<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Apiterapiya - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Apiterapiya&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 11:43:51 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Apiterapiya&amp;diff=291278&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Apiterapiya&amp;diff=291278&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Biene_auf_Koriander_001.jpg|thumb|250x250px| Asal ari, &amp;#039;&amp;#039;Apis mellifera&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Essaim_41.JPG|thumb|250x250px| [[Asal|Asal uyasidagi]] asalarilar]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Apiterapiya&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-la|apis}} „[[Asalari|ari]]“ va {{lang-grc|θερᾰπεία}} „[[terapiya]]“) — [[Tabiblik|muqobil tibbiyot]] sohasi{{Sfn|ACS|2009}}{{Sfn|Cassileth|2011}} — asalarilar va asalarichilik mahsulotlaridan foydalanish{{Sfn|Хомутов и др.|2014}} anʼanaviy tibbiyotda uzoq vaqtdan beri maʼlum boʻlgan [[Terapiya|dorivor]] maqsadlarda. Tibbiyotda „apiterapiya“ atamasi yoʻq, fanda u ishlatilmaydi{{Sfn|ACS|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Apiterapiya boʻlimlari:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* apitoksin terapiyasi (ari zaxaridan foydalanish){{Sfn|Хомутов и др.|2014}};&lt;br /&gt;
* asal terapiyasi{{Sfn|Хомутов и др.|2014}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;a&amp;quot;&amp;gt;Shruthi Saralaya et al. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32813145/ Bee wax and honey-a primer for OMFS] // Oral Maxillofac Surg. 2021 Mar;25 (1):1-6. doi: 10.1007/s10006-020-00893-0. Epub 2020 Aug 19. Tsit.: „The introduction of beeswax and honey to clinical use dates back to the fourteenth century but subsequently it was restricted to the cosmetic and food industry. With the emerging trend of using natural resources as cure for many diseases, beeswax and honey have regained its popularity in medical field.“&amp;lt;/ref&amp;gt;;&lt;br /&gt;
* propolis terapiyasi (damlamalar va eritmalarda [[Asalari yelimi|propolis]] bilan davolash){{Sfn|Хомутов и др.|2014}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;a2&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Visweswara Rao Pasupuleti et al.&amp;#039;&amp;#039; [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28814983/ Honey, Propolis, and Royal Jelly: A Comprehensive Review of Their Biological Actions and Health Benefits] // Oxid Med Cell Longev. 2017;2017:1259510. doi: 10.1155/2017/1259510. Epub 2017 Jul 26.&amp;lt;/ref&amp;gt;;&lt;br /&gt;
* apilakteriyalar ([[Apilak|qirollik]] sutidan foydalanish){{Sfn|Хомутов и др.|2014}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;a2&amp;quot; /&amp;gt;;&lt;br /&gt;
* mum bilan davolash (asal mumi bilan davolash){{Sfn|Хомутов и др.|2014}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;a&amp;quot; /&amp;gt;;&lt;br /&gt;
* murakkab apiterapiya{{Sfn|Хомутов и др.|2014}};&lt;br /&gt;
* kompozitsion apiterapiya{{Sfn|Хомутов и др.|2014}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Samaradorlik ==&lt;br /&gt;
1960-yillarda jonli asalarilarni tishlash orqali asalari zaharini davolash samarali taʼsir koʻrsatadi deb hisoblangan{{Sfn|Омаров|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2009-yilga kelib, tadqiqotlarga qaramay, asalarichilik mahsulotlari bilan davolashning klinik taʼsiri haqida hech qanday dalil yoʻq{{Sfn|ACS|2009}}{{Sfn|Cassileth|2011}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Umuman olganda, yaralarni davolashda asaldan foydalanishga oid dalillar sifatsiz, shuning uchun natijalar haqida aniq xulosalar chiqarish mumkin emas&amp;lt;ref name=&amp;quot;Jull2015&amp;quot;&amp;gt;{{Статья|title=Honey as a topical treatment for wounds}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Статья|title=Honey: an immunomodulator in wound healing}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Bardy J. et al. