<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Turkmanboshi</id>
	<title>Turkmanboshi - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Turkmanboshi"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanboshi&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T05:18:43Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanboshi&amp;diff=236974&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanboshi&amp;diff=236974&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:58:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| oʻzbekcha nomi = Turkmanboshi&lt;br /&gt;
| mavqe = shahar&lt;br /&gt;
| mamlakat = Turkmaniston&lt;br /&gt;
| mintaqa turi = Turkmaniston viloyatlari{{!}}Viloyat&lt;br /&gt;
| mintaqa = Bolqon viloyati&lt;br /&gt;
| jadvalda mintaqa = Bolqon viloyati&lt;br /&gt;
| tuman turi = &lt;br /&gt;
| tuman = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman = &lt;br /&gt;
| jamoat turi =&lt;br /&gt;
| jamoat = &lt;br /&gt;
| jadvalda jamoat = &lt;br /&gt;
| qaram = &lt;br /&gt;
| gerb = &lt;br /&gt;
| bayroq = &lt;br /&gt;
 |lat_deg =40 |lat_min =1 |lat_sec = &lt;br /&gt;
 |lon_deg =52 |lon_min =58 |lon_sec = &lt;br /&gt;
| CoordAddon = type:city(68000)_region:TM&lt;br /&gt;
| CoordScale = &lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 250&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi oʻlchami = &lt;br /&gt;
| tuman xaritasi oʻlchami = &lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi = &lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi = &lt;br /&gt;
| tuman xaritasi = &lt;br /&gt;
| ichki bolinishi = &lt;br /&gt;
| rahbar turi = Hokim&lt;br /&gt;
| rahbar = Merdan Chaytiyev (с 01.04.2011)&amp;lt;ref&amp;gt;http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/35832.html Мэром города Туркменбаши назначен Мердан Чайтыев&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| asos solingan = 1869&lt;br /&gt;
| ilk eslatilishi = &lt;br /&gt;
| avvalgi nomlari = Krasnovodsk&lt;br /&gt;
| qachondan beri =&lt;br /&gt;
| maydon = &lt;br /&gt;
| balandlik turi = &lt;br /&gt;
| AP markazi balandligi = 27&lt;br /&gt;
| iqlim = &lt;br /&gt;
| rasmiy til = Turkman tili&lt;br /&gt;
| aholi = 73803 &amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1263250260&amp;amp;men=gpro&amp;amp;lng=de&amp;amp;des=wg&amp;amp;geo=-211&amp;amp;srt=npan&amp;amp;col=adhoq&amp;amp;msz=1500&amp;amp;pt=c&amp;amp;va=&amp;amp;geo=468095296|title=Turkmanboshi aholisining soni|archiveurl=https://www.webcitation.org/65CSwvFc5?url=http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1263250260|archivedate=2012-02-04|accessdate=2012-07-24}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| sanalgan yil = 2010&lt;br /&gt;
| zichlik = &lt;br /&gt;
| aglomeratsiya = &lt;br /&gt;
| milliy tarkib = turkmanlar, ruslar, qozoqlar, tatarlar, ozarbayjonlar, armanlar.&lt;br /&gt;
| konfessiyaviy tarkib = musulmonlar, xristianlar&lt;br /&gt;
| etnoxronim = Turkmanboshiliklar, Krasnovodlik&lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi = +5&lt;br /&gt;
| DST = &lt;br /&gt;
| telefon kodi = + 993 243&lt;br /&gt;
| pochta indeksi = 745000&lt;br /&gt;
| pochta indekslari = &lt;br /&gt;
| avtomobil kodi = BN&lt;br /&gt;
| identifikator turi = &lt;br /&gt;
| raqamli identifikator = &lt;br /&gt;
| Commons turkumi = Turkmenbashi&lt;br /&gt;
| sayt = &lt;br /&gt;
| sayt tili = &lt;br /&gt;
|tasvir={{Photomontage&lt;br /&gt;
  | photo1a = Entrance to city (3891734657).jpg {{!}}&lt;br /&gt;
  | photo2a = Historical gates to Central (Otto = Middle) Asia (3892518404).jpg {{!}}&lt;br /&gt;
  | photo2b = Turkmenbashi Hotel (5730560727).jpg {{!}}&lt;br /&gt;
  | photo3a = Russian Buildings, Turkmenbashi.jpg{{!}}&lt;br /&gt;
  | photo3b = Turkmenbashi Railway Station.jpg{{!}}&lt;br /&gt;
  | &lt;br /&gt;
  | photo4b = TurkmenbashiSea.jpg{{!}}&lt;br /&gt;
  | photo5a = Wohnviertel Turkmenbaschy.jpg{{!}}&lt;br /&gt;
  | photo5b = Hafenviertel Türkmenbaschy.jpg{{!}}&lt;br /&gt;
  | spacing = 2&lt;br /&gt;
