<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Suli</id>
	<title>Suli - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Suli"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Suli&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T07:10:00Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Suli&amp;diff=232752&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Suli&amp;diff=232752&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:53:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Illustration Avena sativa0.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Suli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{bt|Avena}}) — [[boshoqdoshlar|boshoqsoshlar]]ga mansub [[bir yillik oʻsimliklar|bir yillik]] va [[koʻp yillik oʻsimliklar]] [[turkum]]i; [[gʻalla ekinlari|gʻalla ekini]]. 70 [[tur (biologiya)|tur]]i bor. 25 ga yakin turi [[Yevrosiyo]] va [[Shimoliy Amerika|Shim. Amerika]]da usadi. Asosan 3 turi ekma Suli ({{bt|A. sativa}}) [[moʻʼtadil mintaqa|moʻʼtadil]] [[iqlim]]li [[mamlakat]]larda va [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] Sulisi ({{lang|la|&amp;#039;&amp;#039;A. byzantina&amp;#039;&amp;#039; S.}}) — [[Oʻrta dengiz]] atrofi, [[AQSH]] [[janub|jan.]], [[Argentina]], [[Avstraliya]]da; kum S. ({{bt|A. strigosa}}) — [[Ispaniya]], [[Fransiya]], [[Belgiya]]da [[ekinlarni ekish|ekiladi]]. Suli kdsimiy ekinlardan hisoblanadi, Yevropada mil. av. 2ming yillikdan boshlab ekilgan. [[Jahon]] [[dehqonchilik|dehqonchiligi]]da S. [[ekin maydoni]] 14,4 mln. [[gektar|ga]] ni tashkil etib, [[Gʻarb]]iy Yevropa mamlakatlari, AQSH va [[Kanada]], [[Xitoy]]da katta maydonlarda ekiladi, oʻrtacha don hosiddorligi 18,1 s/ga (2000). Ekma S. iddizi popuk [[ildiz (oʻsimlik)|ildiz]] boʻlib, yaxshi rivojlanadi, yerning haydalma qatlamida joylashadi. [[Poya]]si tik oʻsadi. Boʻyi 50—120 sm. [[Barg]]i 3–5&amp;amp;nbsp;mm. [[Toʻpgul|Gultoʻp]]lami supurgisimon tarqoq, baʼzan bir yonli, [[boshoq]], 2—4 gulli, baʼzan bir gulli. Mevasi — [[don (urugʻ)|don]], koʻpchilik [[nav]]larida [[qobiq]]li (qobiqsiz shakllari ham bor). S. namsevar, lekin issiqqa uncha talabchan emas. [[Urugʻ (oʻsimliklar)|Urugʻ]]i past [[harorat]] (4—5°)da unib chiqadi. Oʻzidan changlanadi. Harorat 16—22° boʻlganida yaxshi rivojlanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gullash davrida namlik yetarli bulishi kerak. Suli uzun kun oʻsimligi. [[Roʻvak]]ning tepa qismida yetilishi davri boshlanganda, pastki qismida gullash davom etadi. Oʻsuv davri 80—110 kun. [[Kuz]]da ekiladigan xili bor. Suli doni tarkibida oʻrtacha 13,3% [[protein]], 4,7% [[moy]], 40,1% [[kraxmal]], 13,2% [[kletchatka]], 4,0% kul, V guruhi vitaminlari bor. Suli donidan har xil yormalar va un tayyorlanadi. Doni [[endosperm]]asida [[lipidlar]] koʻp, shuning uchun yuqori kaloriyali va toʻyimli hisoblanadi. Suli uni [[bugʻdoy]] yoki [[javdar]] uniga qoʻshib non yopishda ishlatiladi. Eng qimmatli [[Yem-xashak ekinlari|yem-xashak ekini]] hisoblanadi. Doni, [[somon]]i, [[toʻpon]]i, koʻk poyasi, [[silos]]i [[chorvachilik]]da mollarga beriladi. 1&amp;amp;nbsp;kg suli doni toʻyimliligi 1 ozuqa birligi sifatida qabul qilingan, 87 g hazm boʻladigan protein bor. Suliga [[azot]], [[fosfor]], [[kaliyli oʻgʻitlar|kaliy oʻgʻitlari]]ni qoʻllash yaxshi samara beradi, afotexnologiya tadbirlari arpaniksga oʻxshash. Suli fevral oxiri — mart boshlarida ekiladi (Oʻzbekistonda koʻproq kuzda ekiladi). [[Urugʻlik]] sarfi 100–250&amp;amp;nbsp;kg/ga. [[Hosildorlik|Hosildorligi]] 20—35 s/ga. Oʻzbekistonda kuzgi Sulining Doʻstlik 85 (1993), [[Chorvachilik instituti|Chorvachilik ilmiy tadqiqot instituti]]da [[Toshkent]] 1, Yutuq (1981), bahorgi Sulining keng bargli [[Oʻzbekiston]] (1981) navlari chiqarilgan va barcha viloyatlar uchun rayonlashtirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hapima Otaboyeva.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}} &amp;lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Xona oʻsimliklari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Bugʻdoydoshlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Oʻsimliklar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Dorivor oʻsimliklar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Osiyo o&amp;#039;simliklari]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>