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2702.2008.02304.x/abstract A systematic review of honey uses and its potential value within oncology care.] J. Clin. Nurs. 2008;17:2604-2623. doi: 10.1111/j.1365-2702.2008.02304.x {MEDLINE &amp;amp; Systematic review} &amp;lt;br /&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;Sm. takje: [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2702.2008.02473.x/full Gethin G. 2008. Commentary]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;кокран, острые раны.&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi|muallif=Andrew B Jull, Nicky Cullum, Jo C Dumville, Maggie J Westby, Sohan Deshpande, Natalie Walker|sarlavha=Мед для местного лечения ран|url=https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD005083.pub4/full/ru?highlightAbstract=honey|ish=cochranelibrary.com|sana=2015-03-06|kirish sanasi=19-iyul 2020-yil|til=inglizcha}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2014-yilda asalning oʻtkir va surunkali yaralarni davolashda samaradorligi toʻgʻrisida hech qanday dalil yoʻq&amp;lt;ref name=&amp;quot;кокран, острые раны.&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Asalning kichik kuyishlarni tezroq davolashga yordam berishi haqida dalillar mavjud&amp;lt;ref name=&amp;quot;кокран, острые раны.&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Apiterapiyaning oʻziga xos ilovalariga nisbatan potentsial foydasi Kokranovskiy tizimli sharhlarida koʻrsatilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Apiterapiyaning ildizlari antik davrga borib taqaladi, u dunyoda keng tarqalgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bu haqda [[qadimgi Misr]] va qadimgi [[Xitoy|Xitoyda]] maʼlum, [[Gippokrat]] va [[Galen Klavdiy|Galen]] bu haqda yozgan, asalarichilik mahsulotlarining shifobaxsh xususiyatlari Bibliyada va Qur’onda qayd etilgan va 1888-yilda birinchi klinikalardan biri haqida nashr paydo boʻlgan. bu sohadagi tadqiqotlar, asalari chaqishi bilan davolash, avstriyalik shifokor F. Tercha, Hozirda „zamonaviy apiterapiyaning otasi“ sifatida tan olingan. Qoʻshma Shtatlardagi „apiterapiyaning otasi“ B. F. Beka, „Ari zahari bilan davolash“ kitobining muallifi (&amp;#039;&amp;#039;Bee venom terapiyasi&amp;#039;&amp;#039;, 1935).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ilmiy apiterapiyaning asoschisi sovet olimi N. M. Artyomov&amp;lt;ref name=&amp;quot;ГелашвилиКрыловРоманова&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Гелашвили, Давид Бежанович|Gelashvili D. B.]], [[Крылов, Василий Николаевич|Krilov V. N.]], Romanova Ye. B.&amp;#039;&amp;#039; [https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_008489973/ Zootoksinologiya: bioekologicheskie i biomeditsinskie aspekti]. Nijniy Novgorod: Izd-vo [[Нижегородский государственный университет имени Н. И. Лобачевского|NNGU im. N. I. Lobachevskogo]], 2015. ISBN 978-5-91326-329-2.&amp;lt;/ref&amp;gt;{{Rp|13}}, uning bu boradagi birinchi ilmiy ishi 1939-yil&amp;lt;ref name=&amp;quot;ГелашвилиКрыловРоманова&amp;quot; /&amp;gt;{{Rp|658}}, ikki yildan soʻng esa &amp;quot;Ari zahari, uning fiziologik xususiyatlari va terapevtik dastur &amp;quot;(Moskva; Leningrad: SSSR Fanlar akademiyasining nashriyoti, 1941)&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://nauka1941-1945.ru/catalog/id/1092/|sarlavha=Пчелиный яд, его физиологические свойства и терапевтическое применение. Наука в СССР в годы Великой Отечественной Войны&amp;lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&amp;gt;|qaralgan sana=27-iyul 2020-yil|arxivsana=23-fevral 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200223191043/http://nauka1941-1945.ru/catalog/id/1092/}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. U professor G.P. Zaitsev bilan birgalikda 1957-yilda SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligining Ilmiy-tibbiy kengashi tomonidan tasdiqlangan birinchi rasmiy „Asalari chaqishi shaklida asalari zaxaridan foydalanish boʻyicha koʻrsatmalar“&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://books.google.com/books?id=ybn7AgAAQBAJ&amp;amp;pg=PA82|sarlavha=Лечение пчелиным медом и ядом - К.