  | size    = 266&lt;br /&gt;
  }}}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Turkmanboshi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-tk|Türkmenbaşy}}) (1993-yilgacha Krasnovodsk) — [[Turkmaniston]]dagi shahar (1896-yildan). [[Kaspiy dengizi]]ning sharqiy sohilidagi yirik port. Kubadogʻ tizmasi etaklarida, 1962-yildan dengiz temir yoʻl paromi orkali Boku bilan bogʻlangan. Aholisi 58,9 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Turkmanboshi rus armiyasi harbiy istexkomi sifatida Kizilsuv ({{Lang-tk|Goʻzoʻlsu}}) qishlogʻi yonida vujudga kelgan va ruscha Krasnovodsk deb atalgan. Neftni qayta ishlash, kema taʼmirlash zdlari, kurilish materiallari, oziqovqat (baliq konservalash va boshqalar) sanoati korxonalari, tikuvchilik fabrikasi mavjud. Bir necha oʻrta maxsus bilim yurti, muzey bor.&lt;br /&gt;
==Tarixi==&lt;br /&gt;
1717-yilda rus knyazi Aleksandr Bekovich-Cherkasskiy [[Amudaryo]]ning bir paytlar Kaspiy dengiziga quyilgan, lekin oʻsha vaqtda [[Oʻzboʻy|qurib qolgan ogʻziga]] qoʻshin tushirgan va bu yerda yashirincha mustahkam qal’a tashkil qiladi. Uning niyati shu qurib qolgan daryo o‘zaniga qo‘shin olib chiqib, [[Xiva xonligi]]ni zabt etish edi. Ekspeditsiya muvaffaqiyatsizlikka uchradi va ruslar 150 yildan ortiq vaqtga qal’ani tark etishdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Krasnovodsk ===&lt;br /&gt;
[[File:Railway station in Krasnovodsk (now Türkmenbaşy), Turkmenistan (1902).jpg|thumb|right|Krasnovodskdagi temir yoʻl stantsiyasi, 1902-yil]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1869-yilda ruslar ikkinchi marta bostirib kirishdi. Qal’ani bosib olib, unga aslidagi &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Qizilsuv ([[Turkman tili|turkmancha]]: Kyzyl-Su)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; toponimining ruscha tarjimasi &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Krasnavodsk&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; nomini berishdi. Krasnovodsk qalʼasi [[Rossiya imperiyasi|Chor Rossiyasining]] Xiva va [[Buxoro amirligi|Buxoroga]], shuningdek, yarim koʻchmanchi [[Turkmanlar|turkman]] qabilalariga qarshi harbiy amaliyotlar tayanch nuqtasi boʻlib xizmat qilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Temir yoʻl dastlab [[Kaspiy dengizi]] boʻyidagi Uzunotadan boshlangan, biroq keyinchalik shimolga, Krasnovodsk portiga koʻchirilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=https://books.google.com/books?id=D6Q6AQAAMAAJ&amp;amp;pg=PA317 | title=The United Service Magazine| year=1900}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar 1920-yil fevral oyida Qizil armiya qoʻliga oʻtdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1939-yil 21-noyabrda maʼmuriy markazi Krasnovodskda boʻlgan Krasnovodsk viloyati tashkil etildi. Viloyat bir necha marta tugatildi va qayta tiklandi (1947-yil 23-yanvarda tugatilgan; 1952-yil 4-aprelda tiklangan; 1955-yil 9-dekabrda tugatilgan; 1973-yil 27-dekabrda tiklangan; 1988-yil 25-avgustda tugatilgan).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Turkmanboshi ===&lt;br /&gt;
1991-yil 10-yanvarda [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkmaniston SSR]] tarkibida [[Bolqon viloyati]] tashkil etildi va 1992-yil 18-mayda maʼmuriy markazi [[Bolqonobod|Bolqonobod shahri]] boʻlgan [[Turkmaniston]] tarkibidagi viloyatga ([[Turkman tili|turkmancha]]: welaýat) aylandi. 