<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="uz">
	<id>https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Ud</id>
	<title>Ud - Oʻzgarishlar tarixi</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ziyosfera.uz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Ud"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ud&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-22T21:03:33Z</updated>
	<subtitle>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ud&amp;diff=237184&amp;oldid=prev</id>
		<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ud&amp;diff=237184&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-08-07T15:59:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ud&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[arabcha]] — &amp;#039;&amp;#039;qora daraxt&amp;#039;&amp;#039;) — torlimezrobli qad. musiqa asbobi. Arab, turk, fors, Kavkaz ([[ozarbayjon]], arman) va [[Markaziy Osiyo]] (oʻzbek, tojik) xalqlarida keng qoʻllanadi. Katta, noksimon va yupqa qopqokli kosaxona, kalta va enli dastaga ega. Tovushi yumshoq va mayin. Ayritom xarobasidan udsimon cholgʻuni ushlab turgan sozanda ayol tasvirlangan friz topilgan. 9— &amp;lt;nowiki&amp;gt;XV&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlarda Sharq musiqa nazariyasi (tovushqator, parda, maqomlar) masalalarini sharhlab berishda Forobiy, Ibn Sino, Safiuddin alUrmaviy, ashSheroziy va boshqalarning risolalarida U. yetakchi soz hisoblangan. Uning dastlab 4 tori boʻlganligi, Ziryob ismli (&amp;lt;nowiki&amp;gt;IX&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asr) sozanda (ayrim manbalarda Forobiy) tomonidan 5 tor qoʻshilganligi maʼlum. Torlar kvartaga sozlanib forscha va [[Arab tili|arabcha]] — hodd, zir, masna, maslas, bam deb nomlangan (qarang [[zirubam]]). Ud pardalari esa mutlaq (ochiq tor), zoid (ochiq torga nisbatan orttirilgan), mujannab (qoʻshni parda), sabbob (koʻrsatkich barmoq bilan bosiladigan), vustai furs (oʻrta barmoq bilan bosiladigan fors pardasi), vustai zalzal (Zalzalga nisbat berilganuiim). Ld parda), binsir (toʻrtinchi barmoq bilan bosiladigan parda), xinsir (jimjiloq bilan bosiladigan parda) deb yuritilgan. Risolalarda pardalar abjad tartibida arabcha harflar bilan belgilangan. Hozir qoʻllanadigan U. pardasiz va 11 torli. Ulardan 5 tasi juft torlardan, pastki tori bitta boʻladi. Oʻzbekistonda musiqa kollejlari va [[Oʻzbekiston]] davlat konservatoriyasida U. sinflari mavjud. U., asosan, joʻrnavoz (mumtoz musiqa ansambllari) va yakkanavoz soz sifatida qoʻllanadi. U. asosida Yevropada lyutnya cholgʻusi kashf etilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Musiqa asboblari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Oʻzbek cholgʻu asboblari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turk musiqa asboblari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ozarbayjon musiqa asboblari]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Programmer</name></author>
	</entry>
</feed>