А. Кузьмина - Google Books&amp;lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&amp;gt;|qaralgan sana=27-iyul 2020-yil|arxivsana=13-avgust 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200813115728/https://books.google.com/books?id=ybn7AgAAQBAJ&amp;amp;pg=PA82}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ni ishlab chiquvchisi boʻladi&amp;lt;ref&amp;gt;[[Беренбаум, Мэй|May R. Berenbaum]]. Bugs in the System: Insects and Their Impact on Human Affairs, [https://books.google.com/books?id=Jh-i1SD1Ll0C&amp;amp;pg=305 p. 305] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220408014418/https://books.google.com/books?id=Jh-i1SD1Ll0C&amp;amp;pg=305 |date=8-aprel 2022-yil }}.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Professor N. M. Artemov tufayli 1971-yildan [[Apimondiya|Apimondiyada apiterapiya]] boʻyicha doimiy komissiya faoliyat koʻrsatmoqda&amp;lt;ref name=&amp;quot;ГелашвилиКрыловРоманова&amp;quot; /&amp;gt; {{Rp|13}}. Uning shogirdlari — izdoshlari B. N. Orlov (Sovet rahbari ari chaqishi bilan davolashda tasodifan ishtirok etgan. [[Leonid Brejnev|L. I.]] [[Leonid Brejnev|Brejneva]]) va V. N. Krilov, u Rossiyada apiterapiya boʻyicha hukumat idoralararo muvofiqlashtiruvchi kengashini boshqargan (uning tarkibiga akademiklar P. V. Sergeev, N. I. Krivtsov va boshq.)&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.jurbase.ru/2006_archive_federal_laws_of_russia/texts/sector136/tez36506.htm|sarlavha=Приказ Минсельхозпрода РФ от 27 марта 1997 г. N 145 &amp;quot;О Межотраслевом научно-техническом центре по разработке, апробации и внедрению препаратов на основе биологически активных продуктов пчеловодства и растительного сырья&amp;quot;|qaralgan sana=22-iyun 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170729011207/http://www.jurbase.ru/2006_archive_federal_laws_of_russia/texts/sector136/tez36506.htm|arxivsana=2017-07-29}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. U Butunrossiya apiterapevtlar jamiyatiga asos solgan va uning birinchi prezidenti V. A. Lusov&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://www.rnmot.ru/ru/page/k-p.html|sarlavha=Архивированная копия|qaralgan sana=27-iyul 2020-yil|arxivsana=29-dekabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161229053941/http://www.rnmot.ru/ru/page/k-p.html}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=https://cyberleninka.ru/article/n/pamyati-viktora-alekseevicha-lyusova|sarlavha=ПАМЯТИ ВИКТОРА АЛЕКСЕЕВИЧА ЛЮСОВА&amp;lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&amp;gt;|qaralgan sana=27-iyul 2020-yil|arxivsana=24-iyul 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200724155502/https://cyberleninka.ru/article/n/pamyati-viktora-alekseevicha-lyusova}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soʻnggi yillarda ushbu sohadagi tadqiqotlarga qiziqish ortib bormoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ilova ==&lt;br /&gt;