1993-yil 8-oktabrda Turkmaniston parlamentining 904-XII-sonli qarori bilan Krasnovodsk mamlakatning umrbod prezidenti boʻlgan [[Saparmurot Niyozov]] sharafiga Turkmanboshi („[barcha] turkmanlarning boshi“) deb oʻzgartirildi&amp;lt;ref&amp;gt;[https://wiki.openstreetmap.org/w/images/2/2a/1992-2018-TKM_geoname_changes_TK-ocr.pdf Name change document] openstreetmap.org&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turkmanistonning ikkinchi prezidenti [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] 2007-yil iyul oyida Turkmanboshini yirik turistik kurortga aylantirish loyihasiga 1 milliard dollar sarmoya kiritishga vaʼda bergan edi. U Kaspiy dengizi sohilidan {{convert|16|km|0|abbr=on}} uzoqlikda joylashgan 60 ta zamonaviy mehmonxonadan iborat Avaza turistik zonasini rivojlantirishni buyurdi&amp;lt;ref&amp;gt;{{yangiliklar manbasi | title=Turkmenistan starts tourist drive  | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6911661.stm | work=[[BBC News]] | date=2007-07-23 | access-date=2007-07-23}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.tourism-sport.gov.tm/articles/avaza.html Avaza Tourist Zone around Turkmenbashi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110606091406/http://www.tourism-sport.gov.tm/articles/avaza.html |date=2011-06-06 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Avazadan tashqari, Turkmanboshi shahrida uchta zamonaviy mehmonxona — Turkmenboshi mehmonxonasi, Charlak mehmonxonasi va dengiz portidagi yangi Silk Road mehmonxonasi, shuningdek, eski Sovet Hazar mehmonxonasi mavjud.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soʻnggi yillarda shaharda keng koʻlamli qurilish ishlari amalga oshirildi: tarixiy tuman, kirish yoʻllari, muhim infratuzilma&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1799|title=Золотой век|website=www.turkmenistan.gov.tm}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Yangi turk parki va favvoralar kaskadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20121018/06589.html|title=В Туркменбаши появится новая достопримечательность &amp;amp;#124; Общество &amp;amp;#124; ИП &amp;quot;ТУРКМЕНинформ&amp;quot;|website=www.turkmeninform.com}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2012-yil oxiriga kelib Maqtimquli shoh koʻchasi toʻliq taʼmirlandi. Yangi marshrut shaharning qirgʻoq boʻyi, Bahri Hazar bilan birlashdi va Baliqchi aylanasidagi gʻarbiy avtomagistral kesishmasidan shahardan gʻarbga, Soymonov koʻrfazi boʻylab soʻqmoq boʻylab Turkmanboshi aeroportiga va Avazaga olib boradigan qoʻsh qatnov qismi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2794|title=Золотой век|website=www.turkmenistan.gov.tm}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1951-yilda qurilgan Neftchilar madaniyat saroyi 2014-yilda taʼmirlandi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=7483 |title = Золотой век}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turkmanboshida mamlakat hukumatiga boʻysunuvchi Turkmaniston dengiz-daryo yoʻllari (Türkmendeňizderýaýollary) agentligi joylashgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://turkmenmaritime.gov.tm/en/index.html |title=Archived copy |access-date=2015-12-11 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222090056/http://turkmenmaritime.gov.tm/en/index.html |url-status=dead }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Maʼmuriy boʻlinishi ==&lt;br /&gt;
2013-yil iyul oyidan boshlab shahar ikki tumanga ([[Turkman tili|turkmancha]]: &amp;#039;&amp;#039;etrap&amp;#039;&amp;#039;) boʻlinadi: Avaza tumani va Kenar tumani&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://krasnovodsk.net/news/ehtogo_goroda_s_takim_nazvaniem_skoro_ne_budet_krasnovodsk_turkmenbashi_ehtrap_avaza_goroda_turkmenbashi_ehtrap_kenar_goroda_turkmenbashi/2013-08-01-583 | title=Города с таким названием скоро не будет. Красноводск-Туркменбаши-Этрап Аваза города Туркменбаши+Этрап Кенар города Туркменбаши | qaralgan sana=2023-07-01 | arxivsana=2014-07-15 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20140715001304/http://krasnovodsk.net/news/ehtogo_goroda_s_takim_nazvaniem_skoro_ne_budet_krasnovodsk_turkmenbashi_ehtrap_avaza_goroda_turkmenbashi_ehtrap_kenar_goroda_turkmenbashi/2013-08-01-583 }} Boroughs differ from ordinary municipal „districts“ because boroughs are led by a presidentially appointed mayor ({{lang-tk|häkim}}) whereas ordinary municipal districts are subordinate to municipal authorities.&amp;lt;/ref&amp;gt;. 