<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Purepecha</id>
	<title>Purepecha - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Purepecha"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Purepecha&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T03:24:53Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Purepecha&amp;diff=714851&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Purepecha&amp;diff=714851&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-11T02:35:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Tarascan.jpg|thumb| Purepecha erkaklari baliq ovlash to[[1890|ʻ]]rlari uchun ip to[[1890|ʻ]]qimoqda, 1899-yil.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Purepecha&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;(Taraski)&amp;lt;ref&amp;gt;Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indios (2000): &amp;quot;Lenguas indígenas de México&amp;quot;. En: http://cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=660 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190915035252/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=660 |date=2019-09-15 }}. Consultada el 3 de noviembre de 2006&amp;lt;/ref&amp;gt; (o[[1890|ʻ]]z nomi — {{lang-es|P’urhépecha}}&amp;lt;ref&amp;gt;Тараски // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.&amp;lt;/ref&amp;gt;, {{lang-ru|пурепеча}}purepecha&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://forvo.com/word/purépecha/#es |title=Purépecha pronunciation in Spanish |publisher=[[Forvo]] |access-date=2022-04-16 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715074409/https://forvo.com/word/pur%C3%A9pecha/#es |deadlink=no }}&amp;lt;/ref&amp;gt;), hind nomining transliteratsiyasi), baʼzan &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;tarasko&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-es|tarasco}}) — [[Meksika|Meksikaning hind xalqi,]] [[Michoakan]] shtatining shimoli-g[[1890|ʻ]]arbiy mintaqasida, asosan Uruapan va Patskuaro shaharlari yaqinida yashaydi. Izolyatsiya qilingan Purepecha tilida yuz mingga yaqin kishi so[[1890|ʻ]]zlashadi. Soʻnggi paytlarda mahalliy maktablarda til oʻqitishni tashkil etishga urinishlar boʻldi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://forvo.com/word/пурепеча/#ru |title=Пурепеча pronunciation in Russian |publisher=[[Forvo]] |access-date=2022-04-16 |archive-date=2020-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714144208/https://forvo.com/word/%D0%BF%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0/#ru |deadlink=no }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bu xalqni qanday qilib to[[1890|ʻ]]g[[1890|ʻ]]ri chaqirish kerakligi haqida munozaralar mavjud. „Purepecha“ bu ularning o[[1890|ʻ]]z nomi, „tarasko“ esa ularning tilidan olingan so[[1890|ʻ]]z bo[[1890|ʻ]]lib, „qaynota“ yoki „qaynog[[1890|ʻ]]a“ degan maʼnoni anglatadi (ispanlar bu xalqning nomini o[[1890|ʻ]]zlarining afsonalaridan olganlar). Qo[[1890|ʻ]]shnilar va azaliy raqiblar, [[Atsteklar|asteklar]] ularni „michvake“ (Michhuàquê „baliqchilar“) deb atashadi, [[Michoakan]] shtatining nomi shu yerdan kelib chiqqan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Purepechalarning ko[[1890|ʻ]]plab eski, shu jumladan, Yangi yil anʼanalari mavjud, uni fevral oyining boshida, osmonda [[Orion|Orion burji]] paydo bo[[1890|ʻ]]lgan kuni nishonlashadi. Bayramda mahalliy va katolik elementlarni bir-biriga bog[[1890|ʻ]]lanib ketgan. Jamiyat 4 unsurni hurmat qilish marosimining boshlanishi sharafiga „yangi olov“ (chijpiri jimbani) yoqadi. Purepecha messining Muqaddas Ieronim bayrami purepecha tilida nishonlanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Purépecha taqvimi Astek taqvimiga o[[1890|ʻ]]xshaydi, chunki yil har biri 20 kundan iborat 18 oyni (veintenas) va qo[[1890|ʻ]]shimcha 5 ta bayramni o[[1890|ʻ]]z ichiga oladi. Yangi yil odatda Orion yulduz burji paydo bo[[1890|ʻ]]lgan kuni nishonlanadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;MexDesOax&amp;quot;&amp;gt;{{статья |заглавие=Breves |издание=México Desconocido |том=372 |страницы=9 |ссылка=www.mexicodesconocido.com.mx |язык=und |автор=Quintanar Hinojosa, Beatriz |месяц=2 |год=2008}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
