tashkilotidir. Musulmonlar uchun [[halol]] tasdiqlangan mahsulotlarni ishlab chiqarish va sertifikatlashni nazorat qiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gayana Ahmadiya musulmonlar jamiyati ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gayana Ahmadiya musulmonlar jamiyati&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;Ahmadiyya Muslim Community in Guyana&amp;#039;&amp;#039;) – [[1960-lar|1960-yillarda]] tashkil etilgan [[Ahmadiya]] musulmon jamoasidir. Hozir jamiyat mamlakatdagi bir nechta masjidlarga egalik qiladi, jumladan Jorjtaun, Rosignol, Nyu-Amsterdam va Sisters Village masjidlari.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Islom hamkorlik tashkiloti ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Islom hamkorlik tashkiloti&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ingl. &amp;#039;&amp;#039;Organization of Islamic Cooperation&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;OIC&amp;#039;&amp;#039;) —xalqaro islom tashkiloti boʻlib, oʻz ichiga Gayana va [[Surinam|Surinamni]] oladi. Ular ushbu tashkilotga aʼzo boʻlgan yagona Amerika davlatlari (mos ravishda [[1996|1996-]] va [[1998|1998-]]yilda).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Islom]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>