9660 gektar maydonni egallagan Avaza tumaniga Avaza milliy turistik zonasi, Turkmanboshi xalqaro aeroporti va kichik turar-joy massivi kiradi. Kenar tumani, 7262 gektar maydon, Turkmanboshi shahrining asosiy qismini va sobiq Kenar shaharchasi hududini oʻz ichiga oladi. Har bir tumanga prezident tomonidan tayinlangan hokim rahbarlik qiladi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/20180/rasshirennoe-soveschanie-po-dalneishemu-razvitiyu-natsionalnoi-turisticheskoi-zony-avaza-|title=Расширенное совещание по дальнейшему развитию Национальной туристической зоны &amp;quot;Аваза&amp;quot;|publisher =«Туркменистан: золотой век»|date=31 July 2013|language=Russian}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=kenartk&amp;gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/40260/turkmenistanyn-prezidenti-%E2%80%9Cawaza%E2%80%9D-milli-syyahatcylyk-zolagyny-mundan-beylak-de-osdurmek-boyunca-ginisleyin-maslahat-gecirdi|title= Türkmenistanyň Prezidenti &amp;quot;Awaza&amp;quot; milli syýahatçylyk zolagyny mundan beýläk-de ösdürmek boýunça giňişleýin maslahat geçirdi|date=31 July 2013|language=Turkmen|publisher=&amp;quot;Türkmenistan: Altyn asyr&amp;quot;}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kenar tumani Turkmanboshi xalqaro dengiz portini, jumladan Kenar neftni yuklash terminalini hamda Kenar neftni saqlash va yuklash korxonasini ({{lang-ru|Кенарское предприятие хранения и отгрузки нефтепродуктов}}, {{lang-tk|Kenar nebit önümlerini saqlamak we iberiş kärhanasy}}) ham qamrab oladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geografiyasi ==&lt;br /&gt;
=== Iqlimi ===&lt;br /&gt;
Turkmanboshida sovuq [[Arid iqlim|choʻl iqlimi]] (Köppen iqlim tasnifiga koʻra BWk) ega, yozi issiq va qishi sovuq. Oʻrtacha harorat yanvarda 3&amp;amp;nbsp;°C, iyulda 28&amp;amp;nbsp;°C. Shahar boʻylab 40° shimolda oʻtganligi sababli, yoz fasllari dengizdagi joylashuvini hisobga olgan holda kenglik uchun juda issiq. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori {{convert|125|mm|0|abbr=on}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Iqtisodiyoti ==&lt;br /&gt;
Gʻarbiy Turkmaniston yirik [[neft]] va [[Tabiiy gazlar|tabiiy gaz]] zaxiralariga ega va Turkmanistonning eng yirik neftni qayta ishlash zavodi Turkmanboshida joylashgan. Turkmanboshi neftni qayta ishlash zavodi 2016-yil may holatiga koʻra yiliga 10 million tonnadan ortiq neftni qayta ishlash quvvatiga ega. Zavod qoʻrgʻoshinsiz benzin, neft koksi, asfalt, kir yuvish kukuni, gidroizolyatsiya qilingan dizel yoqilgʻisi va moylash materiallari kabi qator mahsulotlar ishlab chiqaradi&amp;lt;ref name=ita&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/turkmenistan-oil-and-natural-gas-refining|title= Turkmenistan – Country Commercial Guide / Oil and Natural Gas Refining|publisher=U.S. Department of Commerce}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Turkmanboshi neftni qayta ishlash zavodi Turkmanistonning eng yirik suyuq neft gaz ishlab chiqaruvchisi boʻlib, yillik ishlab chiqarish taxminan 300 ming tonna boʻlgan umumiy ishlab chiqarishning uchdan ikki qismini tashkil qiladi&amp;lt;ref name=lpg&amp;gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://turkmenportal.com/blog/28431/v-turkmenistane-perevypolnen-plan-po-eksportu-spg |title=В Туркменистане перевыполнен план по экспорту СПГ |date=26 June 2020 |language=ru | publisher=Turkmenportal}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
[[File:Turkmeni Coast Guard at Turkmenbashi Ferry Port (3891716183).jpg|thumb|Turkmanboshi portidagi turkman kemasi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2018-yilning may oyidan beri Turkmanboshi xalqaro dengiz portida Kemasozlik&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://balkanshipyard.com.tm/en |title=Balkan shipyard and ship repair plant |publisher=Balkanshipyard.com.tm |date= |accessdate=2022-04-14 |arxivsana=2022-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220421195329/https://balkanshipyard.com.tm/en }}&amp;lt;/ref&amp;gt; va Bolqon qayiqlarni taʼmirlash zavodi