<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Rodeziya</id>
	<title>Rodeziya - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Rodeziya"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rodeziya&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T02:01:55Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rodeziya&amp;diff=737493&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rodeziya&amp;diff=737493&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-11T03:17:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Tarixiy davlat&lt;br /&gt;
|nomi                 = Rodeziya&lt;br /&gt;
|asl nomi             = {{lang-en|Rhodesia}}&lt;br /&gt;
|holati = Tan olinmagan davlat;&amp;lt;br /&amp;gt;dominion (1970-yilgacha)&lt;br /&gt;
|madhiya = [[Rise, O Voices of Rhodesia]]&lt;br /&gt;
|bayroq = Flag of Rhodesia (1968–1979).svg&lt;br /&gt;
|bayroq_izohi = [[Bayroq]] (1968–1979)&lt;br /&gt;
|gerb = Coat of arms of Rhodesia.svg&lt;br /&gt;
|gerb_izohi = [[Gerb]]&lt;br /&gt;
|xarita = Zimbabwe_(orthographic_projection).svg&lt;br /&gt;
|oʻlchami = 270px&lt;br /&gt;
|izohi =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|p1 = Janubiy Rodeziya&lt;br /&gt;
|flag_p1 = Flag of Rhodesia (1964–1968).svg&lt;br /&gt;
|image_p1 =&lt;br /&gt;
|p2 =&lt;br /&gt;
|flag_p2 =&lt;br /&gt;
|image_p2 =&lt;br /&gt;
|p3 =&lt;br /&gt;
|flag_p3 =&lt;br /&gt;
|image_p3 =&lt;br /&gt;
|p4 =&lt;br /&gt;
|flag_p4 =&lt;br /&gt;
|image_p4 =&lt;br /&gt;
|tashkil etilgan = 1965&lt;br /&gt;
|tugatilgan = 1979&lt;br /&gt;
|s1 = Zimbabve-Rodeziya&lt;br /&gt;
|flag_s1 = Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg&lt;br /&gt;
|image_s1 =&lt;br /&gt;
|s2 =&lt;br /&gt;
|flag_s2 =&lt;br /&gt;
|image_s2 =&lt;br /&gt;
|s3 =&lt;br /&gt;
|flag_s3 =&lt;br /&gt;
|image_s3 =&lt;br /&gt;
|s4 =&lt;br /&gt;
|flag_s4 =&lt;br /&gt;
|image_s4 =&lt;br /&gt;
|shior =&lt;br /&gt;
|shior tarjimasi =&lt;br /&gt;
|poytaxti = [[Xarare|Salisbury]]&lt;br /&gt;
|yirik shaharlari =&lt;br /&gt;
|tili = [[ingliz tili|ingliz]]&lt;br /&gt;
|rasmiy tili =&lt;br /&gt;
|valyutasi = [[Rodeziya funti]] &amp;lt;small&amp;gt;(1970-yilgacha)&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;[[Rodeziya dollari]] &amp;lt;small&amp;gt;(1970-yildan keyin)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|qoʻshimcha_parametr =&lt;br /&gt;
|parametr_matni =&lt;br /&gt;
|maydoni = 390 580 km²&lt;br /&gt;
|aholisi = 6 930 000 ([[1978-yil]])&lt;br /&gt;
|boshqaruv shakli = Konstitutsion monarxiya &amp;lt;small&amp;gt;(1965–1970)&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;[[parlament respublikasi]] &amp;lt;small&amp;gt;(1970–1979)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|boshqaruvchilar_unvoni=&lt;br /&gt;
|boshqaruvchi1 =&lt;br /&gt;
|boshqaruvchi_yili1 =&lt;br /&gt;
|boshqaruvchilar unvoni1=&amp;lt;!-- keyingi boshqaruvchi(lar)dan boshlab unvon oʻzgargan boʻlsa qoʻyiladi--&amp;gt;&lt;br /&gt;
|boshqaruvchi2 =&lt;br /&gt;
|boshqaruvchi_yili2 =&amp;lt;!-- boshqaruvchi va boshqaruvchi_yili parametrlarini 6 sonigacha davom ettirish mumkin--&amp;gt;&lt;br /&gt;
|dini =&lt;br /&gt;
|qoʻshimcha_parametr1 =&lt;br /&gt;
|parametr_matni1 =&lt;br /&gt;
|Bosqich1 =Mustaqillik&lt;br /&gt;
|Sana1 =11-noyabr&lt;br /&gt;
|Yil1 = 1965-yil&lt;br /&gt;
|qoʻshimcha_parametr2 =&lt;br /&gt;
|parametr_matni2 =&lt;br /&gt;
|oʻtmishdoshi =&lt;br /&gt;
|oʻ1 =&lt;br /&gt;
|oʻ2 =&lt;br /&gt;
|oʻ3 =&lt;br /&gt;
|oʻ4 =&lt;br /&gt;
|oʻ5 =&lt;br /&gt;
|oʻ6 =&lt;br /&gt;
|oʻ7 =&lt;br /&gt;
|vorisi =&lt;br /&gt;
|v1 =&lt;br /&gt;
|v2 =&lt;br /&gt;
|v3 =&lt;br /&gt;
|v4 =&lt;br /&gt;
|v5 =&lt;br /&gt;
|v6 =&lt;br /&gt;
|v7 =&lt;br /&gt;
|izoh =&lt;br /&gt;
|Commonslink2 =&lt;br /&gt;
