<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Quddus</id>
	<title>Quddus - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Quddus"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Quddus&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T11:30:26Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Quddus&amp;diff=724074&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Quddus&amp;diff=724074&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-11T02:51:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| nomi                 = Quddus&lt;br /&gt;
| asl nomi             = יְרוּשָׁלַיִם&lt;br /&gt;
| qaram                = [[Isroil]]&lt;br /&gt;
| mavqe                = [[Poytaxt]]&lt;br /&gt;
| mamlakat             = Isroil&lt;br /&gt;
| tuman turi           = Tuman&lt;br /&gt;
| tuman                = Quddus&lt;br /&gt;
| lat_deg              = 31&lt;br /&gt;
| lon_deg              = 35&lt;br /&gt;
| lat_min              = 47&lt;br /&gt;
| lat_sec              = 0&lt;br /&gt;
| lat_dir              = N&lt;br /&gt;
| lon_min              = 13&lt;br /&gt;
| lon_sec              = 0&lt;br /&gt;
| lon_dir              = E&lt;br /&gt;
| rahbar turi          = Mer&lt;br /&gt;
| rahbar               = Moshe Lion&lt;br /&gt;
| asos solingan        = M. avv. 3000-2800 (Gihon bulog&amp;#039;i manzilgohi)&lt;br /&gt;
| maydon               = 125.156&lt;br /&gt;
| balandlik turi       = metr&lt;br /&gt;
| balandlik_m          = 754&lt;br /&gt;
| rasmiy til           = [[ibroniy tili]], [[arab tili]]&lt;br /&gt;
| aholi                = 981,711&lt;br /&gt;
| sanalgan yil         = 2022&lt;br /&gt;
| zichlik              = 7,800&lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi       = +02:00&lt;br /&gt;
UTC+03:00&lt;br /&gt;
| telefon kodi         = +972-2&lt;br /&gt;
| pochta indeksi       = 9XXXXXX&lt;br /&gt;
| sayt                 = https://www.jerusalem.muni.il/en&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Quddus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-he|יְרוּשָׁלַיִם}} &amp;#039;&amp;#039;Yerushalayim;&amp;#039;&amp;#039; {{lang-ar|القُدس‎}} &amp;#039;&amp;#039;al-Quds&amp;#039;&amp;#039;, ‎[[Ossuriylar|ossuriylarning]] [[mixxat]] yozuvlarida &amp;#039;&amp;#039;Ursalimmu&amp;#039;&amp;#039;; [[qadimgi Misr]] yozuvlarida &amp;#039;&amp;#039;Urusalim&amp;#039;&amp;#039;, [[Markaziy Osiyo|Markaziy Osiyoda]] Quddusi Sharif nomi bilan maʼlum) — [[Falastin]]dagi shahar. Oʻrtayer va Oʻlik dengizlari orasida, Yahudiya yassitogʻligida joylashgan. Dunyodagi eng qadimiy shaharlardan biri hisoblanib, eng asosiy uch [[Ibrohimiy dinlar]] — [[Yahudiylik|Iudaizm]], [[Xristianlik]] va [[Islom|Islomda]] muqaddas hisoblanadi. Isroil davlati va [[Falastin]] davlati shaharni oʻz poytaxtlari deb eʼlon qilgan. Shaharda [[Isroil|Isroilning]] bosh hukumat muassasalari joylashgan, [[Falastin davlati]] esa shaharni oʻzining nihoyadagi poytaxti sifatida koʻradi. Ushbu daʼvolarning ikkisi ham jahon hamjamiyati tomonidan umum-eʼtirof etilmagan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Borger |first=Julian |last2=Beaumont |first2=Peter |date=2017-12-07 |title=Defiant Donald Trump confirms US will recognise Jerusalem as capital of Israel |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2017/dec/06/donald-trump-us-jerusalem-israel-capital |access-date=2025-02-15 |issn=0261-3077}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oʻzining uzoq tarixi davomida Quddus kamida ikki marotaba vayron etilgan, 23 marotaba qamal qilingan, 44 marotaba bosib olingan va 52 marotaba dushman hujumiga uchragan. Shaharning Dovud shahri deb ataluvchi qismida dastlabki inson manzilgohlari alomatlari koʻchmanchi chorvadorlar qoʻnalgʻasi sifatida m. avv. 4 mingyillikka borib taqaladi. [[Kanʼon|Kanʼon davrida]] (m. avv. XIV asr) Quddus [[Qadimgi Misr]] lavhalarida &amp;#039;&amp;#039;Urusalim&amp;#039;&amp;#039; deb nomlanib, bu nom Kanʼon xudolaridan boʻlmish Shalem sharafiga „Shalom shahri“ nomi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Isroil podsholigi davrida shaharda m. avv. X asrda (II [[Temir davri]]) keng koʻlamli qurilish ishlari olib boriladi va m. av. IX asrga kelib shahar [[Yahudiy podsholigi|Yahudiya podsholigining]] diniy va maʼmuriy markaziga aylanadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=The Two Houses of Israel: State Formation and the Origins of Pan-Israelite Identity |year=2023 |author=Sergi, Omer |publisher=SBL Press |isbn=978-1-62837-345-5 |page=197 |url=https://books.google.co.uz/books?id=4nLMEAAAQBAJ&amp;amp;pg=PA187&amp;amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;amp;q&amp;amp;f=false}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Nine Quarters of Jerusalem: A New Biography of the Old City |year=2022 |author=Teller, Matthew |publisher=Profile Books |chapter=Chapter 1 |isbn=978-1-78283-904-0 |quote=What wasn&amp;#039;t corrected, though - and what, in retrospect, should have raised much more controversy than it did (it seems to have passed completely unremarked for the last 170-odd years) – was [Aldrich and Symonds&amp;#039;s] map&amp;#039;s labelling. Because here, newly arcing across the familiar quadrilateral of Jerusalem, are four double labels in bold capitals. At top left Haret En-Nassara and, beneath it, Christian Quarter; at bottom left Haret El-Arman and Armenian Quarter; at bottom centre Haret El-Yehud and Jews&amp;#039; Quarter; and at top right – the big innovation, covering perhaps half the city – Haret El-Muslimin and Mohammedan Quarter, had shown this before. Every map has shown it since. The idea, in 1841, of a Mohammedan (that is, Muslim) quarter of Jerusalem is bizarre. It&amp;#039;s like a Catholic quarter of Rome. A Hindu quarter of Delhi. Nobody living there would conceive of the city in such a way. At that time, and for centuries before and decades after, Jerusalem was, if the term means anything at all, a Muslim city. Many people identified in other ways, but large numbers of Jerusalemites were Muslim and they lived all over the city. A Muslim quarter could only have been dreamt up by outsiders, searching for a handle on a place they barely understood, intent on asserting their own legitimacy among a hostile population, seeing what they wanted to see. Its only purpose could be to draw attention to what it excludes. |url=https://books.google.co.uz/books?id=SgQ3EAAAQBAJ&amp;amp;redir_esc=y}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1538-yilda Usmonli [[Sulaymon I|sulton Sulaymon]] davrida soʻnggi marotaba shahar devorlari qayta quriladi. Bugungi kunda bu devor Eski shaharni ajratib turadi va u toʻrt kvartalga — armani, nasroniy, yahudiy va musulmon kvartallariga boʻlingan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Jerusalem in the 19th Century, The Old City |year=1984 |author=Ben-Arieh, Yehoshua |publisher=Yad Izhak Ben Zvi &amp;amp; St. Martin&amp;#039;s Press |page=14 |isbn=978-0-312-44187-6 |url=https://archive.org/details/jerusalemin19thc00bena/page/14/mode/2up}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Eski shahar 1981-yilda UNESCO Jahon meʼroslari roʻyxatiga kiritilgan va 1982-yilda Xatar ostidagii Jahon meʼroslari roʻyxatiga kiritilgan.1860-yildan buyon Quddus eski shahar devorlaridan tashqariga chiqib, misli koʻrilmagan darajada kengaydi. 2022-yilda Quddus aholisi 971,100 kishini tashkil qilib, ularning salkam 60% ni yahudiylar, 40% ni esa falastinliklar tashkil qildi. 