ishlamoqda&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://sng.today/ashkhabad/7052-sudostroitelnyy-zavod-balkan-pervyy-shag-v-sudostroitelnoy-sisteme-turkmenistana.html |title=Судостроительный завод &amp;quot;Балкан&amp;quot; — первый шаг в судостроительной системе Туркменистана » &amp;quot;СНГ СЕГОДНЯ&amp;quot; – последние новости стран СНГ читайте на |publisher=Sng.today |date=2016-10-18 |accessdate=2022-04-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://balkanshipyard.com.tm/ru/about |title=О нас &amp;amp;#124; Балканский завод судостроения и ремонта |publisher=Balkanshipyard.com.tm |date=2019-01-29 |accessdate=2022-04-14 |arxivsana=2022-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220421195328/https://balkanshipyard.com.tm/ru/about }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Quvvati yiliga 10 ming tonna poʻlatni qayta ishlash imkonini beruvchi zavod yiliga 4-6 ta [[kema]] qurishga moʻljallangan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi | url=https://turkmenportal.com/blog/29974/do-2025-goda-sudostroitelnoremontnyi-zavod-balkan-postroit-12-sudov | title=До 2025 года судостроительно-ремонтный завод «Балкан» построит 12 судов &amp;amp;#124; Экономика }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ishlab chiqarish korxonasi yiliga 2000 tonna poʻlatni qayta ishlash hisobiga 20-30 ta kemaga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash ishlarini bajarishga qodir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://turkmenportal.com/blog/35094/na-sudzavode-balkan-za-2-goda-otremontirovano-bolee-80-sudov|title=На судзаводе «Балкан» за 2 года отремонтировано более 80 судов &amp;amp;#124; Технологии|date=4 May 2023|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|accessdate=29 May 2023}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Diqqatga sazovor joylari ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Viloyat oʻlkashunoslik muzeyi;&lt;br /&gt;
* Sobiq Krasnovodsk qal’asi darvozasi;&lt;br /&gt;
* Sohillar;&lt;br /&gt;
* Xazar qoʻriqxonasi;&lt;br /&gt;
* Tabiiy tarix muzeyi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bolqon viloyati]] Davlat arxivining markaziy idorasi Turkmanboshida joylashgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://archive.gov.tm/ru |title=Главная &amp;amp;#124; Главное архивное управление при Кабинете Министров Туркменистана |publisher=Archive.gov.tm |date= |accessdate=2022-04-14 |arxivsana=2022-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220421195328/https://archive.gov.tm/ru }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dini ==&lt;br /&gt;
Shahar aholisining asosiy qismi, [[turkmanlar]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy musulmonlardir]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Rus pravoslav cherkovi ===&lt;br /&gt;
Avliyo Maykl Archangel cherkovi rus pravoslav cherkovining Astraxan yeparxiyasining sovgʻasidir&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://www.pravoslavie.tm/prikhody | title=Приходы | qaralgan sana=2023-07-01 | arxivsana=2022-11-08 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108025829/http://pravoslavie.tm/prikhody }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1895-yilda rus askarlari tomonidan suv bosgan Uzunota yarim orolidan Krasnovodskka koʻchirildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://drevo-info.ru/articles/13587.html | title=ТУРКМЕНБАШИНСКИЙ МИХАИЛО-АРХАНГЕЛЬСКИЙ ХРАМ – Древо | qaralgan sana=2023-07-01 | arxivsana=2014-07-14 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714200303/http://drevo-info.ru/articles/13587.html }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Arman Apostol cherkovi ===&lt;br /&gt;
Cherkov 1903-yilda qurilgan. Hozir u ishlamayapti va katta taʼmirga muhtoj&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://yerkramas.org/article/48651/prezident-turkmenistana-poruchil-vosstanovit-edinstvennuyu-ucelevshuyu-v-strane-armyanskuyu-cerkov|title=Президент Туркменистана поручил восстановить единственную уцелевшую в стране армянскую церковь - yerkramas.org|website=yerkramas.org}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sporti ==&lt;br /&gt;