|boshqaruv_shakli=[[Konstitutsiyaviy monarxiya]] &amp;lt;small&amp;gt;(1965–1970)&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;[[Parlamentar respublika]] &amp;lt;small&amp;gt;(1970–1979)&amp;lt;/small&amp;gt;|shiori={{lang-la|Sit Nomine Digna}}|tashkil_topdi=1965|barham_topdi=1979|hukmdorlar_unvoni=[[Prezident]]|hukmdor1=Clifford Dupond|hukmdor1_yili=1970–1975|hukmdor2=John Wrathall|hukmdor2_yili=1976–1978|hukmdor3=Jack Pithey|hukmdor3_yili=1978–1979|hukmdor4=Henry Everard|hukmdor4_yili=1975–1976, 1978–, 1978–1979|hukmdorlar_unvoni5=[[Bosh vazir]]|hukmdor5=Ian Smith|hukmdor5_yili=1965–1979|Bosqich2=Respublikaning eʼlon qilinishi|Sana2=2-mart|Yil2=1970-yil|Bosqich3=Tugatilishi|Sana3=1-iyun|Yil3=1979-yil}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rodeziya&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-en|Rhodesia}} {{IPA|[roʊˈdiːʒə]}}) – 1965-yildan 1979-yilgacha mavjud boʻlgan va [[Janubiy Afrika]] hududidagi [[Janubiy Rodeziya]] koloniyasi hamda hozirgi [[Zimbabve]] hududida joylashgan tan olinmagan mamlakat.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Janubiy Rodeziya 1964-yil boʻlib oʻtgan [[referendum]] natijalariga koʻra 1965-yilda [[Buyuk Britaniya]]dan mustaqilligini eʼlon qiladi. Dastavval koloniya Buyuk Britaniyaning mustaqil [[dominion]]i boʻlishga umid qiladi, lekin 1970-yilda, Buyuk Britaniyaning jahon hamjamiyatiga Rodeziyaning mustaqilligini tan olmasligi haqidagi murojaatnomasidan keyin oʻzini [[respublika]] deb eʼlon qiladi. Yangi mamlakatning hokimiyatida Ian Smith boshchiligidagi Rodeziya fronti oqlar partiyasi turgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1979-yilda, uzoq yillik [[fuqarolar urushi]]dan soʻng hokimiyatga tub qora tanli aholi boshchiligidagi harbiylashgan guruhlar keldi. Davlat nomi dastlab [[Zimbabve-Rodeziya]]ga, keyinchalik esa Zimbabvega oʻzgartiriladi. Shuningdek barcha davlat ramzlari ham almashtirilgan. Buyuk Britaniya va boshqa davlatlar 1980-yilda Zimbabve mustaqilligini tan olgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rodeziya oʻz nomini [[Cecil Rhodes]] – ingliz biznesmeni sharafiga olgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Rodeziya 1965-yilda Buyuk Britaniyadan mustaqilligini eʼlon qilgan. Bunga asosiy sabab bosh vazir Ian Smith boshchiligidagi Rodeziya hukumati umumiy ovoz berish huquqi haqidagi qonunga qarshi chiqqanligi edi. Dastlab koloniya mustaqil dominionlik huquqini olishga umid qilgan, lekin 1970-yilda, jahon hamjamiyati Rodeziya mustaqilligini tan olishni rad etgandan soʻng referendum natijasiga koʻra u Rodeziya respublikasi deb eʼlon qilingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1979-yilda Smith hukumati oppozitsiya bilan ichki kelishuv imzolashga majbur boʻldi. Unga koʻra, umumiy saylov oʻtkazilgan va uning natijalariga koʻra [[yepiskop]] [[Abel Muzorewa]] gʻalaba qozongach, davlat nomi Zimbabve-Rodeziyaga oʻzgartirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Buyuk Britaniya hukumati yangi siyosiy hokimiyatni tan olmadi. Britaniya hukumati, Rodeziya hukumati va radikal oppozitsiya yetakchilari oʻrtasida imzolangan Lancaster House kelishuvi natijasida Rodeziya vaqtinchalik kolonial imperiya tarkibiga qaytarilgan. Kolonial imperiya hukumati yangi saylov oʻtkazgan va ushbu saylovlarda soʻl-radikal Zimbabve Afrika milliy birlik harakati ({{Lang-en|Zimbabwe African National Union}}; qisqartmasi – ZANU) va uning yetakchisi [[Robert Mugabe]] gʻalaba qozongan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rodeziya davlati mavjud boʻlgan davrda janubda [[Janubiy Afrika Respublikasi]] (JAR), janubi-gʻarbda [[Botsvana]] va [[Janubiy-gʻarbiy Afrika]] (soʻnggisi JAR boshqaruvi ostida), shimolda [[Zambiya]] (sobiq [[Shimoliy Rodeziya]]), sharqda boʻlsa [[Portugaliya Mozambiki]] (1975-yildan soʻng [[Mozambik]]) davlatlari bilan chegaradosh boʻlgan. Chet davlatlari bilan rasmiy diplomatik aloqalari mavjud emasligiga qaramay ([[BMT]] xavfsizlik kengashining 216-rezolyutsiyasi xavfsizlik kengashiga aʼzo barcha davlatlarni Rodeziya hukumati bilan diplomatik aloqalar oʻrnatishini taqiqlagan), Rodeziya koʻplab mamlakatlar bilan norasmiy tarzda siyosiy va savso-sotiq aloqalarini olib