<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Muhammad</id>
	<title>Muhammad - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Muhammad"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-18T17:06:59Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad&amp;diff=191876&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad&amp;diff=191876&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T14:47:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi&lt;br /&gt;
|background = green&lt;br /&gt;
| honorific_prefix   = &amp;lt;!-- see [[MOS:PBUH]] --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| name               = Muhammad&lt;br /&gt;
| native_name        = {{Lang|ar|مُحَمَّد}}&lt;br /&gt;
| image              = Dark vignette Al-Masjid AL-Nabawi Door800x600x300.jpg&lt;br /&gt;
| caption            = „Muhammad [[Alloh]]ning elchisi“&amp;lt;br /&amp;gt;[[Madina]]da joylashgan [[Al-Masjid an-Nabaviy]]ning darvozasiga oʻyib ishlangan yozuv&lt;br /&gt;
|title = Islom dini paygʻambari, Allohning soʻnggi paygʻambari, Allohning elchisi&lt;br /&gt;
| alt                = Inscription proclaiming Muhammad as the messenger of God&lt;br /&gt;
| birth_date         = {{Circa|570}} (yoki 571) [[Bizning era|BE]] (53 [[Hijriy yil hisobi|HY]]){{sfn|Conrad|1987}}{{Longitem|[[Makka]], [[Hijoz]], [[Arabiston yarim oroli|Arabiston]]}}&lt;br /&gt;
| death_date         = {{Death date|632|6|8|df=y}} (11 [[Hijriy yil hisobi|HY]]) (61–62 yoshda)&lt;br /&gt;
| death_place        = {{Longitem|[[Madina]], Hijoz, Arabiston}}&lt;br /&gt;
| resting_place      = {{Longitem|style=white-space; |[[Al-Masjid an-Nabaviy]]dagi [[Al-Qubbah Al-Khaḍrāʾ]] (Yashil gumbaz)ga dafn etilgan}}&lt;br /&gt;
| resting_place_coordinates = {{coord|24|28|03|N|39|36|41|E|type:landmark_scale:5000_region:SA|display=inline|name=Green Dome}}&lt;br /&gt;
| other_names        = {{Unbulleted list|style=line-height:1.3em; |&amp;#039;&amp;#039;Rasūl Allāh&amp;#039;&amp;#039; (Allohning elchisi)}}&lt;br /&gt;
| known_for          = [[Islom]] asoschisi&lt;br /&gt;
| spouse             = &amp;#039;&amp;#039;Qarang:&amp;#039;&amp;#039; [[Muhammadning ayollari]]&lt;br /&gt;
| children           = • [[Qosim ibn Muhammad|Qosim]] (598–601)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Zaynab bint Muhammad|Zaynab]] (599–629)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Ruqayya binti Muhammad|Ruqayya]] (601–624)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Ummu Kulsum bint Muhammad|Ummu Kulsum]] (603–630)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Fotima]] (605–632)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Abdulloh ibn Muhammad|Abdulloh]] (611–615)&amp;lt;/br&amp;gt;• [[Ibrohim ibn Muhammad|Ibrohim]] (630–632)&amp;lt;/br&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;Qarang:&amp;#039;&amp;#039; [[Muhammadning farzandlari]]&lt;br /&gt;
| parents            = [[Abdulloh ibn Abdulmuttalib]] (otasi)&amp;lt;br /&amp;gt;[[Omina binti Vahb]] (onasi)&lt;br /&gt;
| relatives          = [[Muhammadning shajara daraxti]], [[Ahl ul-Bayt]]&lt;br /&gt;
| module             = {{Infobox Arabic name|embed=yes&lt;br /&gt;
