<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Pluton</id>
	<title>Pluton - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Pluton"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Pluton&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T20:53:44Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Pluton&amp;diff=223313&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Pluton&amp;diff=223313&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:39:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Maʼnolari|Pluton (maʼnolari)}}&lt;br /&gt;
[[Fayl:Pluto in True Color - High-Res.jpg|thumbnail|right|Pluton, &amp;#039;&amp;#039;[[New Horizons]]&amp;#039;&amp;#039; olgan surat, 2015-yil 13-iyul.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;134340 Pluton&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[Astronomik belgilar|belgilari]]: [[file:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|⯓]]&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22  |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}&amp;lt;/ref&amp;gt; va [[Fayl:Pluto monogram (fixed width).svg|16px|♇]]&amp;lt;ref&amp;gt;{{kitob manbasi |editor=John Lewis |date=2004 |title=Physics and chemistry of the solar system |edition= 2 |page=64 |publisher=Elsevier}}&amp;lt;/ref&amp;gt;) – [[Quyosh sistemasi]]dagi [[mitti sayyora]]dir. [[Koʻrinma yulduz kattaligi|Koʻrinma kattaligi]] – 13,65.&amp;lt;ref&amp;gt;[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html Pluto Fact Sheet] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151107081306/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html |date=2015-11-07 }}, [[NASA]]&amp;lt;/ref&amp;gt; Uni 1930-yili amerikalik [[astronom]] [[Klayd Tombo]] kashf etgan. [[Astronomik belgilar|Astronomik belgisi]] R. Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 39,4 [[astronomik birlik]]ka teng (29 astronomik birlikdan 49 astronomik birlikkacha oʻzgarib turadi). [[Orbita]]sining [[ekssentrisitet]]i 0,253, [[ekliptika]]ga ogʻmaligi 17&amp;quot;8’. Quyosh atrofini 247,7 yilda (oʻrtacha 4,7&amp;amp;nbsp;km/s Pluton va uning yoʻldoshi [[Xaron]]. Koʻrinishdan suv muzi bilan qoplangan tosh yadrolardan iborat tezlik bilan) toʻla bir marta aylanib chiqadi. Pluton 1979-yildan &amp;lt;nowiki&amp;gt;XX&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrning oxirigacha [[Neptun]]ga nisbatan Quyoshga yaqin boʻlgan. [[Yer]]dan ancha uzoq boʻlgani uchun uning tabiatini oʻrganish qiyin. Tabiiy tuzilishi katta sayyoralar – [[Yupiter]], Neptun va Urannikidan keskin farq qiladi. Pluton diametri taxminan 3000&amp;amp;nbsp;km, [[massa]]si 1,791022&amp;amp;nbsp;kg, [[zichlik|zichligi]] 2100&amp;amp;nbsp;kg/m3. Plutonning oʻz oʻqi atrofida aylanish davri 6,3 [[sutka]]. 1978-yilda amerikalik astronom [[Jeyms Uolter Kristi]] Plutonning yoʻldoshi [[Xaron]]ni kashf etdi.&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt; Xarondan tashqari Plutonning yana toʻrtta (jami beshta) yoʻldoshi maʼlum: [[Stiks (yo&amp;#039;ldosh)|Stiks]], [[Nikta]], [[Kerber]] va [[Gidra]].&amp;lt;ref name=&amp;quot;Showalter&amp;quot;&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi&lt;br /&gt;
|last=Showalter&lt;br /&gt;
|first=Mark R.&lt;br /&gt;
|title=Hubble Discovers a Fifth Moon Orbiting Pluto (News Release STScI-2012-32)&lt;br /&gt;
|url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/32/&lt;br /&gt;
|accessdate=11-iyul 2012-yil&lt;br /&gt;
|newspaper=HubbleSite NewsCenter&lt;br /&gt;
|date=11-iyul 2012-yil&amp;lt;!--, 11:30 AM EDT--&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1992-yilda qator oʻxshash jismlar ochilishi bilan Plutonning [[sayyora]] mavqei muhokama qilina boshlandi. 2005-yilda Plutondan 27% massivroq [[Erida]] kashf etilgach, [[Xalqaro astronomiya ittifoqi]] „sayyora“ atamasi taʼrifini aniqlashtirdi,&amp;lt;ref&amp;gt;[http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/24/full/ „Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet“]&amp;lt;/ref&amp;gt; bu taʼrifni Pluton qanoatlantirmasligi tufayli u sayyoralar safidan chiqarilib, „mitta sayyora“ (aniqrogʻi [[plutoid]]) deb sinflashtirildi.&amp;lt;ref name=&amp;quot;BBC-Akwagyiram 2005-08-02&amp;quot;&amp;gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4737647.stm „Farewell Pluto?“], [[BBC]]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}} &amp;lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Tashqi havolalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{astro-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>