borgan:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Birlashgan Qirollik}} [[Buyuk Britaniya]], [[London]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|AQSh}} [[AQSh]], [[Vashington]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Germaniya}} [[GFR]], [[Bonn]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Portugaliya}} [[Portugaliya Mozambiki]], [[Maputu|Lorensu-Markish]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Portugaliya}} [[Portugaliya]], [[Lissabon]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Janubiy Afrika Respublikasi}} [[JAR]], [[Pretoriya]]&lt;br /&gt;
* {{flagicon|Yaponiya}} [[Yaponiya]], [[Tokio]]&lt;br /&gt;
== Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi ==&lt;br /&gt;
[[File:Rhodesia adm location map with names.svg|upright=1.35|thumb|right|Rodeziyaning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi]]&lt;br /&gt;
Rodeziya markazlashgan hukumatga ega boʻlib, 7 ta [[provinsiya]] va maqomi jihatidan provinsiyaga tenglashtirilgan 2 ta shahardan iborat edi. Hukumat boshqaruvi har bir provinsiyadagi provinsiya poytaxtidan turib amalga oshirilgan.&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:center;&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Provinsiya !! Poytaxti&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Manicaland || Umtali&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Shimoliy Mashonaland || Xarare|Salisbury&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Janubiy Mashonaland || Xarare|Salisbury&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Victoria Provinsiyasi|Victoria || Masvingo|Fort Victoria&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Matabeleland Shimol|Shimoliy Matabeleland || Bulawayo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Matabeleland Janub|Janubiy Matabeleland || Bulawayo&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Midlands Provinsiyasi|Midlands || Gwelo&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aholisi ==&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+1969-yilda shaharlar aholisi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Книга|автор=Paxton J.|заглавие=The Statesman&amp;#039;s Year-Book 1971-72: The Businessman&amp;#039;s Encyclopaedia of all nations|ссылка=https://books.google.ru/books?id=O0zODQAAQBAJ&amp;amp;printsec=frontcover&amp;amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;amp;redir_esc=y|издательство=[[Springer]]|год=2016|страниц=1584|isbn=9780230271005|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180026/https://books.google.ru/books?id=O0zODQAAQBAJ&amp;amp;printsec=frontcover&amp;amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;amp;q&amp;amp;f=false}}&amp;lt;small&amp;gt;&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
!Shahar&lt;br /&gt;
!Yevropaliklar&lt;br /&gt;
!Tub aholi&lt;br /&gt;
!Boshqa millatlar&lt;br /&gt;
!Umumiy&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Solsberi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|96,420 (25.07%)&lt;br /&gt;
|280,090 (72.84%)&lt;br /&gt;
|8,020 (2.09%)&lt;br /&gt;
|384,530&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bulavayo&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|50,090 (20.40%)&lt;br /&gt;
|187,590 (76.38%)&lt;br /&gt;
|7,910 (3.22%)&lt;br /&gt;
|245,590&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mutare&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|8,340 (17.93%)&lt;br /&gt;
|36,220 (77.88%)&lt;br /&gt;
|1,950 (4.20%)&lt;br /&gt;
|46,510&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gveru&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|8,390 (18.23%)&lt;br /&gt;
|36,880 (80.12%)&lt;br /&gt;
|760 (1.65%)&lt;br /&gt;
|46,030&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kve kve&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|3,160 (9.62%)&lt;br /&gt;
|29,250 (89.01%)&lt;br /&gt;
|450 (1.37%)&lt;br /&gt;