|ism=Muḥammad&lt;br /&gt;
|nasab=Muḥammad ibn [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib|ʿAbd Allāh]] ibn [[Abd al-Muttalib|ʿAbd al-Muṭṭālib]] ibn [[Hashim ibn Abd Manaf|Hāshim]] ibn [[Abd Manaf ibn Qusai|ʿAbd Manāf]] ibn [[Qusai ibn Kilab|Quṣayy]] ibn [[Kilab ibn Murrah|Kilāb]]&lt;br /&gt;
|kunya=[[Abu al-Qasim|ʾAbu al-Qāsim]]&lt;br /&gt;
|laqab=[[Seal of the Prophets|Khātam an-Nabiyyīn]] (Seal of the Prophets)&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
| religion           = Islom&lt;br /&gt;
|pen_name = Abu al-Qosim, Abu at-Toyib&lt;br /&gt;
|profession = Savdogarlik&lt;br /&gt;
|signature = Muhammad Seal.svg&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Muhammad}}{{Islom}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Muhammad&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Muhammad ibn Abdulloh&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-ar|مُحَمَّد بنِ عَبْد ٱللَّٰه|Muḥammad ibn ʿAbd Allāh}}; {{circa}} [[570-yil|570]]/[[571-yil|571-yil]], [[Makka]] — [[8-iyun]] [[632-yil]], [[Madina]])&amp;lt;ref name=&amp;quot;abraha&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
* {{jurnal manbasi |doi=10.1017/S0041977X00049016 |last1=Conrad |first1=Lawrence I. |year=1987 |title=Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1 |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=50 |issue=2 |pages=225–40 | issn=0041-977X }}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi |publisher=G. Bell |last=Sherrard Beaumont Burnaby |title=Elements of the Jewish and Muhammadan calendars: with rules and tables and explanatory notes on the Julian and Gregorian calendars |year=1901 |url=https://archive.org/details/elementsofjewish00burnuoft |page=[https://archive.org/details/elementsofjewish00burnuoft/page/465 465] }}&lt;br /&gt;
* {{jurnal manbasi |pages=6–12 |last=Hamidullah |first=Muhammad |title=The Nasi&amp;#039;, the Hijrah Calendar and the Need of Preparing a New Concordance for the Hijrah and Gregorian Eras: Why the Existing Western Concordances are Not to be Relied Upon |journal=The Islamic Review &amp;amp; Arab Affairs |date=February 1969 |url=http://aaiil.org/text/articles/islamicreview/1969/02feb/islamicreview_196902.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105021544/http://aaiil.org/text/articles/islamicreview/1969/02feb/islamicreview_196902.pdf |archive-date=5-noyabr 2012-yil }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=Goldman&amp;gt;Elizabeth Goldman (1995), p. 63, gives 8 June 632 CE, the dominant Islamic tradition. Many earlier (primarily non-Islamic) traditions refer to him as still alive at the time of the Muslim conquest of Palestine. See Stephen J. Shoemaker,&amp;#039;&amp;#039;The Death of a Prophet: The End of Muhammad’s Life and the Beginnings of Islam,&amp;#039;&amp;#039; page 248, University of Pennsylvania Press, 2011.