2020-yilda esa shahar aholisi 951,100 kishini tashkil qilib, ulardan 570,100 (59.9%) ni yahudiylar, 353,800 (37.2%)ni musulmonlar, 16,300 (1.7%)ni nasroniylar tashkil qilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yahudiy Bibliyasiga koʻra podsho Dovud shaharni Yebusiylardan tortib olgan va unii Isroil podsholigining poytaxtiga aylantirgan. Uning oʻgʻli va vorisi podsho Sulaymon davrida Birinchi Ibodatxona barpo etilgan. Zamonaviy olimlar fikricha isroilliklar avvaliga oʻziga xos monolatrik — keyinchalik [[Yahova|El/Yahve]] eʼtiqodiga asoslangan [[Monoteizm|monoteistik dinning]] rivojlanishi bilan Kanʼondagi boshqa xalqlardan ajralib chiqa boshlashgan. M. avv. I mingyillik boʻsagʻasida sodir boʻlgan uchbu hodisalar yahudiy xalqi uchun markaziy ahamiyatga ega hodisalar hisoblanadi. Muqaddas shahar nomi (Ivrit: עיר הקודש, [[Lotin tili|lotincha]]: &amp;#039;&amp;#039;Ir ha-Qodesh&amp;#039;&amp;#039;) quvgʻindan keyin ishlatiga boshlangan. Quddusning Xristianlikdagi muqaddasligi Yahudiy Bibliyasining yunonchaga oʻgirilishi va uning nasroniylar tomonidan [[Qadimgi Ahd]] sifatida qabul qilinishi bilan bogʻliq boʻlib, [[Yangi ahd|Yangi Ahdda]] keltirilgan [[Iso Masih|Iso Masihning]] oʻsha yerda xochga tortilishi va osmonga koʻtarilishi voqeasi orqali mustahkamlangan. Islomda esa Quddus [[Makka]] va [[Madina (shahar)|Madinadan]] keyingi uchinchi muqaddas shahar hisoblanadi. Shahar musulmonlar uchun dastlabki qibla hisoblangan, Islom taʼlimotida [[Muhammad]] 621-yilda shaharga [[Isro va meʼroj|tungi sayohat]] qilgani va Qur’onga koʻra Jannatga koʻtarilib, Xudo bilan soʻzlashgani hikoyasi mavjud&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=States, Nations, and Borders: The Ethics of Making Boundaries |year=2004 |author=Buchanan, Allen |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-52575-6 |url=https://books.google.co.uz/books?id=bntCSupRlO4C&amp;amp;pg=PA192&amp;amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;amp;q&amp;amp;f=false}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shu sababdan, atigi 0.9 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt; maydonga ega boʻlishiga qaramasdan, Eski shahar koʻplab diniy ahamiyatga ega manzilgohlarni oʻz ichiga oladi va ular qatoriga Ibodatxona tepaligi va uning [[Yigʻi Devori|Gʻarbiy devori]], [[Qubbat as-Saxra (Qoya gumbazi)|Qoya gumbazi]] va [[Al-Masjid al-Aqso|al-Aqso masjidi]] hamda Muqaddas Qabr Cherkovi kabilarni keltirish mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bugungi kunda Quddusning maqomi muammosi Isroil-Falastin nizosining eng markaziy masalalaridan biri boʻlib qolmoqda. 1947-yilgi BMT Falastinning Boʻlinishi rejasiga koʻra Quddus [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] tomonidan boshqariluvchi „maxsus xalqaro rejim ostidagi &amp;#039;&amp;#039;[[:en:Corpus_separatum_(Jerusalem)|corpus separatum]]&amp;#039;&amp;#039;“ sifatida belgilangan. 1948-yildagi Arab-Isroil urushi davrida Gʻarbiy Quddus Isroil tomonidan anneksiya qilinadi, Sharqiy Quddus, jumladan Eski shahar esa [[Iordaniya]] tomonidan egallanadi va anneksiya qilinadi. [[Olti kunlik urush|1967-yilgi olti kunlik urush]] davomida Isroil Sharqiy Quddusni va atrof hududlarni Quddus shahri hududiga qoʻshib oldi. Isroilning Bosh qonunlaridan biri, 1980-yilgi Quddus qonuni Quddusni davlatning boʻlinmas poytaxti sifatida eʼlon qiladi. Isroil hukumatining barcha shaxobchalari bosh shtablari, jumladan [[Knesset]] (Isroil parlamenti), Bosh vazir va Prezident qarorgohlari va Oliy Sud qarorgohi Quddusda joylashgan. Xalqaro jamoatchilik Sharqiy Quddusning anneksiya qilinishini noqonuniy deb eʼlon qiladi va Sharqiy Quddusni Isroil tomonidan bosib olingan Falastin hududi sifatida koʻradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2010-11-08 |title=Israel plans 1,300 East Jerusalem Jewish settler homes |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11709617 |access-date=2025-02-15}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Muqaddas shaharlar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Osiyo poytaxtlari}}&lt;br /&gt;
{{Geo-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>