<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Adigeya - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Adigeya&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 03:21:45 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Adigeya&amp;diff=193002&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Adigeya&amp;diff=193002&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Flag of Adygea.svg|thumb|bayroq]]&lt;br /&gt;
[[Adigeya Respublikasi]]– Kavkaz togʻ tizmasining shimoliy yon bagʻrida, Kuban atrofidagi tekislikda joylashgan. [[Rossiya Federatsiyasi]] [[Krasnodar oʻlkasi]] tarkibiga kiradi. Maydoni- 7,6 ming km². Aholisi – 450 ming kishidan ortiq ([[1999]]). [[Poytaxt]]— [[Maykop]] shahri.[[Fayl:Adyghe_Costumes.jpg|thumb|alt=ll|Adigey milliy libosi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tabiati ==&lt;br /&gt;
Yer yuzasining aksariyati [[Shimoliy Kavkaz|Shimoliy Kavkazga]] xos oʻrqirli tekislikdan iborat, janubidagi togʻlarning balandligi 3238 m (Chugush togi). Gaz, neft konlari, maʼdanli buloqlar bor. Sement, ohak, oyna ishlab chiqarish uchun xom ashyo zaxiralariga ega. Togʻlarda koshinkorlik va bezakbop toshlar koʻp. Maykop tuprogʻining xususiyatlari noyob. Adigeya hududining qariyb 40%ni oʻrmonlar ishgʻol qiladi. Togʻ va vodiylarda dub, buk, qayin, shumtol, zarang, kavkaz pixtasi, sharq archasi, qaragʻay, terak, sambit, qayragʻoch, lipa (joʻka) oʻsadi. Adigeyada 60 turdagi sut emizuvchi hayvon, 200 xil parranda yashaydi. Iqlimi – moʻtadil iliq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 193-2°, iyulda 22° atrofida. Yiliga 700 mm gacha yogʻin yogʻadi. Asosiy daryosi – Kuban; uning irmoqlari – Laboy, Beloy va boshqalar. [[Tuproq|Tuprogʻi]]— asosan qoratuproq. [[Kavkaz qoʻriqxonasi|Kavkaz qoʻriqxonasining]] aksariyati Adigeya hududida joylashgan. Aholisining koʻpchiligi [[adigeylar]] va [[ruslar]]. Adigeylarning taxminan 82% oʻz tarixiy hududida yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 58,8 kishi toʻgʻri keladi. Shahar aholisi 54%ni tashkil etadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Taxminan XIII asrda gʻarbiy adigey qabilalari adigey elati boʻlib tarkib topa boshladi (antik yozuvchilarning dalolat berishicha, meotlar, sindlar va boshqa ularning ajdodlari boʻlgan). XIII asrda adigeylarni [[Oltin Oʻrda]] oʻziga boʻysundirib olgan. XVI asrda turk sultonlari va Qrim xonlari adigeylarni qaram qilish uchun hujum uyushtirgan. 1557-yildan Adigeya Rossiya tarkibida. 1918-yil Maykopda shoʻro hokimiyati eʼlon qilindi, may oyida adigeylar yashovchi hudud Kuban Qora dengiz sovet respublikasi tarkibiga kiritildi. 1922-yil Cherkasiya muxtor viloyati tuzildi, u 1928-yilda Adigeya muxtor viloyati deb ataldi. [[Ikkinchi jahon urushi]] vaqtida 1942-yil avgustda nemis-fashist bosqinchilari Adigeya hududini bosib oldilar. 1943-yil ozod qilindi. 1991-yil Adigeya muxtor viloyati Adigeya respublikasi boʻldi. 1995-yil martda Adigeya konstitutsiyasi qabul qilindi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Xoʻjaligi ==&lt;br /&gt;