Shaharda Shagadam FK professional futbol klubi uy stadioni hisoblangan [[Shagadam stadioni]] mavjud&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://turkmenportal.com/blog/7233 | title=&amp;quot;Шагадам&amp;quot; cделал весомую заявку на &amp;quot;бронзу&amp;quot; &amp;amp;#124; Спорт}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Xalqaro sport tadbirlari ===&lt;br /&gt;
2014-yilda Turkmaniston tarixda birinchi marta PWA World Tour Windsurfing musobaqasiga mezbonlik qildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=https://www.pwaworldtour.com/index.php?id=2050 | title=PWA WORLD WINDSURFING TOUR: Turkmenistan 2014 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://synd.ru/news/itogi-kubka-mira-pwa-po-slalomu-v-turkmenistane/ |title=Итоги Кубка мира PWA по слалому в Туркменистане |publisher=Synd.ru |date=2011-09-23 |accessdate=2022-04-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aloqa operatori ==&lt;br /&gt;
Shaharda bitta uyali aloqa operatori mavjud: 2007-yilda joriy etilgan va 2010-yildan buyon LTE bilan 4G texnologiyali tarmogʻiga ega boʻlgan Oltin Asr. [[4G]] tarmogʻi shaharning barcha hududlarini va Turkmanboshi xalqaro aeroportini qamrab oladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Internetga ulanish xizmatlari va kabel televideniesi Turkmentelecom operatori tomonidan taqdim etiladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;telecom1&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi |url=https://telecom.tm/ru/contacts/2/13 |title=Контакты &amp;amp;#124; КЭ &amp;quot;Туркментелеком&amp;quot; |publisher=Telecom.tm |date= |accessdate=2022-04-14 |arxivsana=2022-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220421195335/https://telecom.tm/ru/contacts/2/13 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shaharda 1 ta internet kafe mavjud&amp;lt;ref name=&amp;quot;telecom1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Taʼlim tizimi ==&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Turman dengiz-daryo yoʻllari agentligi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; qoshidagi Turkmanboshi dengizchilik oʻrta kasb-hunar maktabi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://dohom.edu.tm/en |title=Türkmenbaşy şäherindäki Deňizçilik orta hünär mekdebi |publisher=Dohom.edu.tm |date= |accessdate=2022-04-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt; mamlakat dengiz va daryo transporti ehtiyojlari uchun mutaxassislar tayyorlaydi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=https://turkmenportal.com/catalog/12511 | title=Туркменбашинская морская средняя профессиональная школа Государственной службы морского и речного транспорта Туркменистана &amp;amp;#124; План приёма в высшие и средние профессиональные учебные заведения – 2017/2018 года }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Mutaxassislikka muvofiq o‘qish muddati 2 yoki 2,5 yil, oʻqish to‘lov asosida&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://dohom.edu.tm/ru |title=Türkmenbaşy şäherindäki Deňizçilik orta hünär mekdebi |publisher=Dohom.edu.tm |date= |accessdate=2022-04-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Madaniyati ==&lt;br /&gt;
Turkmanboshi shahri yaqinida Aleksandr Sokurovning „Tutilish kunlari“, Grigoriy Chuxrayning „Qirq birinchi“ va Sanjar Babayevning „Barxan“ (shaharning oʻzida) badiiy filmlarini suratga olish ishlari boʻlib oʻtgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Transport tizimi ==&lt;br /&gt;