&amp;lt;/ref&amp;gt; — [[Islom dini|islom]] [[din]]i va birinchi [[musulmon]]lar jamoasi asoschisi. Musulmonlar [[E’tiqod|eʼtiqod]]iga koʻra, [[Alloh]]ning oxirgi [[paygʻambar]]i va uning [[elchi]]si. Shu maʼnoda uni „Rasululloh“, „Rasuli Akram“ deb atash odat tusiga kirgan. Islom [[taʼlimot]]iga koʻra, Muhammad nomini aytgan yoki eshitgan kishi „sallalohu alayhi vasallam“ (s.a.v.) yoki „alayhissalom“ (a.s.) deb [[salavot]] &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;aytib qoʻyish&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; [[vojib]] hisoblanadi. Musulmonlar eʼtiqodiga koʻra, Muhammad orqali odamlarga [[Qurʼon]] nozil qilingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- [[Fayl:Maome.jpg|thumb|left|[[Abu Rayhon Beruniy]]ning &amp;#039;&amp;#039;[[Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar]]&amp;#039;&amp;#039; asaridagi rasm, unda Muhammad [[haj]] paytida tasvirlangan.]] | DIQQAT! USHBU FAYL MAQOLANING TASHQI STRUKTURASIGA XALAQIT BERYAPTI. AGARDA MAQOLA TASHQI KOʻRINISHIGA ZARAR YETKAZMAYDIGAN QILIB JOYLAY OLSANGIZ, YAXSHI BOʻLARDI. AKS HOLDA, QAYTA QOʻYISH TAVSIYA ETILMAYDI!!! --&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Quraysh]] [[qabila]]sining [[hoshimiylar]] [[urugʻ]]iga mansub, uncha boy boʻlmagan, lekin [[Makka]] zodagonlariga yaqin [[oila]]da tugʻilgan. Muhammadning bolalik va oʻsmirlik yillari haqidagi maʼlumotlar juda kam. Muhammad goʻdakligidayoq yetim qolgan; tugʻilmasidan avval otasi [[Abdulloh ibn Abdulmuttalib|Abdulloh]], 6 yoshligida esa — onasi [[Omina binti Vahb|Omina]] vafot etgan. Muhammadni oʻz [[tarbiya]]siga olgan bobosi [[Abdulmuttalib ibn Hoshim|Abdulmuttalib]] ham koʻp oʻtmay olamdan oʻtadi. [[Yetim]] bolani tarbiya qilishni amakisi [[Abu Tolib]] oʻz zimmasiga oladi. 12 yoshida Muhammad bir muddat Abu Tolibning [[poda]]sini boqadi, keyin [[tijorat]] ishlariga jalb qilinadi. Abu Tolib Muhammadni 21 yoshida [[Huvaylid ibn Asʼad]]ning qizi, badavlat [[Tul|beva]] ayol [[Xadicha bint Xuvaylid|Xadicha]] xonadoniga dastyorlikka beradi. Xadichaning [[savdo]] ishlari bilan shugʻullangan Muhammad [[Suriya]]ga safar qiladi, xususan, [[Halab]] va [[Damashq]] shaharlariga boradi. Muhammad 25 yoshida ([[595-yil]]) 40 yoshlarga borib qolgan Xadichaga uylanadi. Muhammad 3 oʻgʻil ([[Qosim ibn Muhammad|Qosim]], [[Abdulloh ibn Muhammad|Abdulloh]], [[Ibrohim ibn Muhammad|Ibrohim]]) va 4 qiz ([[Ruqayya binti Muhammad|Ruqayya]], [[Zaynab bint Muhammad|Zaynab]], [[Ummu Kulsum bint Muhammad|Ummu Kulsum]], [[Fotima]]) farzand koʻrgan. [[Joriya]]si Mariyadan boʻlgan [[Ibrohim ibn Muhammad|Ibrohim]] ismli oʻgʻlidan boshqa barcha farzandlari Xadichadan edi. Oʻgʻillari [[goʻdak]]ligidayoq vafot etgan. Qizlaridan Fotimagina Muhammad naslini davom ettirgan. Xadicha vafotidan soʻng Muhammad bir necha bor uylangan (lekin, [[Oysha]]dan boshqa bokira xotin olmagan), biroq ulardan farzand koʻrmagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Muhammad 40 yoshga toʻlganida oʻzini boshqacha seza boshlaydi. Yolgʻizlikni qoʻmsab, [[Makka]] yonidagi [[Hiro togʻi]]da joylashgan [[gʻor]]ga borib [[ibodat]] bilan mashgʻul boʻlar, oʻyga tolardi. Taxminan 610-yilda Muhammad [[Makka|Makkada]] oʻzining [[Alloh|Allohdan]] [[vahiy]] olayotganligini eʼlon qiladi. Buni birinchilardan boʻlib Xadicha, Muhammadning amakivachchasi [[Ali Ibn Abu Tolib|Ali ibn Abu Tolib]] hamda asrandi oʻgʻli [[Zayd ibn Horisa]] eʼtirof etib iymon