<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Karbunkul</id>
	<title>Karbunkul - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Karbunkul"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Karbunkul&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T13:04:56Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Karbunkul&amp;diff=536159&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Karbunkul&amp;diff=536159&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-10T21:27:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Kasallik2|nomi=Karbunkul|image=Carbuncle_on_buttok.JPG|MeSH=D002270|MedlinePlus=000825}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Karbunkul&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-la|carbunculus}} — &amp;quot;ko&amp;#039;mir&amp;quot;; eski rus. nomi - o&amp;#039;t o&amp;#039;chiruvchi, ko&amp;#039;mir yoquvchi) — Yonma-yon joylashgan bir necha soch xaltachalari va [[Yogʻ bezlari|yog&amp;#039; bezlari]] o&amp;#039;tkir [[Yiring|yiringli]] yallig&amp;#039;lanib, umumiy infiltrat va teri hamda teri osti klechatkasida [[nekroz]] paydo bo&amp;#039;lganda carbunkul («carbunculus») deyiladi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi|title=Хирургик касалликлар|publisher=Андижон 2020|author=Ф.Нишонов, Б.Абдуллажонов, Н.Бозоров, А.Отақўзиев}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etiologiyasi va patogenezi ==&lt;br /&gt;
Kasallikning qo&amp;#039;zg&amp;#039;atuvchisi ko&amp;#039;proq tillarang [[Stafilokokk|stafilokokkdir]], ko&amp;#039;pincha stafilo va [[streptokokk]] infeksiyasi birbiriga aralashib ketadi. Kasallikning kelib chiqishiga quyidagilar sabab bo&amp;#039;ladi: organizmning umumiy zaiflanishi, [[Gipovitaminoz|gipovitaminozlar]], moddalar almashinuvi va kasalliklari (qand kasalligi, semirib yoki ozib-to&amp;#039;zib ketish). Odatda, karbunkul bilan katta yoshdagi kishilar kasallanadi. Karbunkul ko&amp;#039;proq bo&amp;#039;yinning orqa yuzasida, ensada, orqada, belda, ustki yoki pastki labda paydo bo&amp;#039;ladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Patologoanatomik manzarasi ==&lt;br /&gt;
Teri va teri osti kletchatkasida bir nechta soch xaltachalarni hamda yog&amp;#039; bezlarini o&amp;#039;rab olgan infiltrat paydo bo&amp;#039;ladi. Qon aylanishining buzilishi yuz beradi, to&amp;#039;qima keng ko&amp;#039;lamda nekrozga uchraydi va bu chipqondan farq qilib, barcha teri osti to&amp;#039;qimalarini qamrab oladi. Nekroz zonasida yiring paydo bo&amp;#039;lib, bir nechta soch xaltachalari teshigi orqali tashqariga ajralib chiqadi. Keyin nekrozga uchragan to&amp;#039;qimalar bir-biri bilan birikib, katta vulqon og&amp;#039;ziga o&amp;#039;xshash yoriq hosil qiladi, bu yoriq asta-sekin granulyatsion to&amp;#039;qima bilan to&amp;#039;lib  boradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Klinik manzarasi ==&lt;br /&gt;
Karbunkul haroratning sezilarli darajada ko&amp;#039;tarilishi va qattiq og&amp;#039;riq bilan boshlanadi. Qizarib shishib chiqqan joy tez kattalashib boradi (boshlanishida bir nechta infiltratlar bo&amp;#039;lishi mumkin, lekin ular tezda bir-biriga qo&amp;#039;shilib ketadi). Teri ko&amp;#039;kimtir-qizil rangga kiradi, yallig&amp;#039;langan joy atrofida shish rivojlanib, teridan bo&amp;#039;rtib chiqadi. Infiltrat ustidagi teri, ko&amp;#039;proq jadallik bilan qizargan markazidagi teri (bu yerdagi rang asta-sekin oqarib boradi, teri yupqalashib yoriladi) tushib ketadi. Bir nechta tuynukchalar paydo bo&amp;#039;lib, ulardan yiring ajralib chiqa boshlaydi. Ayrim tuynukchalar bir-biriga qo&amp;#039;shilib ketadi, yallig&amp;#039;lanish