Turkmanboshidagi jamoat transporti tizimi va tegishli infratuzilmani birinchi navbatda Turkman avto-ulovlar agentligi boshqaradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://awtoulag.gov.tm/en/item/49 |title=About agency &amp;amp;#124; Turkmenawtoulaglary agency |publisher=Awtoulag.gov.tm |date= |accessdate=2022-04-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bugungi kunda shaharga xalqaro aeroport va milliy temir yoʻl xizmatlari, shahar avtobuslari, mikroavtobuslar, taksilar, velosiped yoʻlaklari xizmat koʻrsatadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Turkmenbashi2.jpg|thumb|right|Turkmanboshi qirgʻoqlaridagi Kaspiy dengizi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar parom terminali, aeroport va temir yoʻl vokzaliga ega dengiz portidan tashkil topgan transport tuguni sifatida muhim ahamiyatga ega&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://www.aviaport.ru/digest/2007/12/19/133665.html | title=Турецкая Polimeks построит в Туркмении аэропорт стоимостью 125 млн. евро (АвиаПорт)}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. M37 avtomagistrali dengiz portini sharqiy nuqtalar bilan bogʻlaydi. P-18 avtomagistrali dengiz portidan gʻarbga Avazaga, soʻngra shimoldan [[Qozogʻiston]] chegarasiga oʻtadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Dengiz porti ===&lt;br /&gt;
Turkmanboshi xalqaro dengiz porti Turkmanistonning yirik dengiz porti va Gʻarb bilan dengiz aloqasi hisoblanadi. Parom qatnovi Turkmanboshini Kaspiy dengizi orqali taxminan 260 kilometr masofada joylashgan Ozarbayjonning [[Boku]] shahri bilan bogʻlaydi. Bu shaharni Turkmaniston poytaxti [[Ashxobod]] bilan bogʻlaydigan va undan sharq tomonda joylashgan [[Trans-Kaspiy temir yoʻli]]ning gʻarbiy terminalidir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Alcyone Turkmenbashy 1998.jpg|thumb|Turkmanboshi portidagi Alcyone kemasi.]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1998-yilda Kaspiy dengiziga uch oylik ekspeditsiyasi doirasida Turkmanboshi xalqaro dengiz portiga [[Jacques Cousteau|Kusto jamiyati]] Alcyone kemasida tashrif buyurdi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=http://www.greensalvation.org/old/Russian/Publish/12_rus/12_12.htm |title=12_12 |website=www.greensalvation.org |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731202016/http://www.greensalvation.org/old/Russian/Publish/12_rus/12_12.htm |archive-date=31 July 2013 |url-status=dead}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2021-yildan boshlab yoʻlovchi liniyalari Turkmanboshini Boku (Ozarbayjon) va Olya portlari (Rossiya) bilan bogʻlaydi&amp;lt;ref&amp;gt;[https://ria.ru/20150104/1041363997.html Perviy turkmenskiy parom zapuщen mejdu Turkmenbashi i Astraxanyu]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2014-yilda portda ichki yoʻnalishlar uchun dengiz yoʻlovchi terminali ochildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenbusiness.org/news/v-gorode-turkmenbashi-otkryt-novyi-passazhirskii-morskoi-vokzal|title=В городе Туркменбаши открыт новый пассажирский морской вокзал &amp;amp;#124; Деловой портал &amp;quot;Туркменбизнес&amp;quot;|website=www.turkmenbusiness.org|accessdate=29 May 2023}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ichki liniyalarda shahar Hazar va Qizilsuv bilan tutashgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2018-yilda [[Kaspiy dengizi]]dagi eng yirik yangi modernizatsiya qilingan dengiz porti ochildi. Yangi portning maydoni 1.3&amp;amp;nbsp;km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt; dan ortiq, portning umumiy uzunligi esa 3.6&amp;amp;nbsp;km. Yuk terminalining oʻtkazish quvvati yiliga 18 million tonnagacha&amp;lt;ref&amp;gt;[https://turkmenpetroleum.com/ru/2018/05/03/%D0%B2-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%B8-%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%80%D1%8B%D1%82-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B9-%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE/ Turkmen Petroleum website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210906115119/https://turkmenpetroleum.com/ru/2018/05/03/%d0%b2-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%ba%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d0%b1%d0%b0%d1%88%d0%b8-%d0%be%d1%82%d0%ba%d1%80%d1%8b%d1%82-%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%8b%d0%b9-%d0%bc%d0%b5%d0%b6%d0%b4%d1%83%d0%bd%d0%b0%d1%80%d0%be/ |date=2021-09-06 }} turkmenpetroleum.com 3 May 2018&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Temir yoʻl stansiyasi ===&lt;br /&gt;
