<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Shashka</id>
	<title>Shashka - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Shashka"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shashka&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T08:00:32Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shashka&amp;diff=775507&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shashka&amp;diff=775507&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-11T04:31:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Shashka — bu ikki o&amp;#039;yinchi uchun mantiqiy stol o&amp;#039;yini bo&amp;#039;lib,shashkalarni &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;shashka&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; taxtasi kataklari bo&amp;#039;ylab ma&amp;#039;lum bir tarzda harakatlantirishdan iborat. O&amp;#039;yin davomida har bir o&amp;#039;yinchi bir xil rangdagi shashkalarga ega: qora yoki oq (ba&amp;#039;zan boshqa ranglar, ulardan biri qorong&amp;#039;i, ikkinchisi esa engil deb hisoblanadi). O&amp;#039;yinning maqsadi raqibning barcha shashkalarini olish yoki ularni harakat qilish (qulflash) imkoniyatidan mahrum qilishdir. O&amp;#039;yin maydonining qoidalari va o&amp;#039;lchamlari bilan farq qiluvchi shashkalarning bir nechta variantlari mavjud.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shashkaning barcha variantlariga taalluqli o&amp;#039;yinning asosiy qoidalari:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* O&amp;#039;yinda ishtirok etuvchi barcha shashkalar o&amp;#039;yin boshlanishidan oldin doskaga qo&amp;#039;yiladi.Keyin ular taxta maydonlari bo&amp;#039;ylab harakatlanadilar va raqibning shashka bilan kurashgan taqdirda undan olib tashlanishi mumkin.&lt;br /&gt;
* Hujum ostida boʻlgan buyumni olish shart. Istisno: Sibir shashkasi.&lt;br /&gt;
* Faqat ikki turdagi shashka mavjud: oddiy va malika. O&amp;#039;yin boshida barcha shashka oddiy. Oddiy shashka, agar u taxtaning oxirgi qarama-qarshi gorizontal qatoriga (xonim maydoni) etib borsa, shohga aylanishi mumkin.&lt;br /&gt;
* Oddiy shashka faqat keyingi maydonga oldinga siljiydi. Podshohlar ham oldinga, ham orqaga yurishlari mumkin&amp;lt;ref name=&amp;quot;musihin&amp;quot;&amp;gt;{{Книга|автор=Мусихин А. К.|заглавие=Логика или фортуна? Игры для всех|часть=Несколько шашечных игр|место=Л.|издательство=Социально-коммерческая фирма «Человек»|год=1990|страницы=90—92|страниц=191}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Tarixi =&lt;br /&gt;
Dama &amp;#039;&amp;#039;shashka turidagi o&amp;#039;yinlar&amp;#039;&amp;#039; toifasiga kiradi, u ikki-to&amp;#039;rtta o&amp;#039;yinchiga mo&amp;#039;ljallangan keng turdagi stol o&amp;#039;yinlarini o&amp;#039;z ichiga oladi,ular ekvivalent chiplar bilan qoplangan taxtada o&amp;#039;ynaydi.Dama bilan bir qatorda, u alkerk,[[go]],ko-wai,latrunkuli,tavla,renju,senet va boshqalar kabi o&amp;#039;yinlarni ham o&amp;#039;z ichiga oladi.Qarama &amp;#039;&amp;#039;-qarshi toifa - shaxmat turidagi o&amp;#039;yinlar&amp;#039;&amp;#039; - ikki-to&amp;#039;rtta o&amp;#039;yinchi uchun stol o&amp;#039;yinlarini o&amp;#039;z ichiga oladi, ular ham taxtada o&amp;#039;ynaydi,lekin teng bo&amp;#039;lmagan dona ( xiangqi,[[chaturanga]], [[shaxmat]] va boshqalar).Ularning umumiy super toifasi &amp;#039;&amp;#039;shaxmat-shashka turidagi o&amp;#039;yinlar bo&amp;#039;lib,unga shaxmat&amp;#039;&amp;#039; kabi gibrid o&amp;#039;yinlar ham kiradi.{{manba kerak|14|02|2016}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tarix shashka ixtirosi haqida ishonchli ma&amp;#039;lumotni saqlab qolmagan. Insoniyat tarixi davomida turli shashka o&amp;#039;yinlari ko&amp;#039;p marta va mustaqil ravishda ixtiro qilingan bo&amp;#039;lishi mumkin, bu inventarizatsiya va qoidalarning soddaligi bilan osonlashdi. Hozirgi kunda ma&amp;#039;lum boʻlgan shashka tipidagi o&amp;#039;yinlar doskadagi o&amp;#039;yinlar evolyutsiyasining turli bosqichlarini ifodalaydi, shuning uchun ularning barchasi ma&amp;#039;lum ma&amp;#039;noda bir-biri bilan bog&amp;#039;liq, bu inventarning yaqinligi va nomlari bilan tasdiqlanadi. o&amp;#039;yinlar. Shunday qilib, shashka nomlari: ruscha &amp;quot; tavlei &amp;quot; va polyakcha &amp;quot;warcaby&amp;quot; tavla o&amp;#039;yinining Yevropa nomi bilan bog&amp;#039;liq: tavola reale ( [[Italiya]]da ), tables reales ( [[Ispaniya]]da ), tavli ( [[Gretsiya]]da ), tavla (da). [[Turkiya]] ), stollar yoki tavla ( [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] ), vrhcaby ( [[Chexiya|Chexiya Respublikasida]] ). [http://www.gammoned.com/history.html] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081220091009/http://www.gammoned.com/history.html |date=2008-12-20 }} , [https://web.archive.org/web/20090221180957/http://www.gammoned.net/history.html] . Shashka va tavla o&amp;#039;yinlari o&amp;#039;rtasidagi asosiy farq hayotdagi tasodifiy omilga taqlid qiluvchi ko&amp;#039;plab qadimiy o&amp;#039;yinlarning ( senet, [[chaturanga]] ) ajralmas qismi boʻlgan zarlarni rad etish edi. Sharqda ishlab chiqilgan shashka rivojlanayotgano&amp;#039;yinlarining yana bir toifasi. Ushbu o&amp;#039;yinlarda shashka harakat qilmaydi, lekin faqat taxtaga joylashtiriladi, ma&amp;#039;lum bir  konfiguratsiyalarni hosil qiladi, ular orasida, aslida, kurash bor ( [[go]], renju).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Manbalar =&lt;br /&gt;
FMJD veb-saytida o&amp;#039;yinning tasvirlangan qoidalari&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Friz shashkalari.Tezkor qoʻllanma&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>