<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Rubob</id>
	<title>Rubob - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Rubob"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rubob&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T08:48:27Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rubob&amp;diff=227695&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rubob&amp;diff=227695&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:45:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti musiqa asbobi&lt;br /&gt;
| nom                   = Rubob&lt;br /&gt;
| nomlar =&lt;br /&gt;
| tasvir = Stamps of Azerbaijan, 2011-983.jpg&lt;br /&gt;
| tasvir_izohi = Ozarbayjon rubobi surati tushirilgan pochta markasi&lt;br /&gt;
| fon =&lt;br /&gt;
| turi = [[Torli musiqa cholgʻulari|Torli]]&lt;br /&gt;
| hornbostel_sachs =&lt;br /&gt;
| hornbostel_sachs_desc =&lt;br /&gt;
| ixtirochilar =&lt;br /&gt;
| ishlab_chiqargan =&lt;br /&gt;
| registr =&lt;br /&gt;
| oxshash = [[Qoʻmuz]]&amp;lt;br /&amp;gt;[[Qoʻbiz]]&amp;lt;br /&amp;gt;[[Rubob]]&lt;br /&gt;
| musiqachilar =&lt;br /&gt;
| yasovchilar =&lt;br /&gt;
| maqolalar =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[Fayl:1989 CPA 6116.jpg|thumb|right|250px|Sovet markasida oʻzbek cholgʻu asboblari]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rubob&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — torli [[cholgʻu asbobi]]. Rubob eng qadimiy cholgʻu asboblari turiga kiradi. [[Noxun (musiqa)|Noxun]] (mediator) bilan chertib chalinadi. [[Oʻzbeklar|Oʻzbek]], [[tojiklar|tojik]], [[uygʻurlar|uygʻur]], [[afgʻonlar|afgʻon]] va boshqa sharq xalqlari orasida keng tarqalgan. Baʼzi olimlar fikriga koʻra, qadimda 2 torli kamonli rubobdan zamonaviy [[skripka]] yuzaga kelgan. Hozir rubobning uch xili mavjud: &amp;#039;&amp;#039;qashqar&amp;#039;&amp;#039; rubobi, &amp;#039;&amp;#039;afgʻon&amp;#039;&amp;#039; rubobi va &amp;#039;&amp;#039;pomir&amp;#039;&amp;#039; rubobi. Afgʻon rubobining 2 ta nomi bor:&amp;#039; &amp;#039;tojik rubobi&amp;#039;&amp;#039; va &amp;#039;&amp;#039;buxoro rubobi&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Turlari ==&lt;br /&gt;
Rubobning uch xili mavjud: &amp;#039;&amp;#039;qashqar&amp;#039;&amp;#039; rubobi, &amp;#039;&amp;#039;afgʻon&amp;#039;&amp;#039; (yoki &amp;#039;&amp;#039;tojik&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Buxoro&amp;#039;&amp;#039; rubobi) va &amp;#039;&amp;#039;pomir&amp;#039;&amp;#039; rubobi. Quyida rubobning shu uch turi haqida toʻxtalib oʻtiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qashqar rubobi ===&lt;br /&gt;
[[Fayl:Saydulla Mamatqulov (2).JPG|thumb|right|200px|Qashqar rubobi]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2006-024.jpg|200px|thumb]]&lt;br /&gt;
Qashqar rubobi [[Qashqar]]dan tarqalgan. Shuning uchun qashqar rubobi deb ataladi. Qashqar rubobining uzunligi 80-100 sm dir. Qashqar rubobining [[choʻmich]]simon kosasi [[tut]] kabi qattiq daraxtlar [[yogʻoch]]idan yasaladi. Kosaning usti [[teri]] bilan qoplanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qashqar rubobining dastasi uzun boʻlib, oxiri qayrilgan boʻladi. Kosasinin oldida [[shox]]ga oʻxshagan ikkita gajagi bor. Ular shakl berish bilan birga yuqori [[nota]]larni chalishda chap qoʻl uchun tayanch vazifasini ham bajaradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qashqar rubobi dastasida 19 tadan 23 tagacha parda boʻladi. Eski ruboblarda pardalar [[ichak]]dan qilingan boʻlsa, zamonaviy ruboblarning pardalari [[metall]]dan qilinadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qashqar rubobining beshta [[tor (musiqa)|simi]] bor. Qashqar rubobining 5 ta tori, odatda, kvarta-kvinta oraligʻida sozlanadi. Pastgi ikki sim juft chalinadi. Ochiq chalganda „lya“ tovushini chiqaradigan qilib sozlanadi. 