keltirishgan. Koʻp oʻtmay, [[Makka|Makkaning]] eng nufuzli [[savdogarlar]]idan [[Abu Bakr]], [[Zubayr ibn Avvom|Zubayr]], [[Talha ibn Ubaydulloh|Talha]], [[Saʼd ibn Abu Vaqqos]],[[Usmon ibn Affon]] va keyinchalik [[Madina (shahar)|Madinaning]] eng nufuzli savdogari boʻladigan [[Abdurahmon ibn Avf]] Muhammadni chin [[paygʻambar]] deb tan olishgan. Muhammad izdoshlari jamoasi dastlabki paytlarda 50 kishidan oshmagan. [[Makka|Makkaning]] asosiy [[aholi]]si, ayniqsa, nufuzli [[Quraysh|qurayshliklar]] esa Muhammad taʼlimotini ochiqdan-ochiq dushmanlik bilan qarshi olgan. Buning natijasida Muhammad tarafdorlaridan 11 xonadon [[Habashiston]] (hozirgi [[Efiopiya]]) ga koʻchib ketgan. Muhammad jamoasiga jasur jangchilar sifatida tanilgan [[Hamza ibn Abdul Muttolib|Hamza]] va [[Umar ibn Xattab|Umar ibn Xattobning]] qoʻshilishi jamoaning mavqeini oshirdi. Ayni vaqtda [[quraysh]] zodagonlarining Muhammad va uning tarafdorlariga dushmanligi yanada kuchaydi. [[620-yil]]da Xadichaning, soʻngra [[Abu Tolib ibn Abdulmuttalib|Abu Tolib]]ning vafotidan soʻng [[Makka|Makkada]] vaziyat yomonlashadi, Muhammad muayyan xatar ostida qoladi. Har yilgi anʼanaviy [[Makka]] ziyoratiga kelgan [[Yasrib|yasriblik]] [[Avs (qabila)|Avs]] va [[Hazraj (qabila)|Hazraj]] qabilalarining vakillari Muhammad bilan uchrashib, sodiqlik bildirishadi va yordam qilishga vaʼda berishadi, Muhammadni [[Madina (shahar)|Yasrib]]ga koʻchib borishga daʼvat qilishadi. Avval Muhammadning izdoshlari (asʼhoblar) oʻz oilalari bilan [[quraysh]] zodagonlaridan maxfiy ravishda guruh-guruh boʻlib koʻchadi. Oxirida Muhamadning oʻzi [[Abu Bakr Siddiq]] bilan joʻnab ketadi. [[622-yil]]dada yuz bergan bu koʻchish payti (arab, [[hijrat]])dan musulmonlar erasi — [[hijriy yil]] hisobi boshlanadi. Yasrib esa Madina an-Nabiy („Paygʻambar shahri“) yoki qisqacha, [[Madina (shahar)|Madina]] deb ataladigan boʻldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Madina (shahar)|Madinada]] birinchi [[masjid]] qurildi, islom [[Arkon ad-DIN|arkon]]lari ishlab chiqila boshlandi, [[Kaʼba]] [[qibla]] qilib belgilandi. Jamoani jipslashtirish va uni kengaytirish uchun [[Makka|makkalik]] [[mushrik]]larga qarshi kurashish zarur edi. [[Makka|Makkaliklarga]] qarshi uyushtirilgan iqtisodiy urush ular farovonligining asosiy manbai boʻlgan savdo karvonlari ishini chippakka chiqardi. [[624-yil]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;da Badr [[quduq]]lari oldida [[Badr jangi]], [[625-yil]]da [[Uhud togʻi]] etagida [[Uhud jangi|Uhud jang]]lari boʻldi. [[626-yil]]da [[Makka|makkaliklar]] [[Madina (shahar)|madinaliklarga]] uzil-kesil zarba berish maqsadida yirik harbiy safarga otlanishdi. Muhammad [[Madina (shahar)|Madinani]] uzoq [[qamal]] sharoitiga tayyorladi, shahar atrofiga chuqur [[xandaq]]lar qazildi va u yerlarga [[kamonchi]] oʻqchilar joylashtirildi. Kutilmagandagi izgʻirin, kuchli [[shamol]]lar qamal qiluvchilarni toliqtirdi, ular orasida nizolar boshlandi. Natijada [[Madina (shahar)|Madina]] qamali bekor qilindi, bu gʻalaba [[Madina (shahar)|Madina]] jamoasini yanada jipslashtirish bilan birga, unga yangi-yangi [[badaviy]] qabilalarning qoʻshilishiga olib