<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Saksovul</id>
	<title>Saksovul - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Saksovul"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Saksovul&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-19T20:57:59Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Saksovul&amp;diff=228105&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Saksovul&amp;diff=228105&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:46:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Saksovul&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-en|&amp;#039;&amp;#039;Haloxylon&amp;#039;&amp;#039;}}) — [[shoʻradoshlar]] [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub [[buta]] va [[daraxt]]lar [[turkum]]i. Boʻyi 1,5-12 m, [[tana]]sining diametri 1 m gacha boradi. [[Gul]]i mayda, ikki jinsli, qarama-qarshi, tangachasimon, guloldi qoʻltigʻida bittadan oʻrnashgan. [[Barg]]lari uchli, rivojlanmagan, tangachasimon, gul xreil qiluvchi novdachalari qari shoxlardan oʻsib chiqadi. Saksovulning yashil novdalari organik modda toʻplashga xizmat qiladi. I yillik yosh novdalarining koʻp qismi kuzda, ayniqsa, sovuq tushishi bilan toʻkilib ketadi, ozroq qismi esa yogʻochga aylanib saqlanib qoladi. Apreldan gullay boshlaydi, oktabrda urugʻlaydi. Osiyo ([[Oʻrta Osiyo]], [[Eron]], [[Afgʻoniston]], [[Xitoy]], [[Mongoliya]])da 10 [[tur (biologiya)|tur]]i uchraydi. [[Oʻzbekiston]]ning [[Qizilqum]] choʻllarida oʻrmonlarni hosil qiluvchi asosiy turlari — oq va qora saksovuldir. Qora saksovul ({{lang-en|&amp;#039;&amp;#039;Haloxylon aphyllum&amp;#039;&amp;#039;}}) — bargsiz buta yoki daraxt, balandligi 4-9 (12)m gacha. Asosan, Osiyoning [[choʻl]] va [[chala choʻl zonalari|chala choʻllarida]], shoʻrxok yerlarda, shoʻrlangan qumlarda, taqirlarda koʻp tarqalgan. Urugʻidan koʻpayadi. Yoʻllarda ixotazorlar barpo etishda foydalaniladi. Qora saksovul katta daraxtzorlar hosil qiladi, oq saksovulning tana va shox-shabbasi qoramtir boʻlishi, bargining tuzilishi bilan ajralib turadi. Oq saksovul ({{lang-en|&amp;#039;&amp;#039;Haloxylon persicum&amp;#039;&amp;#039;}}) — yirik buta. Balandligi 2,5-6 m. Ildizi 10-11 m chuqurlikka boradi. [[Qozogʻiston]], Oʻrta Osiyo, Eron, Afgʻoniston, [[Iroq]], [[Saudiya Arabistoni]], Gʻarbiy Xitoyning choʻl va sahrolarida oʻsadi. Oq saksovul qumliklarni mustahkamlash uchun ekiladi. Zaysan saksovul ({{lang-en|&amp;#039;&amp;#039;Haloxylon ammodendron&amp;#039;&amp;#039;}}) turi [[Qoraqalpogʻiston]]ning ayrim joylari ([[Ustyurt]])da uchraydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saksovulning xalq xoʻjaligida ahamiyati katta. Undan, asosan, oʻtin (yoqilgʻi), qoʻylar va tuyalar uchun toʻyimli ozuqa, qumlarni mustahkamlovchi, shamolni toʻsuvchi vosita sifatida foydalaniladi. Saksovul oʻrmonlari tuproqni eroziyadan saqlashda muhim oʻrinda turadi. Saksovul 50-60 yil yashaydi. Asosan, urugʻidan koʻpayadi va 5-7-yili normal urugʻlay boshlaydi. Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda saksovul oʻrmonlari 22 mln. ga atrofida. Oʻzbekistonda Saksovul oʻrmonlari 1229 ming ga, shundan oq saksovul 976 ming ga, qora saksovul 253 ming ga ni egallaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oʻzbekistonda choʻl va yaylovlarga ekish uchun 1991-yilda chiqarilgan Nortuya navi rayonlashtirilgan. Soʻnggi yillarda saksovulni koʻpaytirish maqsadida bir qator oʻrmon xoʻjaliklari tashkil etilib, sunʼiy saksovulzorlar barpo qilinmoqda.&amp;lt;ref&amp;gt;Xonazarov, Abdushukur. &amp;#039;&amp;#039;[[OʻzME]]&amp;#039;&amp;#039;. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>