<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Turkmanlar</id>
	<title>Turkmanlar - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Turkmanlar"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanlar&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-21T12:32:56Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanlar&amp;diff=236883&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Turkmanlar&amp;diff=236883&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:58:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox Millat&lt;br /&gt;
|group=Turkmanlar&lt;br /&gt;
|image=Turkman girl in national dress.jpg&lt;br /&gt;
|poptime= ~7,5million&lt;br /&gt;
|region1  = {{flagcountry|Turkmenistan}} &lt;br /&gt;
|pop1 = 5,000,000&lt;br /&gt;
|ref1 =&lt;br /&gt;
|region2 = {{flagcountry|Eron}} &lt;br /&gt;
|pop2 = 1,000,000&lt;br /&gt;
|ref2 =&lt;br /&gt;
|region3 = {{flagcountry|Afghanistan}} &lt;br /&gt;
|pop3 = 1,000,000&lt;br /&gt;
|ref3 =&lt;br /&gt;
|region4 = {{flagcountry|O&amp;#039;zbekiston}} &lt;br /&gt;
|pop4 = 220,000&lt;br /&gt;
|ref4 =&lt;br /&gt;
|region5 = {{flagcountry|Pakistan}} &lt;br /&gt;
|pop5 = 60,000&lt;br /&gt;
|ref5 =&lt;br /&gt;
|region6 = {{flagcountry|Russia}} &lt;br /&gt;
|pop6 = 46,000&lt;br /&gt;
|ref6 =&lt;br /&gt;
|region7 = {{flagcountry|Ukraine}} &lt;br /&gt;
|pop7 = 7,000&lt;br /&gt;
|ref7 =&lt;br /&gt;
|rels= [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]], [[Islom]]&lt;br /&gt;
|langs=[[Turkman tili|Turkmancha]]&lt;br /&gt;
|related=[[Turkiy xalqlar]]&lt;br /&gt;
|image_caption=A Turkman qizi turkmanlarning milliy kiyimida.}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Turkmanlar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — xalq, turkmanlar Oʻrta Osiyodagi millat, asosiy aholisi (2537 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari). Shuningdek, Oʻzbekiston, Shimoliy Kavkaz, Astraxon viloyati va Rossiya Federatsiyasining bir nechta shaharlarida, Afgʻoniston, Eron va Turkiyada yashaydi. Umumiy soni 7,5 mln. kishi. Turkman tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Turkmanlarning  Tarixiy Davlatlari — [[Xorazmshohlar Davlati]] [[Begdili|Begʻdili]] urugʻidan Turkman davlati (Yovmid), [[Saljuqiylar imperiyasi]] Qiniq urugʻidan Turkman davlati (Teke), [[Afshorlar davlati]], Afshor urugiʻdan Turkman davlati.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Prof Dr.Aydın Tanyeri, Harezmşahlar.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
T.ning etnogenezida mahalliy daxmassagetlar, shuningdek, sarmatlar, alanlar qabilalari, qisman qad. Margʻiyona, Parfiya va Xorazm davlatlari aholisi qatnashgan. 1ming yillik oʻrtalarida Kaspiy boʻyi choʻllarida turkiy qabilalar, &amp;lt;nowiki&amp;gt;IX&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda oʻgʻuzlar paydo boʻlgan. Ular T.ning etnogenezida muhim rol oʻynagan. Oʻgʻuzlarning asosiy guruhi &amp;lt;nowiki&amp;gt;XI&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda shimoli-sharqdan kelib, mahalliy aholi bilan aralashib ketgan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;XV&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda turkman elati shakllangan. &amp;lt;nowiki&amp;gt;XX&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrgacha T.da qabilaurugʻlarga ajralish saqlangan. Ulardan eng yiriklari: takalar, yovmutlar, ersari, solurlar, sariklar, gyoklan va choudorlar boʻlgan.&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Turkmanlar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-tm|Türkmenler}}) — [[Turkiy]] millat. [[Turkman tili]]da gapirishadi. Asosiy xalqi [[Islom]] diniga eʼtiqod qiladi. Turkmanlarning bir qismi [[Eron]], [[Afgʻoniston]] va [[Rossiya]]da istiqomat qilishadi. Boshqa [[turkiy xalqlar]] qardosh xalqlar hisoblanishadi. Eng yaqinlari [[turklar]] va [[ozarbayjonlar]]. Asosiy mashgʻuloti koʻchmanchi chorvachilikdir. Turkmanlar dunyoga oʻzlarining otlari bilan juda mashhurdirlar, ayniqsa [[axaltekin]] otlari.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarix ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Fayl:Turkmen man with camel.jpg|left|280px|thumb|Turkman kishisi milliy turkman kiyimida 1905—1915.]]&lt;br /&gt;