[[File:Turkmenbashi Railway Station.jpg|thumb|Turkmanboshi temir yoʻl stansiyasi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turkmanboshi temir yoʻl stantsiyasi 1895-yilda meʼmor [[Aleksey Benua]] tomonidan qurilgan. Vokzal binosi butun Markaziy Osiyo temir yoʻlidagi eng goʻzal binolardan biridir. Temir yoʻl stantsiyasi maydoni Ulugʻ Vatan urushi yillarida halok boʻlgan askarlar yodgorligi yonida joylashgan. Turkmanboshidan har kuni [[Ashxobod]]ga № 605/606 poyezd qatnaydi&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |url=http://www.railway.gov.tm/rasp.html |title=Расписание движения поездов |website=www.railway.gov.tm |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215222606/http://www.railway.gov.tm/rasp.html |archive-date=15 February 2015 |url-status=dead}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Aeroporti ===&lt;br /&gt;
Dastlab 1940-yilda aeroport platoning pastki qismida, Krasnovodsk kasalxonasi yaqinida joylashgan edi. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida u platoning tepasiga koʻchirildi va aerodrom Sovet havo kuchlari bazasi bilan birlashtirildi. 2010-yilda aeroport rekonstruksiya qilindi va xalqaro maqomga ega boʻldi. Uning ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi bor&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=http://www.turkmenistan.ru/index.php?page_id=3&amp;amp;lang_id=ru&amp;amp;elem_id=16713&amp;amp;type=event | title=Лента событий &amp;amp;#124; Интернет-газета Turkmenistan.Ru}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Turkmaniston havo yoʻllari Turkmanboshi xalqaro aeroportidan [[Ashxobod]], [[Toshoʻgʻuz]], [[Mari]], [[Istanbul]] va [[Turkmanobod]] toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni amalga oshiradi. Aeroportga shahardan avtobus yoki mashinada yetib borish mumkin, mashinada taxminan 10-15 daqiqa ketadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Avtobuslari ===&lt;br /&gt;
Turkmanboshining avtobus tarmogʻi shahar tranzit tizimining muhim asosini tashkil qiladi. Deyarli oʻn yil davomida turli xil modifikatsiyadagi Hyundai Aero City avtobuslari shaharga xizmat koʻrsatgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar shuningdek, Ashxobod, Bolqonobod va Garaboʻgʻoz bilan avtobuslar orqali bogʻlangan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi | url=https://turkmenportal.com/blog/13148/v-turkmenistan-postupila-novaya-partiya-komfortabelnyh-avtobusov | title=В Туркменистан поступила новая партия комфортабельных автобусов &amp;amp;#124; Авто }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Xalqaro munosabatlari ==&lt;br /&gt;
=== Konsulliklar ===&lt;br /&gt;
Turkmanboshida ikkita konsullik idorasi joylashgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* {{RUS}} konsullik idorasi;&lt;br /&gt;
* {{KAZ}} konsulligi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://www.ashgabat.kz/article/122 |title=Посольство Республики Казахстан в Туркменистане |access-date=2015-12-11 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131142703/http://ashgabat.kz/article/122 |url-status=dead }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qardosh shaharlari ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{LAT}},[[Yurmala]]&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|title=Sadraudzības pilsētas|url=http://www.jurmala.lv/page/21|work=jurmala.lv|access-date=26 April 2014}} {{in lang|lv|en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Turkmaniston shaharlari}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kaspiy dengizi aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkmanboshi| ]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Bolqon viloyati shaharlari]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Turkmenia-geo-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>