Adigeya xalq xoʻjaligida sanoat yetakchi oʻrin oladi. Uning asosiy tarmoqlari – [[oziq-ovqat]] va qayta ishlash sanoati. Energetikasi issiqlik elektr stansiyalari va gidroresurslarga tayanadi. [[Konserva]], [[vinochilik]], [[Yogʻ-moy sanoati|Yogʻ-moy]], [[tamaki]], [[Qand-shakar sanoati|qand-shakar]], [[sut]] zavodlari bor. [[Oʻrmon]], [[yogʻochsozlik]], [[Mashinasozlik sanoati]] korxonalari mavjud. Asosiy sanoat markazi Maykop shahri. Adigeyada asosiy ekinlar [[bugʻdoy]], makkajoʻxori, sholi, kungaboqar, qand lavlagi, zigʻir, tamaki, choy, efir moyli oʻsimliklar. 250 ming ga haydaladigan yer bor. Parrandachilik qishloq xoʻjaligining muhim tarmogʻi hisoblanadi. [[Qoramol]], [[qoʻy]] va [[echki]] boqiladi. [[Yilqichilik]] va [[asalarichilik]] rivojlangan. Asosiy transport turi – [[temir yoʻl]]. [[Avtomobil]] va [[havo transporti]] rivojlangan. Kuban daryosida kemalar qatnaydi. Adigeyadagi [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik]], [[yogʻochsozlik]], yengil sanoat korxonalari mahsulotlari – [[Stanok|stanoklar]], turli tipdagi [[Reduktor|reduktorlar]], [[mebel]], [[karton]], [[oziq-ovqat]], shuningdek [[qora metallar]], [[moyli ekinlar]] urugʻi jahondagi 17 mamlakatga chiqariladi. Maykop shahrida ishlab chiqariladigan yuksak darajada tozalangan [[insulin]] chet elda keng tarqalgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Madaniyati ==&lt;br /&gt;
Adigeyada oʻrta umumiy, hunar-texnika va [[oliy taʼlim]] rivojlangan. Adigeyada [[universitet]], Maykop davlat texnologiya instituti, Adigeya xalqaro FA, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi, ommaviy [[kutubxona]], klub muassasalari bor. Qadim zamonlardan mardlik eposi, qahramonlik [[Qoʻshiq|qoʻshiqlari]], ogʻzaki tarixiy [[hikoyalar]] keng yoyilgan. [[Adabiyot]] va sanʼat arboblari – shoirlar L. Kuek, R. Xochemizova, rassomlar P. Amosyan, V. Dolgov, V. Mexed, F. Petuvash, T. Kat, M. Tuguz, Z. Guchev, M. Gogunokovlar mashhur. Jez davridan qolgan [[oltin]] va [[kumush]] idishlar, hayvonlar tasvirlangan haykalchalar maʼlum, [[Ilk temir davri|ilk temir davrida]] [[zargarlik]] buyumlari va [[keramika]] paydo boʻlgan. Amaliy naqsh sanʼatining anʼanaviy turlari: kumushga [[gul]] solish, [[zar]] va kumush ip bilan kashta tikish rivojlangan. Hozirgi davrda [[dastgoh]] tasviriy sanʼati urf boʻldi. Oʻrta asrlarda Yevropa bilan Osiyoni bogʻlovchi [[Buyuk Ipak yoʻli]] respublika hududidan oʻtgan. Adigeylarning ajdodlari jahon arxeologiyasida mashhur boʻlgan Maykop madaniyatini yaratganlar, mahobatli tosh sagʻanalar barpo etganlar. Adigeyada [[simfonik orkestr]], kamer teatri, xalq cholgʻu asboblari orkestri ishlab turibdi. Maykopda Sharq xalqlari sanʼati Davlat muzeyining filiali ochilgan&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar|2}}&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{Janubiy federal okrugi}}&lt;br /&gt;
{{Rossiya Federatsiyasining subʼektlari}}&lt;br /&gt;
{{Russia-geo-stub}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi respublikalar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 14:54:31 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Adigeya</comments>
		</item>
</channel></rss>