jarayoni chuqurlashib, muayyan mushak ustidagi pardagacha yetib boradi. Jarayon ko&amp;#039;plab yiring oqishi va nekrotik to&amp;#039;qimalarning tushib ketishi bilan kechadi. Karbunkulga intoksikatsiyaning umumiy belgilari xosdir: harorat ba&amp;#039;zan 40 °C darajaga ko&amp;#039;tariladi va u et uvishishi, behuzur bo&amp;#039;lish, qayt qilish, boshning qattiq og&amp;#039;rishi, uyqusizlik va behushlanish bilan kechadi. Karbunkul odamning yuzida, ayniqsa, yuqori labida bo&amp;#039;lsa xatarlidir. Yiring chiqib, nekrotik to&amp;#039;qimalar tushib ketgach, bemorning umumiy ahvoli sezilarli ravishda yaxshilanadi. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Asoratlari ==&lt;br /&gt;
O&amp;#039;ta xavfli asoratlardan tromboflebit va limfangitni, tromboz, sepsis va yiringli meningitni ko&amp;#039;rsatib o&amp;#039;tish joizdir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Differensial diagnozi ==&lt;br /&gt;
Karbunkulni chipqondan, kuydirgi karbunkuldan, yara qilib yuboradigan xavfli o&amp;#039;smadan farqlash lozim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Davosi ==&lt;br /&gt;
Bemor [[Xirurgiya|jarrohlik]] bo&amp;#039;limiga albatta yotqizilishi kerak. Dastlabki bosqichda [[novokain]]-ampitsillin eritmali infiltrativ blokadalarni yoki [[penitsillin]] bilan elektroforezni qo&amp;#039;llash mumkin. Shuningdek, qisqa to&amp;#039;lqinli terapiya ham naf keltirishi mumkin. Yotib davolanish, [[immobilizatsiya]], og&amp;#039;riqsizlantirish va intibiotiklarni sulfanilamidlar bilan birga kushib, mushaklarga va venaga yuborish buyuriladi. Karbunkul odamning yuzida bo&amp;#039;lgan hollarda qattiq-quruq ovqat bilan cheklaniladi, ko&amp;#039;p gaplashish man etiladi. Chipqondan farqli oiaroq karbunkulda ko&amp;#039;pincha jarrohlik yo&amp;#039;li bilan davolash qo&amp;#039;l keladi, ayniqsa bu davo 2-3 kecha-kunduz davomida dori-darmonlar bilan davolash yetarlicha naf bermaganda va bemorning&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ahvoli oldingi og&amp;#039;irligicha qolgan hollarda o&amp;#039;rinli bo&amp;#039;ladi. Umumiy og&amp;#039;riqsizlantirish bilan karbunkuldan to mushak ustidagi pardasigacha gir aylantirib yoki xochsimon qilib yara kesiladi. Nekrotik teri va yumshoq to&amp;#039;qimalarning hammasi to sog&amp;#039;lom joygacha qirqib olinadi. Gipertonik eritma, furatsillin bilan yiringdan tozalangach demeksid+furatsillin&lt;br /&gt;
eritmasi, levomikol malhami surtilgan tamponlar har 2 kecha-kunduzda almashtirib turilishi lozim. Proteologik fermentlardan foydalaniladi. Nekrotik to&amp;#039;qimalar, shuningdek, 25 foiz salitsil kislota kristallari ta&amp;#039;siri ostida ham yaxshigina tushib ketadi. [[Diabet]] bilan og&amp;#039;rigan bemorlarga nisbatan bu davrda jadal insulin bilan davolash qoʻllanadi. Kasallik&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
maqbul tarzda kechsa, yara bir oy mobaynida bitib ketadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi|title=Umumiy xirurgiya|publisher=Yangi asr avlodi 2008|author=Oripov O.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Chipqon|Furunkul]]&lt;br /&gt;
* [[Pyoderma]]&lt;br /&gt;
* [[Flegmona]]&lt;br /&gt;
* [[Gangrena|Gangren]]&lt;br /&gt;
* [[Gidradenit]]&lt;br /&gt;
* [[Follikulit]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
[[Turkum:Alifbo boʻyicha kasalliklar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Xirurgik kasalliklar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Teri kasalliklari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tibbiyot]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>