keldi. Hijratning 6-yilida [[Makka|makkalik]] [[quraysh]] zodagonlari mavjud muammolarni kelishuvchilik yoʻli bilan bartaraf etish uchun Muhammad bilan tengma-teng muzokara olib borishga majbur boʻlishdi. [[Madina (shahar)|Madinaga]] qarshi kurashning yetakchilaridan biri boʻlgan [[Abu Sufyon]] Muhammad tarafiga oʻtdi. [[630-yil]]da [[Makka]] Muhammadga [[jang]]siz taslim boʻldi, [[Makka|makkaliklar]] Muhammad jamoalariga qoʻshildi. [[631-yil]]da koʻp qabilalar Muhammadga boʻysundi va [[Islom|islomni]] qabul qildi. Hijratning 10-yili ([[632-yil]] [[mart]]ida) Muhammad oʻz oila aʼzolarini olib, [[Madina (shahar)|Madina]] atroflaridagi 100 mingdan ortiq kishi bilan [[Makka|Makkaga]] birinchi va oxirgi marta [[ziyorat]] ([[haj]])ga bordi. Bu [[Vidolashuv Xaji|vidolashuv haji]] boʻlgan. Mana shu ziyorat [[Makka|Makkaning]] [[islom dini]] markazi sifatidagi mavqeini uzil-kesil hal etdi. Oʻshandan buyon oʻtgan barcha asrlar davomida [[musulmonlar]] bu shaharni ziyorat qiladi. Haj safaridan 81 kun keyin uzoq davom etmagan kasallikdan soʻng Muhammad [[Madina (shahar)|Madinada]] vafot etdi. Muhammadni oʻz [[hujra]]siga dafn qilishgan, [[maqbara]]si keyinchalik u yerda qurilgan katta [[masjid]] ichida qolgan, [[Musulmon|musulmonlarning]] [[ziyoratgoh]]iga aylantirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Muhammadning [[hayot]]i va [[Biografiya|tarjimai hol]]i [[Siyra|siyratda]], uning soʻzlari va qilgan ishlari haqidagi [[rivoyat]]lar [[hadis]]larda bayon etilgan. [[Islom]] taʼlimotida Muhammad [[komil inson]] sifatida taʼriflanadi. [[Sunnat]] Muhammadning hayoti barcha [[Musulmon|musulmonlar]] uchun namuna boʻlishi kerakligi taʼkidlanadi. Islom [[anʼana]]sida Muhammad hech qanday gʻayritabiiy, ilohiy xususiyatga ega emasligi, balki hamma kabi oddiy odam, lekin [[Alloh|Allohning]] chin va oxirgi [[Paygʻambar|paygʻambari]] ekanligi qayd etiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Muhammadning shakl-u shamoyillari, [[Siyra|siyrat]]-u sifatlari, insoniy fazilatlari, boshqa [[Paygʻambar|paygʻambarlardan]] farq etadigan xususiyatlari toʻgʻrisida u bilan birga yurgan, suhbatlaridan bahramand boʻlgan [[sahoba]]lar hamda [[nikoh]]ida boʻlgan ayollari tomonidan naql qilingan rivoyatlar asosida koʻplab [[asar]]lar bitilgan. Ulardan [[Termiziy Abu Iso|Abu Iso Termiziyning]] „[[Shamoili nabaviya]]“, [[Muhammad Busiriy]]ning „[[Qasidai burda]]“, [[Abu Jaʼfar Barzanjiy]]ning „[[Mavlidin-Nabiy]]“, [[Muhammad ibn Solih]]ning „Muhammadiya“, [[Mavlono Muʼin]]ning „[[Siyari sharif]]“, [[Akbarobodiy]]ning &amp;quot;[[Nodirul-meʼroj]]“, [[Sayyid Mahmud Taroziy]]ning „[[Shirin kalom]]“, „[[Nurul kalom]]“, „[[Nurulbasar]]“, [[Alixontoʻra Sog‘uniy|Alixontoʻra Sogʻuniyning]] „&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Tarixi Muhammadiy]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;“ va boshqa koʻplab [[muallif]]larning asarlarini misol qilib keltirish mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Imom Termiziy|Imom Termiziyning]] „Shamoili Muhammadiyya“ kitobi ular ichida qadimiyligi va rivoyatlarining [[sahih]]ligi bilan ajralib turadi. Unda Muhammadning jismoniy va axloqiy