[[Fayl:FisherMan_inTheShoreOf_Patzcuaro_Lake_MichoacanMexico.jpg|right|thumb|250x250px| Paskuaro ko[[1890|ʻ]]li qirg[[1890|ʻ]]og[[1890|ʻ]]idagi Purepecha baliqchi (2005)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
XX-asr boshlarida arxeologlar purepechani shaxta qabrlari anʼanasi bilan aniqlagan. Keyinchalik tadqiqotlar shuni ko[[1890|ʻ]]rsatdiki, bu madaniyat Purepecha kelishidan ancha oldin mavjud bo[[1890|ʻ]]lgan va g[[1890|ʻ]]arbiy Meksika yerlarida Tarasko davlatini tashkil etganda vayron qilingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Purepecha xalqi tomonidan yaratilgan Tarasko davlati Mezoamerikaning Kolumbiyagacha bo[[1890|ʻ]]lgan asosiy taraqqiyotidan biri edi. Davlatning poytaxti Tsinsunsan shahri edi. Tarasko meʼmorchiligi „T“ harfi shaklidagi pog[[1890|ʻ]]onali piramidalar qurilishi bilan tavsiflanadi. Kolumbgacha bo[[1890|ʻ]]lgan Purepecha hunarmandlari mintaqada hashamatli narsa hisoblangan [[Kolibrilar|kolibri]] patlaridan foydalanib, pat mozaikasini yasaganlar. Astek imperiyasi [[1479]]-yilda shafqatsiz urushni o[[1890|ʻ]]z ichiga olgan takroriy urinishlarga qaramay, Purepechani bo[[1890|ʻ]]ysundira olmadi. Ehtimol, bu Purepechaning metallga, ayniqsa [[Mis|misga]] ishlov berishni puxta egallaganligi va hali ham bu sanʼatni yo[[1890|ʻ]]qotmaganligi bilan bog[[1890|ʻ]]liq bo[[1890|ʻ]]lishi mumkin. Raqobatga qaramay, qo[[1890|ʻ]]shni qadimgi Meksika davlatlari Purepecha bilan savdo qilgan: mis boltalar alohida talabga ega edi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qirol Tangauxan [[1525]]-yilda Astek [[Atstek imperiyasi|imperiyasining]] ispanlar tomonidan bosib olinganini va mahalliy aholining [[chechak]] epidemiyasi tufayli kamayib ketganini bilib, ixtiyoriy ravishda ispan tojining [[Vassallik|vassali]] sifatida qasamyod qiladi. Afsonaga ko[[1890|ʻ]]ra, 16−17 yoshli malika Erendira Purepecha xalqining ispanlarga qarshi qoʻzgʻoloniga boshchilik qilgan, Purepecha esa dushmandan qoʻlga olingan otlarni qo[[1890|ʻ]]lga oʻrgatishgan va ulardan urushda foydalangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[1530|1530-yilda]] Meksika gubernatori Nunyo Beltran de Gusman viloyatni talon-toroj qiladi va Tangaxuan II ni qatl qilishni buyuradi, bu tartibsizlik va zo[[1890|ʻ]]ravonlikka sabab bo[[1890|ʻ]]ladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[1533]]-yilda ispan qiroli Michoakanga sudya va episkop Don Vasko de Kirogani tayinladi, u tartib o[[1890|ʻ]]rnatdi va mustamlaka maʼmuriyatini tashkil qildi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[Кинжалов, Ростислав Васильевич|Кинжалов Р. В.]]&amp;#039;&amp;#039; Орел, кецаль и крест. — М.: Наука, 1991. — 185 с.&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* [http://www.indiansworld.org/tartzin1.html Империя и культура Пурепеча]&lt;br /&gt;
* [http://www.indiansworld.org/artpu.html Артефакты Пурепеча]&lt;br /&gt;
* [http://www.indigenouspeople.net/purepech.htm Purépecha Literature]&lt;br /&gt;
* [http://www.azteca.net/aztec/prehisp/purepec2.html Beautiful Purépecha women] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090415160051/http://www.azteca.net/aztec/prehisp/purepec2.html |date=2009-04-15 }}&lt;br /&gt;
* [http://www.azteca.net/aztec/prehisp/purepech.html Purépecha mother with her son] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080514160137/http://www.azteca.net/aztec/prehisp/purepech.html |date=2008-05-14 }}&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20171019000222/http://www.mexecri.org/  Learn about archaeological research with a Purépecha Community]&lt;br /&gt;
* [http://www.dartmouth.edu/~izapa/CS-MM-Chap.%209.htm Chap. 9: The Twilight of the Gods: The Arrival of the Purépecha] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201106235702/http://www.dartmouth.edu/~izapa/CS-MM-Chap.%209.htm |date=2020-11-06 }}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Markaziy Amerika Hindulari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Meksika xalqlari]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>