<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Alan Turing - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Alan_Turing&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 19:05:03 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Alan_Turing&amp;diff=194071&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Alan_Turing&amp;diff=194071&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Olim bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| name = Alan Mathison Turing&lt;br /&gt;
| tasvir = Alan Turing az 1930-as években.jpg&lt;br /&gt;
| image_size = &lt;br /&gt;
| caption = &lt;br /&gt;
| birth_date = [[1912]] yil, [[23-iyun]] &lt;br /&gt;
| birth_place =  Maida Vale, London, Angliya&lt;br /&gt;
| death_date = [[1954]] yil, [[6-iyul]]&lt;br /&gt;
| death_place = Wilmslow, Cheshire, Angliya&lt;br /&gt;
| residence = Wilmslow, Cheshire, Angliya&lt;br /&gt;
| ethnicity = &lt;br /&gt;
| field = [[Matematika]]&lt;br /&gt;
| work_institution = University of Manchester&amp;lt;br /&amp;gt;Government Code and Cypher School&amp;lt;br /&amp;gt;National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory&amp;lt;br /&amp;gt;University of Cambridge&lt;br /&gt;
| doctoral_advisor = Alonzo Church&lt;br /&gt;
| doctoral_students = Robin Gandy&lt;br /&gt;
| thesis_title = Systems of Logic based on Ordinals&lt;br /&gt;
| thesis_url = http://search.proquest.com/docview/301792588&lt;br /&gt;
| thesis_year = 1938&lt;br /&gt;
| mashhur_ishlari =  Cryptanalysis of the Enigma, Turing machine, Turing test&lt;br /&gt;
| mukofotlari = {{Plainlist|&lt;br /&gt;
* [[Smith&amp;#039;s Prize]] &amp;lt;small&amp;gt;(1936)&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [[Officer of the Order of the British Empire|OBE]]&lt;br /&gt;
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]]}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Alan Turing&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{talaffuz|Alan Tyuring}}) ({{lang-en|Alan Mathison Turing}}; |23|06|1912 — |7|06|1954) — ingliz [[matematika|matematigi]], logiki, kriptografi. U informatikani rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. [[1950]]-yilda kompyuterni ongliligini tekshiruvchi [[Turing testi]]ni taklif etgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turing [[Ikkinchi jahon urushi]]da nemislarning „Enigma“ nomli maxfiy shifrlovchi mashinasini buzishni uddalagan. [[1950]]-yil oktyabr oyida „Mind“ jurnalida chop etilgan „Hisoblash mashinasi va intellekt“ nomli ilmiy maqolasida bir tajriba qoʻllashni taklif qilgan. Unga koʻra, kompyuter insonlar bilan muloqot qilganda odamlardek „fikrlay oladi“ va „muloqot qila oladi“, yaʼni kompyuterni oʻrgatish mumkin. Mazkur tajriba keyinchalik „Turing testi“ deb nomlanib, kompyuterlarning onglilik darajasini tekshirgan. „Turing testi“ni aksi bajarilishi natijasida CAPTCHA (hozirgi kunda internetda mashhur, odamlarning haqiqatdan odamligini tekshiruvchi test) oʻylab topilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turing birinchilardan boʻlib xotirasida dasturlarni saqlaydigan kompyuter yaratish mumkinligini isbotlovchi ilmiy ishini taqdim etgan. Oʻzi hozirgi imkoniyatdagi kompyuterlarning ilk ajdodlarini yaratilishida qatnasholmagan boʻlsa-da, nazariyasini yaratib bergan. Turing hatto [[shaxmat]]ning kompyuter versiyasini ham ishlab chiqqan. Shuningdek, u matematik biologiya va [[kimyo]]ga ham qiziqib, bu sohalarda ham izlanishlar olib borgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Shaxsiy hayoti ==&lt;br /&gt;
Turing [[Angliya]]da [[gomoseksual]]larga qarshi qonun qurboniga aylandi. Qamoqda oʻtirish oʻrniga kimyoviy kastratsiya jazosiga rozi boʻlgan. [[Sianid]] moddasi bilan zaharlanib, halok boʻlgan. Olim oʻz joniga qasd qilgan deb ishoniladi. Ammo ayrimlar bunga shubha bildirib, Turing atayin zaharlanmaganiga ishonadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oʻlimidan soʻng ==&lt;br /&gt;
Turing oʻlimidan 50 yil oʻtib, olimning 100 yoshi munosabati bilan u oqlana boshlandi. [[2009]]-yilda Buyuk Britaniya bosh vaziri [[Gordon Brown]] Turing uchun oʻz xalqidan uzr soʻradi. [[2013]]-yilda Angliya qirolichasi [[Elizabeth II]] tomonidan oqlandi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[2002]]-yilda Turing — „tarixdagi eng mashhur 100 ta britaniyaliklardan biri“ deb, [[2009]]-yilda  „Buyuk Britaniyadagi eng mashhur gomofobiya qurbonlaridan biri“ sifatida tan olingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hisoblash mashinalari Uyushmasi (Association for Computing Machinery)ning yillik mukofotlaridan biri Turing sovrini deb nomlanadi. Axborot texnologiyalari sohasidagi eng obroʻli mukofot ushbu mukofot informatika boʻyicha [[Nobel mukofoti]]ga tenglashtiriladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{tashqi havolalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Turing, Alan}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Matematiklar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{scientist-stub}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 14:55:56 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Alan_Turing</comments>
		</item>
</channel></rss>