3- va 4- simlar ham juft chalinadi. Bu simlar ochiq chalganda „mi“ tovushini chiqaradigan qilib sozlanadi. 5-sim odatda [[neylon]] sim boʻlib, ochiq chalganda „si“ tovushini chiqaradigan qilib sozlanadi. Qashqar rubobining diapazoni 3 [[oktava]]ga yaqin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rubobning tovushi jarangdor. Ijrochilikni oʻzlashtirish birmuncha yengilligi, mohir rubobchi-sozandalar ([[Muhammadjon Mirzayev]] va boshqalar)ning yetishib chiqishi bu sozning 1940-yillardan [[Oʻzbekiston]] va [[Tojikiston]]da havaskor va professional sozandalar orasida ommaviylashuviga sabab boʻlgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qashqar rubobining qayta ishlangan zamonaviy turi rubob prima oʻz imkoniyatlari bilan rus [[domra]]siga yaqin, 4 metall tori kvinta oraligʻida sozlanadi. [[Orkestr]]da va yakka soz sifatida ishlatiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oʻzbek bastakorlaridan Muhammadjon Mirzayev, sozandalaridan A. Boboxonov, N. Qulabdullayev, kompozitorlardan [[Ibrohim Hamroyev]], [[Mustafo Bafoyev]] va boshqalar qashqar rubobi uchun turli janrlarda asarlar yaratishgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Afgʻon rubobi ===&lt;br /&gt;
[[Fayl:Rubab.jpg|thumb|140px|Afgʻon rubobi]]&lt;br /&gt;
Afgʻon rubobining dastasi kaltaroq boʻladi. Dastasining uzunligi 8-10 sm boʻladi. Ovoz kosasi yoki &amp;#039;&amp;#039;rezonatori&amp;#039;&amp;#039; keng va chuqur boʻladi. Rezonatorning uzunligi 80 sm gacha, kengligi 20 sm gacha, chuqurligi 30 sm gacha boʻladi. Qorin bilan dasta bir butun yogʻoch boʻlagidan oʻyib yasaladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Afgʻon rubobida ham qashqar rubobidagi kabi gajaklar bor. Rezonatoring pastgi qismi teri, yuqori qismi yupqa taxtacha bilan qoplanadi. Dastaning asosiy qismida 4-5 ta asosiy parda, taxtachaning ustida 6-7 ta qoʻshimcha &amp;#039;&amp;#039;xaspardalar&amp;#039;&amp;#039; boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Afgʻon rubobida 5 ta asosiy torga qoʻshimcha ravishda 10-11 ta yordamchi (aks-sado beruvchi) torlar ham bor. Afgʻon rubobining qayta ishlangan turlari ixchamlashtirilgan boʻladim ularda yordamchi torlar boʻlmaydi. Afgʻon rubobi 2 oktava diapazonidagi diatonik tovushqatoriga ega. Asosan, professional sozandalar tomonidan yakka soz sifatida va turli ansambllar tarkibida qoʻllanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Pomir rubobi ===&lt;br /&gt;
Pomir rubobi qashqar rubobiga oʻxshaydi, ammo kosasi bir oz kattaroq, dastasi bir oz kaltaroq boʻladi. Bu tur rubob ham odatda bir butun yogʻoch boʻlagidan yoʻniladi. Kosasining pastki qismi yupqa taxtacha bilan berkitiladi. Kvarta-kvinta oraligʻida sozlanadigan 5 ta asossiy toridan tashqari yon quloqqa bogʻlanadigan tori boʻladi. Bu tor &amp;#039;&amp;#039;zingag&amp;#039;&amp;#039; deb ataladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* [http://www.classicmusic.uz/rubob_uz.htm Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida rubob haqida maʼlumot]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Musiqa asboblari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Oʻzbek cholgʻu asboblari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Torli asboblar|Rubob]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>