<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Tashkilot</id>
	<title>Tashkilot - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Tashkilot"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Tashkilot&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T10:36:01Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Tashkilot&amp;diff=805827&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Tashkilot&amp;diff=805827&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-11T05:28:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Asosiy maqola|Korporatsiya}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tashkilot&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — bu biror maqsadga erishish uchun birlashgan shaxslar yoki resurslar yig‘indisidir. Tashkilotlar inson faoliyatining turli sohalarida — [[iqtisodiyot]], [[taʼlim]], [[fan]], [[madaniyat]], [[sogʻliqni saqlash]] va boshqalarda muhim ijtimoiy institut sifatida faoliyat yuritadi. Ular [[huquqiy shaxs]] maqomiga ega yoki ega boʻlmasligi mumkin hamda turli tashkiliy-huquqiy shakllarda mavjud boʻladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etymologiyasi ==&lt;br /&gt;
&amp;quot;Tashkilot&amp;quot; so‘zi arab tilidagi *tashkīl* — “tuzish”, “shakllantirish”, “tartibga solish” so‘zidan olingan. Dastlab bu atama boshqaruv tizimlarida yoki davlat idoralarida ishlatilgan boʻlsa, keyinchalik har qanday tuzilma yoki uyushma maʼnosida keng qoʻllanila boshlagan.&amp;lt;ref&amp;gt;“Oʻzbek tilining izohli lugʻati”. 5 jildlik. – Toshkent: “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Umumiy tavsif ==&lt;br /&gt;
Tashkilot — bu maʼlum bir ijtimoiy, iqtisodiy yoki maʼmuriy maqsadni amalga oshirish uchun tashkil etilgan tizimdir. Har bir tashkilotda quyidagi asosiy elementlar mavjud boʻladi:&lt;br /&gt;
* maqsad — tashkilot mavjudligining asosiy sababi;&lt;br /&gt;
* tuzilma — ichki boshqaruv va ierarxiya tizimi;&lt;br /&gt;
* resurslar — inson, moliyaviy, moddiy va axborot manbalari;&lt;br /&gt;
* boshqaruv — maqsadlarga erishishni taʼminlovchi faoliyatlar majmui.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tashkilot turlari ==&lt;br /&gt;
Tashkilotlar faoliyat sohasi va maqsadlariga koʻra quyidagi turlarga ajratiladi:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 1. Iqtisodiy tashkilotlar ===&lt;br /&gt;
Bu turdagi tashkilotlar foyda olishni maqsad qiladi. Masalan:&lt;br /&gt;
* [[korxona]]lar;&lt;br /&gt;
* [[firma]]lar;&lt;br /&gt;
* [[bank]]lar;&lt;br /&gt;
* [[aksiyadorlik jamiyati|aksiyadorlik jamiyatlari]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 2. Davlat tashkilotlari ===&lt;br /&gt;
Davlat boshqaruvi, ijtimoiy xizmatlar yoki xavfsizlikni taʼminlovchi tuzilmalar. Masalan:&lt;br /&gt;
* [[Vazirlik]]lar;&lt;br /&gt;
* [[Agentlik]]lar;&lt;br /&gt;
* [[Mahalliy davlat hokimiyati organlari]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 3. Ijtimoiy tashkilotlar ===&lt;br /&gt;
Ijtimoiy manfaatlarni himoya qiluvchi, notijorat maqsadlarda faoliyat yurituvchi birlashmalar. Masalan:&lt;br /&gt;
* [[Kasaba uyushmasi|kasaba uyushmalari]];&lt;br /&gt;
* [[nodavlat notijorat tashkiloti|nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT)]];&lt;br /&gt;
* jamoat birlashmalari.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 4. Xalqaro tashkilotlar ===&lt;br /&gt;
Bir necha davlat a’zoligida faoliyat yurituvchi global yoki mintaqaviy tuzilmalar. Masalan:&lt;br /&gt;
* [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] (BMT);&lt;br /&gt;
* [[Yevropa Ittifoqi]];&lt;br /&gt;
* [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]] (JSST);&lt;br /&gt;
* [[Jahon savdo tashkiloti]] (JST).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Huquqiy maqomi ==&lt;br /&gt;
Tashkilotlarning huquqiy maqomi ularning tashkiliy-huquqiy shakliga bog‘liq. O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko‘ra, tashkilotlar:&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;huquqiy shaxs maqomiga ega&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (masalan, korxonalar, muassasalar, jamiyatlar);&lt;br /&gt;
* yoki &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;huquqiy shaxs maqomiga ega emas&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (masalan, tashabbus guruhlari, vaqtinchalik birlashmalar).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Huquqiy shaxs tashkilotning o‘z nomi, mulki, bank hisobraqami va muhriga ega bo‘lishini ta’minlaydi. U shuningdek sudda da’vogar yoki javobgar sifatida qatnashish huquqiga ega.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://lex.uz/docs/5382490 O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, 42-modda] // Lex.uz&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tuzilishi va boshqaruvi ==&lt;br /&gt;