xususiyatlariga batafsil taʼrif berilgan. Maslan, ikki [[kift]]lari oʻrtasida „Muhammadun rasululloh“ deya bitilgan muhri nubuvvatlari boʻlgani, [[soch]]-[[soqol]]larining oqu-qorasi nechta boʻlganidan tortib, [[kiyim]]-kechaklari, oyoq kiyimlari, taqqan [[uzuk]]lari, [[qilich]]-[[qalqon]]lari, [[salla]]-[[chopon]]lari, yegan va yoqtirgan [[taom]]lari, ovqatdan oldin va keyin oʻqigan [[duo]]lari, [[suv]] ichishlari, xushboʻy narsalarni isteʼmol qilishlari, soʻzlashish [[odob]]lari, xulq-odoblari, kulish va hazil-mutoyibalari, [[musiqa]] va [[sheʼriyat]]ga munosabatlari, ibodat va [[riyozat]]lari, [[tilovat]] va [[munojot]]lari, yotish-turishlari, [[tibbiyot]]ga munosabatlari, kundalik tirikchiliklari, nomu laqablari, umrlarining miqdori, xastalik va vafotlari, qoldirgan meroslari va boshqa sifatlari toʻgʻrisida alohida-alohida bob va fasllar orqali bayon etilgan. Jismoniy tuzilishlari toʻgʻrisida jumladan shunday [[naql]] qilinadi:&amp;lt;blockquote&amp;gt;„Ul zotning boʻylari unchalik novcha ham, past ham emas, [[bosh]], [[qoʻl]], [[oyoq]] va kiftlari yoʻgʻon, [[yuz]]lari qizgʻish, [[koʻz]]lari katta, oqi juda oq, qorasi oʻta qora, oʻtkir, sochlari [[quloq]]larining yumshoqlarigacha yopib, [[yelka]]lariga tegib-tegmay turar, [[boʻyin]]lari sochlari orasidan tovlanib, goʻyo [[kumush]] koʻzdek koʻrinib turar, terlasalar, [[marjon]]dek terlaridan muattar [[hid]] taralar, biror kishiga qayrilib qaramoqchi boʻlsalar boshlarinigina burib qaramay, balki butun gavdalari bilan oʻgirilib qarar edilar. Old tomonlarini qanday koʻrsalar, orqa tomonlarini ham shunday koʻrar edilar“.&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Hadis (Al-Jomiʼ assahih), 1—4-j.lar (2-nashri), T., 1997;&lt;br /&gt;
*Imom atTermiziy, Shamoili Muhammadiyya, T., 1991;&lt;br /&gt;
*[[Alixontoʻra Sog‘uniy]], [[Tarixi Muhammadiy]] (1—2-kitob), T., 1997; Hazrati paygʻambar hayoti (2nashri), T., 1997;&lt;br /&gt;
*Hasanov A., Qadimgi Arabiston va ilk islom (1kitob: Joqiliya asri). T., 2001.;&lt;br /&gt;
*Lutfiy Ahmad, Saodat asri qissalari [1-kitob. Intizor kutilgan tong], T., 2003.&lt;br /&gt;
* Mansur, Abdulaziz. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{refbegin|30em}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|editor-last=Berg|editor-first=Herbert|editor-link=Herbert Berg (religion)|title=Method and Theory in the Study of Islamic Origins|publisher=E. J. Brill|year=2003|isbn=978-90-04-12602-2}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|last=Cook|first=Michael|author-link=Michael Cook (historian)|title=Muhammad|url=https://archive.org/details/muhammad0000cook_h0b4|publisher=Oxford University Press|year=1983|isbn=978-0-19-287605-8}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|last=Guillaume|first=Alfred|author-link=Alfred Guillaume|title=The Life of Muhammad: A translation of Ibn Ishaq&amp;#039;s Sirat Rasul Allah|publisher=Oxford University Press|date=1955|isbn=0-19-636033-1}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|last=Hamidullah|first=Muhammad|author-link=Muhammad Hamidullah|title=The Life and Work of the Prophet of Islam|publisher=Islamabad: Islamic Research Institute|year=1998|isbn=978-969-8413-00-2}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|editor-last=Motzki|editor-first=Harald|editor-link=Harald Motzki|title=The Biography of Muhammad: The Issue of the Sources – Islamic History and Civilization: Studies and Texts, Vol. 32|url=https://archive.org/details/biographyofmuham0000unse|publisher=Brill|year=2000|isbn=978-90-04-11513-2}}&lt;br /&gt;