|32,860&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kadoma&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|1,880 (8.97%)&lt;br /&gt;
|18,770 (89.55%)&lt;br /&gt;
|310 (1.48%)&lt;br /&gt;
|20,960&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Xvange&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|2,160 (10.72%)&lt;br /&gt;
|17,980 (89.28%)&lt;br /&gt;
| ----&lt;br /&gt;
|20,140&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Zvishavane&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|1,560 (9.87%)&lt;br /&gt;
|14,170 (89.63%)&lt;br /&gt;
|80 (0.51%)&lt;br /&gt;
|15,810&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fort Viktoriya&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|2,530 (22.29%)&lt;br /&gt;
|8,470 (74.63%)&lt;br /&gt;
|350 (3.08%)&lt;br /&gt;
|11,350&lt;br /&gt;
|}&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Aholi tarkibi (1969-yil 20-mart va 29-apreldagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra) ===&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Rasa!! Kolichestvo, chel. !! %&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Tub aholi || 4 846 930 || 95,05%&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Yevropaliklar|| 228 296 || 4,48%&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Osiyoliklar|| 8 965 || 0,18%&amp;lt;ref name=&amp;quot;RND&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Godwin P., &amp;amp; Hancock I.&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;Rhodesians Never Dieʼ: The impact of war and political change on White Rhodesia, 1970—1980-yillar. Johannesburg: Pan Macmillan South Africa, 2013. 400-bet.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Yevropaliklar kelib chiqishi boʻyicha ===&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Mamlakat !! Soni, kishi. !! %&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Rodeziya|| 92 934 || 40,71%&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| JAR (asosan Janubi-Gʻarbiy Afrika) || 49 585 || 21,83%&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Buyuk Britaniya || 52 468 || 22,98%&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Afrikaning boshqa mamlakatlari (asosan Zambiya) || 12 556 || 5,50%&amp;lt;ref name=&amp;quot;RND&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
== Tili ==&lt;br /&gt;
Rodeziyada yashovchi yevropaliklarning asosiy qismi [[Ingliz tili|ingliz tilida]], oz qismi [[afrikaans]] tilida, mamlakat tub aholisining 2/3 qismi shona tilida, qolganlari ndebele tilida soʻzlashadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/nde|title=Ndebele|work=Ethnologue|access-date=2018-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153454/https://www.ethnologue.com/language/nde|archive-date=25 July 2018|url-status=live}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Mamlakatda istiqomat qiluvchi hindlar [[Gujarot tili|gujarot]] va [[Hind tili|hind tillarida]] soʻzlashadi.&lt;br /&gt;
== Zimbabve Respublikasi (1980) ==&lt;br /&gt;
1980-yil 18-aprelda mamlakat Zimbabve Respublikasi nomi ostida [[Millatlar hamdoʻstligi]] tarkibidagi mustaqil davlatga aylandi. Uning poytaxti hisoblangan Salisbury shahri 2 yildan soʻng [[Xarare|Xarere]] deb qayta nomlangan.&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* {{cite web&lt;br /&gt;
 |url         = https://lenta.ru/articles/2015/02/16/zimbabwe/&lt;br /&gt;
 |title       = Rodeziyadan Zimbabvegacha yohud rivojlanayotgan davlatni  25 yil ichida qanday parokanda qilish mumkin (ruscha maqola)&lt;br /&gt;
 |author      = &lt;br /&gt;
 |date        = &lt;br /&gt;
 |work        = &lt;br /&gt;
 |publisher   = lenta.ru&lt;br /&gt;
 |accessdate  = &lt;br /&gt;
 |lang        =&lt;br /&gt;
 |deadlink    = no&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tarixiy davlatlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Zimbabve]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Afrika tarixi]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>