* Eramizdan oldinga 2000-yillarda hozirga [[Turkmaniston]] hududida [[Margʻiyona]] davlati tashkil topgan.&lt;br /&gt;
* [[VI asr|VI]]—[[IV asr|IV]] asrlarda bu hudud [[Ahamoniylar]] keyin esa, [[Iskandar Zulqarnayn]] qoʻli ostida boʻlgan.&lt;br /&gt;
* [[Eramizdan oldingi III-asr]]da [[Parfiya|Parfiya qirolligi]] tarkibida (poytaxti — [[Nisa]]), keyinchalik [[Sosoniylar]] imperiyasi tarkibida. &lt;br /&gt;
* [[V asr|V]]-[[VIII asr|VIII]] asrlarda [[eftaliylar]]ga qaram boʻlgan, keyin [[Turk xoqonligi]] tarkibiga kirgan, keyin esa [[arablar]] tomonidan bosib olingan. [[776]]—[[783]]-yillarda xalq [[Muqanna]] boshchiligida arablarga qarshi qoʻzgʻalon loʻtargan ([[Muqanna qoʻzgʻaloni]]).&lt;br /&gt;
* [[IX asr|IX]]-[[X asr|X]]asrlarda [[Toxiriylar]] va [[Somoniylar]] tarkibiga kirgan.&lt;br /&gt;
* [[XI asr|XI]]da Turkmaniston hududini [[oʻgʻuzlar]] ishgʻol qilishadi va mahalliy eroniy xalqlar bilan aralshgan holda turkman etnosini vijudga keltirishadi.[[XI asr]]da birinchi turkman davlati tashkil topadi va bu davlatni nomi [[Saljuqiylar imperiyasi]] deb atalgan poytaxti [[Marv]] shahri boʻlgan.&lt;br /&gt;
* [[XII asr]] boshlarida [[moʻgʻullar]] tomonidan bosib olinadi va [[Ilxonlar]] davlati tarkibiga kiradi. Keyin esa [[Temuriylar]] davlati tarkibiga kiradi.&lt;br /&gt;
* [[XVI asr|XVI]]-[[XVII asr|XVII]] asrlarda [[Xiva xonligi|Xiva]] va [[Buxoro xonligi|Buxoro]] xonliklari tarkibida boʻlgan.&lt;br /&gt;
* [[1869]]—[[1885]] yillarda [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]] tomonidan bosib olinadi ([[Kaspiyorti viloyati]]).&lt;br /&gt;
* [[1917]]-yilning noyabr-dekabr oylarida sovet tuzumi oʻrnatilgan.[[1921]]-yilning 7-avgustida Turkmaniston hududi [[Turkiston ASSR]] tarkibiga kiritiladi.[[1924]]-yilning 27-oktyabrida milliy chegaralanish tufayli [[Turkmaniston SSR]]ga aylantiriladi.&lt;br /&gt;
* [[1991]]-yilda Turkmaniston erkinlika erishadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tili ==&lt;br /&gt;
[[Turkman tili|Turkmancha]] [[Oltoy tillar oilasi]]ning [[Turkiy tillar]] boʻlimi [[Oʻgʻuz guruxi]]ga mansubdir. Turkmanchaning [[Arab alifbosi]]dagi, [[Lotin alifbosi]]dagi va [[Kirill alifbosi]]dagi yozuvlarini uchratish mumkin. [[Mustaqillik]]dan soʻng hukumat [[Kirill alifbosi]]dan [[Lotin alifbosi]]ga oʻtishga qaror berdi va ayni paytda bu davom etmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Din ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Turkmen Ersari Carpet.jpg|Turkman Ersari gilami]]&lt;br /&gt;
Arablar kelguniga qadar turkmanlar [[Tangritanlik]], [[Zardushtiylik]], [[Buddizm]] dinlariga sigʻinar edi. Milodiy &amp;lt;nowiki&amp;gt;VIII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlardan boshlab turkmanlar [[Islom dini]]ni qabul qila boshladilar. Ayni paytda turkmanlar musulmonlikning [[Sunnat]] mazhabidadir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiy xalqlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Musulmon xalqlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkmaniston xalqlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Afgʻoniston xalqlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Erondagi etnik guruhlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Rossiya xalqlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Markaziy Osiyo xalqlari]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>