<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Gul</id>
	<title>Gul - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Gul"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gul&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T10:03:28Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gul&amp;diff=463842&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Gul&amp;diff=463842&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T19:25:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gul&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — yopiq urugʻli oʻsimliklar [[Gulli oʻsimliklar|(gulli oʻsimliklar]]) ning generativ (jinsiy urchish) organi. Gul oʻsishi cheklangan, shakli oʻzgargan novda hisoblanadi. Gul [[gulband]], [[kosachabarglar]], [[tojbarglar]], [[changchilar]] va [[urugʻchi]]dan tashkil topgan. Kosachabarglar gulning sirtida birinchi qatorda joylashgan bargchalardan iborat. Kosachabarglarning rangi odatda, yashil ularning soni oʻsimlik [[Urugʻ (zoologiya)|turiga]] qarab har xil boʻladi. Baʼzi oʻsimliklarda ([[marmarak]], [[rayhon]], [[noʻxat]] va b.) kosachabarglar bir-biri bilan qoʻshilib, birikkan bargli tutash kosacha, boshqalarida (turp, shaftoli, oʻrik va b.) birikmasdan, [[ayrikosacha]] hosil qiladi. [[Gultoj barg]]lar — kosachabarglardan ichki qavatga joylashgan gulbarglardan iborat. Rangi har xil. Tojbarglar ham tutash (pechak, karnaygul, [[kartoshka]] va b. gulida) va ayritoj (oʻsma, ayiqtovon, [[naʼmatak]] va b. gulida) boʻladi. Changchilar gulning chang (mikrospora) hosil qiluvchi qismi. Ular uchinchi qavatni tashkil qiladi. Urugʻchi gulningning [[urugʻkurtak]] (makrospora) hosil qiluvchi qismi boʻlib, markazda joylashgan. Kosachabarglar bilan tojbarglar gulqoʻrgʻon deyiladi. Kosachabarglar bilan tojbarglarga aniq ajralgan gulqoʻrgʻon ([[oʻrik]], [[olcha]], [[sholgʻom]] va b. gulida) murakkab, bunday ajralmay, rangi bir xil boʻlgan gulqoʻrgʻon oddiy gulqoʻrgon deyiladi. Tojbarglarga oʻxshash, ochiq rangli oddiy gulqoʻrgʻon gultojsimon ([[lola]], [[piyoz gul]]ida), kosachaga oʻxshash yashili esa (lavlagi, [[shoʻra]], [[otquloq]] va b. gulida) kosachasimon gulqoʻrgʻon deb yuritiladi. Hasharotlar vositasida changlanadigan gullar gulqoʻrgʻoni yaxshi rivojlangan, shamol yordamida changlanadigan gullarniki esa uncha rivojlanmagan yoki butunlay yoʻqolib ketgan. Gulqoʻrgʻonsiz yoki faqat urugʻchi va changchilardan iborat gullar ([[tol]], terak, [[yongʻoq]] kabilarning guli) yalangʻoch yoki gulqoʻrgʻonsiz gullar deyiladi. Gulning barcha qismlari gul oʻrinida joylashgan. Gul oʻrini keng va yassi (ayiqtovon, malina), konussimon yoki choʻziqroq (yerchoy) yoki, aksincha, botiq (raʼno, naʼmatak va b.) boʻladi. Har bir gulda gulband bor. Baʼzan gulband deyarli rivojlanmay, gul [[toʻpgul]] oʻqidan oʻsib chiqadi (masalan: tizimgul, sebarga guli). Bunday gullar bandsiz yoki oʻtroq gullar deyiladi. gulda urugʻchilar va changchilar boʻlsa, ikki jinsli (behi, lolaqizgʻaldoq, piyoz va b., faqat bittasi boʻlsa ([[yongʻoq]], [[makkajoʻxori]], tol, [[qayin]] va b. ayrim jinsli yoki bir jinsli gul deyiladi. Bir jinsli gul faqat urugʻchilardan iborat boʻlsa — urugʻchili makkajoʻxori soʻtasi, faqat changchilardan iborat boʻlsa makkajoʻxori roʻvagi, yongʻoq kuchalasi va b. — changchili gul deyiladi. Gul markazidan ikki va undan koʻp chiziq oʻtkazilganda teng simmetrik qismlarga boʻlinsa, toʻgʻri — [[aktinomorf]] olma, oʻrik, naʼmatak va b., faqat bitta chiziq bilan simmetrik qismlarga boʻlinsa, qiyshiq zigomorf gul rayhon, [[yalpiz]], itogʻiz, jambil va b. deyiladi. Ularda nasldan-naslga oʻtadigan doimiy belgilargul qismlarning shakli, rangi, katta-kichikligi, bir-biriga nisbatan tutgan oʻrni va soni gʻoyat xilma-xilligi. Oʻsimliklarning urugʻdoshligi va [[evolyutsiya]]sini aniqlashda gullarning ahamiyati katta. Gul shamol yoki hasharotlar vositasida changlanadi. Gul changlanishga turlicha moslashgan. Masalan, hasharotlar yordamida changlanadigan oʻsimliklarning gullarii yirik, hidli, xilma-xil rangda boʻlib, [[nektar]] bezlari shira nektar ajratadi. Nektar bezlari gulning ichki qismida boʻlib, hasharotlar shira olishga qoʻnganda tanasiga changni yopishtirib olib tarqatadi. Koʻp oʻsimliklar mas, yongʻoq, terak, kanop, makkajoʻxori va b. gʻalladoshlar shamol vositasida changlanadi. Ularning gullari mayda, koʻrimsiz, rangsiz va hidsiz, changlari quruq va yengil boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Botanika]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Bog‘ o‘simliklari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Gullar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{biology-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>