<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Proton</id>
	<title>Proton - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Proton"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Proton&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T04:57:50Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Proton&amp;diff=224008&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Proton&amp;diff=224008&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:40:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Proton&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-grc|πρῶτος}} — &amp;#039;&amp;#039;protos&amp;#039;&amp;#039; — birinchi), r — musbat [[elektr zaryadi]] u=1,602191710~&amp;quot; Kl ga ega barqaror [[Elementar zarracha|elementar zarra]]. Tinch holatdagi massasi tr = 1,672610~27 kg ga, spini 1/2 ga va magnit momenti sr=2,792782 syad ga (syad — yadro magneto-ni) teng. Proton kuchli, elektromagnit, kuch-siz va gravitatsion oʻzaro taʼsir ja-rayonlarida qatnashadi va u barionlar sinfiga kiradi; Fermi —Dirak statistikasiga boʻysunadi. U [[Vodorod|vodorodning]] eng yengil izotopi — protiyning yadrosi hisoblanadi. Barcha [[modda]] [[atom]]larining asosiy [[massa]]sini protonlar tashkil qiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Proton barcha kimyoviy elementlar atomining yadrosi tarkibiga kiradi. Yadrodagi Protonlar soni kimyoviy elementning atom raqamini, yaʼni [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|D. I. Mendeleyev davriy sistemasitsags]] oʻrnini bildiradi. Chunonchi, vodorod atomi yadrosi 1 ta Protondan tashkil topgan. Proton — birlamchi kosmik nurlarning asosiy qismi. Zaryadlangan zarralar tezlatkichlarida olingan Proton dastalari yadro fizikasi va elementar zarralar fi-zikasida asosiy tajriba quroli hisoblanadi. Radioaktivatsiya tahlilida, shuningdek, radioaktiv izotoplarni olishda Protondan foydalaniladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tabiatda Protonga antizarra hisoblanuvchi [[antiproton]] ham mavjud. Antiprotonning hamma zaryadlarining ishorasi Proton zaryadlariga teskari boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Proton haqidagi tasavvur 1910-yillarda barcha yadrolar vodorod atomi yadrosidan tuziladi, degan gipoteza tarzida yuzaga keldi. 1919—20 yillarda [[Ernest Rutherford|E. Rezerford]] boshqa elementlardan a-zarralar urib chiqargan vodorod yadrolarini tajribada kuzatdi va u 20-yillarda fanga „Proton“ terminini kiritdi. Elementlar tartib rakamlarining atom massalaridan kichikligi haqidagi masala.neytronning topilishi bilan 1932-yilda uzil-kesil hal qilindi.&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{zarrachalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Fizika]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>