* Musa, A. Y. &amp;#039;&amp;#039;Hadith as Scripture: Discussions on The Authority Of Prophetic Traditions in Islam&amp;#039;&amp;#039;, New York: Palgrave, 2008&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|last=Rubin|first=Uri|author-link=Uri Rubin|title=The Eye of the Beholder: The Life of Muhammad as Viewed by the Early Muslims (A Textual Analysis)|url=https://archive.org/details/eyeofbeholderlif0000rubi|publisher=Darwin Press|year=1995|isbn=978-0-87850-110-6}}&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|last=Schimmel|first=Annemarie|author-link=Annemarie Schimmel|title=And Muhammad is His Messenger: The Veneration of the Prophet in Islamic Piety|publisher=The University of North Carolina Press|year=1985|isbn=978-0-8078-4128-0|url=https://archive.org/details/andmuhammadishis00schi}}&lt;br /&gt;
{{refend}}&lt;br /&gt;
* Ali, Tariq, „Winged Words“ (review of Maxime Rodinson, &amp;#039;&amp;#039;Muhammad&amp;#039;&amp;#039;, tarjimon — Anne Carter, NYRB, March 2021, 373 s., {{ISBN|978 1 68137 492 5}}), &amp;#039;&amp;#039;London Review of Books&amp;#039;&amp;#039;, vol. 43, no. 12 (17 June 2021), s.&amp;amp;nbsp;11-14.&lt;br /&gt;
{{refbegin|30em}}&lt;br /&gt;
* [http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 Muḥammad] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170211050118/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e0550 |date=2017-02-11 }}, in &amp;#039;&amp;#039;The Oxford Encyclopedia of the Islamic World&amp;#039;&amp;#039;, by Ahmad S. Moussalli, Gordon D. Newby, Ahmad Moussalli&lt;br /&gt;
* [http://www.britannica.com/eb/article-9105853/Muhammad Muhammad: Prophet of Islam], in &amp;#039;&amp;#039;Encyclopædia Britannica Online&amp;#039;&amp;#039;, by Nicolai Sinai and W. Montgomery Watt&lt;br /&gt;
{{refend}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{qardosh loyihaga ishorat}}&lt;br /&gt;
* [http://www.britannica.com/eb/article-9105853/Muhammad Muhammad] [[Encyclopædia Britannica]]da {{ref-en}}&lt;br /&gt;
* {{Curlie|Society/Religion_and_Spirituality/Islam/Prophets/Muhammed}} {{ref-en}}&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{Portal bar|Biografiya|Islom}}&lt;br /&gt;
{{Tashqi havolalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Muhammad| ]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Makkada tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Din asoschilari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Islom]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Paygʻambarlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:570-yilda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:632-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Madina]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>