Har bir tashkilotda ichki boshqaruv tizimi mavjud. U odatda quyidagi elementlardan iborat bo‘ladi:&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rahbariyat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — strategik qarorlar qabul qiluvchi yuqori pog‘ona;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bo‘limlar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — aniq yo‘nalishlar bo‘yicha mas’ul tuzilmalar (masalan, moliya, marketing, kadrlar);&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Xodimlar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — kundalik faoliyatni amalga oshiruvchi ijrochilar;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Nazorat mexanizmlari&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — ichki audit, tahlil va hisob tizimlari.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tashkilotlar faoliyati odatda nizom yoki ustav asosida yuritiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Iqtisodiy va ijtimoiy roli ==&lt;br /&gt;
Tashkilotlar jamiyat taraqqiyotida markaziy o‘rin tutadi. Ular:&lt;br /&gt;
* yangi ish o‘rinlarini yaratadi;&lt;br /&gt;
* iqtisodiy resurslarni boshqaradi;&lt;br /&gt;
* innovatsiyalar va raqobatni rag‘batlantiradi;&lt;br /&gt;
* ijtimoiy barqarorlikni ta’minlaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Davlat iqtisodiyotining asosiy qismi tashkilotlar faoliyati orqali amalga oshiriladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tashkilotlar va boshqaruv nazariyalari ==&lt;br /&gt;
[[Menejment]] fanida tashkilotlar faoliyati turli nazariyalar orqali tahlil qilinadi:&lt;br /&gt;
* klassik nazariya (F. Teylor, A. Fayol);&lt;br /&gt;
* byurokratik model (M. Veber);&lt;br /&gt;
* insoniy munosabatlar nazariyasi (E. Meyo);&lt;br /&gt;
* tizimli yondashuv (L. Bertalanfi);&lt;br /&gt;
* zamonaviy kibernetik va tarmoqli modellar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ushbu nazariyalar tashkilotlarning ichki aloqalari, qaror qabul qilish jarayonlari va rahbarlik uslublarini o‘rganadi.&amp;lt;ref&amp;gt;Fayol, A. (1916). &amp;#039;&amp;#039;Administration Industrielle et Générale.&amp;#039;&amp;#039; Paris: Dunod.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== O‘zbekiston amaliyotida ==&lt;br /&gt;
O‘zbekiston Respublikasida tashkilotlar faoliyati quyidagi asosiy qonunlar bilan tartibga solinadi:&lt;br /&gt;
* [[O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi]];&lt;br /&gt;
* [[Nodavlat notijorat tashkilotlari to‘g‘risidagi qonun]];&lt;br /&gt;
* [[Xo‘jalik jamiyatlari to‘g‘risidagi qonun]];&lt;br /&gt;
* [[Davlat organlari to‘g‘risidagi qonun]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Tashkilotlar ro‘yxatdan o‘tishi [[Adliya vazirligi (O‘zbekiston)|O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi]] tomonidan amalga oshiriladi.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://minjust.uz O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi rasmiy sayti]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Shuningdek qarang ==&lt;br /&gt;
* [[Korxona]]  &lt;br /&gt;
* [[Muassasa]]  &lt;br /&gt;
* [[Nodavlat notijorat tashkiloti]]  &lt;br /&gt;
* [[Korporatsiya]]  &lt;br /&gt;
* [[Menejment]]  &lt;br /&gt;
* [[Ish beruvchi]]  &lt;br /&gt;
* [[Xodim]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tashqi havolalar ==&lt;br /&gt;
* [https://lex.uz/docs/5382490 O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi]  &lt;br /&gt;
* [https://minjust.uz O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi]  &lt;br /&gt;
* [https://stat.uz O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi]  &lt;br /&gt;
* [https://www.un.org Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT)]  &lt;br /&gt;
* [https://www.ilo.org International Labour Organization (ILO)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Iqtisodiyot}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Huquq]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iqtisodiyot]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Jamiyat]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tashkiliy tuzilmalar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Boshqaruv]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>