<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Raxit</id>
	<title>Raxit - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Raxit"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Raxit&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-22T09:44:52Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Raxit&amp;diff=226710&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Raxit&amp;diff=226710&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:44:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Tibbiy holat bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| Nomi = Raxit&lt;br /&gt;
| Tasvir = XrayRicketsLegssmall.jpg&lt;br /&gt;
| izoh                   =  &lt;br /&gt;
|Mutaxassislik=[[Pediatriya]]|Alomatlar=[[Uyqu]] buzilishi, peshonaning kattalashishi|Asoratlari=[[Suyak sinishi]], [[spazm]], [[oligofreniya]]|Differensial diagnostika=[[Lavsha]], [[osteomalyasiya]]|Davolash=[[Vitamin D]] va [[kalsiy]]}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Raxit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-el|ῥαχίτης}} – umurtqa), &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;shirzada&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – yosh bolalarda uchraydigan kasallik.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kelib chiqishi ==&lt;br /&gt;
Organizmda [[Vitamin D|D vitamini]] yetishmasligi tufayli [[fosfor]]-[[kalsiy]] almashinuvining buzilishi natijasida kelib chiqadi. Raxitga koʻpincha bolaning chala tugʻilishi, quvvatsizligi, sunʼiy ovqatlantirish sabab boʻladi. Bola yaxshi parvarish qilinmasa, ochiq havo va [[quyosh]] nuridan bahramand boʻlmasa, notoʻgʻri ovqatlantirilsa, uning organizmiga [[Vitamin D|D vitamini]] yetarli miqdorda kirmaydi yoki [[Ultrabinafshanurlar|ultrabinafsha nurlar]] yetishmasligidan terisida [[Vitamin D|D vitamini]] hosil boʻlishi buzilib, raxit kasalligi kuchayadi. Bundan tashqari, bolaning tez-tez kasallanishi, onaning [[homiladorlik]] vaqtida ovqat ratsionining buzilganligi ham raxit kasalligiga sabab boʻladi. Raxit kasalligi moddalar almashinuvining buzilishiga hamda turli aʼzo va sistemalar ishining izdan chiqishiga olib keladi. Bu kasallikda [[fosfor]] va [[kalsiy]] kabi mineral tuzlar almashinuvi ayniqsa kuchli buziladi. [[Ichak|Ichakda]] [[Kalsiy|kalsiyning]] soʻrilishi va [[Suyak|suyaklarga]] oʻtirishi oʻzgaradi, bu – suyakning ingichkalashib, toʻqimalarining yumshashiga, [[nerv sistemasi]] va ichki aʼzolar ishining buzilishiga sabab boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kasallikning dastlabki davrida bemorning [[Nerv sistemasi|nerv sistemasida]] oʻzgarishlar roʻy beradi: bola qoʻrqoq, tajang, injiq yoki shalvillagan boʻlib qoladi; koʻp terlaydi, emayotganida yuzi, yotganida ensasi terga botadi. Bolani [[qichima]] bezovta qilganligi uchun u boshini yostiqqa ishqayverganidan orqa sochi toʻkilib ketadi. Kasallik kuchayganda muskullar zaiflashadi, burishadi; kasal bola sogʻlom bolaga nisbatan kech yuradi, qorni shishadi, ichi koʻpincha qotadi yoki suradi, keyinchalik suyak sistemasi oʻzgaradi: yelka suyagi yassilanadi, boshi kattalashadi, peshona va kallaning tepa suyagi boʻrtib chiqadi, peshona doʻng boʻlib qoladi, kalla tepa suyagi va ensa sohasidagi suyakning yumshashi kuzatiladi. Boshning katta liqildogʻi oʻz vaqtida suyaklanmaydi. Koʻpincha toʻsh yonidagi [[qovurgʻa]] suyaklari qalinlashadi. Bola yura boshlaganida oyoqlari X shaklida yoki O shaklida qiyshayadi. [[Koʻkrak qafasi|Koʻkrak qafasining]] shakli ham oʻzgaradi: yo oldinga boʻrtib chiqadi yoki ichiga kirib ketadi. Raxitga uchragan bolalar turli yuqumli kasalliklarga (ayniqsa, [[zotiljam]]ga) moyil boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oldini olish ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Skeleton Infant Rickets.jpeg|thumb|287x287px|Raxit bilan kasallangan [[chaqaloq]] [[Skelet|skeleti]] (1881-yil)]]&lt;br /&gt;
Raxit kasalligining oldini olish tugʻruqqacha boʻlgan davrda boshlanadi. [[Homiladorlik|Homilador]] ayol mumkin qadar toza havoda koʻproq boʻlishi, rejimga qatʼiy rioya qilishi, toʻgʻri ovqatlanishi kerak. Bola tugʻilganidan keyin uni parvarish qilishning barcha qoidalariga rioya qilish va iloji boricha [[koʻkrak suti]] bilan boqish lozim. Raxitni davolashda shifokorning koʻrsatmasiga muvofiq, [[Vitamin D|D vitamini]] boshqa dorilar bilan birgalikda beriladi. Zarur boʻlgan hollarda shifokorning tavsiyasiga muvofiq davo gimnastikasi, [[massaj]], [[kvars lampasi]] bilan nurlantirish oʻtkaziladi&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat-inline|Rickets}}{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}{{Tashqi havolalar}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Bolalar kasalliklari]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>