Apiterapiyada ari zahari, [[asal]], shohona suti, [[propolis]], [[Chang donachalari|Chang donachalari]], [[mum]], ari zoti, oʻlik ari, [[perga]] va zabrus ham qoʻllanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xalq tabobatida koʻplab kasalliklar asalarichilik mahsulotlari bilan davolashga sezgir hisoblanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Asalari zahari bilan davolash ayniqsa Osiyo, Sharqiy Yevropa va Janubiy Amerikada keng tarqalgan boʻlib, tayanch-harakat tizimi, asab tizimi, autoimmun kasalliklar va boshqalarni davolashda qoʻllanadi{{Sfn|Омаров|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Asal]] nafaqat parhez mahsuloti, balki yurak va teri kasalliklariga qarshi kurashish uchun yaroqli, antibakterial, antimikotik, antiviral va antimikobakterial xususiyatlarga ega spektrli antioksidant va mikroblarga qarshi vosita sifatida ham qadrlanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Asalari yelimi|Asalari yelimi]] antioksidant, mikroblarga qarshi, yalligʻlanishga qarshi, kardioprotektiv, immunomodulyatsion va antiangiogen taʼsirga ega.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Umuman olganda, asalarichilik mahsulotlari antibakterial faolligi bilan ajralib turadi, ammo ularning xususiyatlari ularning botanika kelib chiqishiga bogʻliq&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Qoʻllash mumkin boʻlmagan holatlar ==&lt;br /&gt;
Asalarichilik mahsulotlariga individual intolerans boʻlsa, apiterapiya kontrendikedir. Apiterapiya paytida [[Allergiya|allergik]] reaksiyalarning oldini olish uchun uni maxsus oʻqitilgan shifokor amalga oshirishi kerak, ammo asalarichilik mahsulotlariga [[Anafilaktik shok|anafilaksi]] kam uchraydi&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Liliana Cifuentes&amp;#039;&amp;#039;. Allergy to honeybee … not only stings. // 2015 Aug;15 (4):364-8.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Apitherapy // American Cancer Society Complete Guide to Complementary and Alternative Cancer Therapies : [angl.] / Senior contr. eds.: Ades T. B., Alteri R., Gansler T., Yeargin P.; eds: Russel J., Rovere A.. — 2nd ed. — American Cancer Society, 2009. — Ch. 9. : Pharmacologic and Biologic Therapies. — P. 704—708. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 978-0-944235-71-3&amp;lt;/nowiki&amp;gt;. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 0-944235-71-9&amp;lt;/nowiki&amp;gt;. — OCLC 671655748.&lt;br /&gt;
* Cassileth, B. R. Ch. 36. Apitherapy // The Complete Guide to Complementary Therapies in Cancer Care : Essential Information for Patients, Survivors and Health Professionals : [angl.]. — World Scientific, 2011. — P. 221—224. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 978-981-4335-66-9&amp;lt;/nowiki&amp;gt;. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 9-814-33566-5&amp;lt;/nowiki&amp;gt;.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Vinogradova T. V.&amp;#039;&amp;#039; Pchela i zdorove cheloveka. / T. V. Vinogradova, G. P. Zaysev. — Moskva, 1964.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Иойриш Н. П.&amp;#039;&amp;#039; Produkti pchelovodstva i ix ispolzovanie. — M.: Rosselxozizdat, 1976. — 175 s.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Kuzmina K. A.&amp;#039;&amp;#039; Lechenie pchelinim medom i yadom / K. A. Kuzmina. — 10-e izd. — Saratov: Izdatelstvo Saratovskogo universiteta, 1988. — 96 s.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Ludyanskiy E. A.&amp;#039;&amp;#039; Rukovodstvo po apiterapii : lechenie pchelinim yadom, medom, propolisom, svetochnoy pilsoy i drugimi produktami pchelovodstva : dlya vrachey, studentov meditsinskix vuzov i pchelovodov. — Vologda: PF „Poligrafist“, 1994. — 462 s. — ISBN 5-86402-015-X&lt;br /&gt;
* {{kitob manbasi|author=Хисматуллина Н. З.|title=Апитерапия|location=Пермь|publisher=Мобиле|year=2005|страниц=296|isbn=5-88187-263-0|url=https://med.world-books.biz/lecheniya-metodyi-netraditsionnyie/apiterapiya-perm-mobile2005.html|ref=Хисматуллина}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220704093353/https://med.world-books.biz/lecheniya-metodyi-netraditsionnyie/apiterapiya-perm-mobile2005.html |date=2022-07-04 }}&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Novikov V. B.&amp;#039;&amp;#039; [http://bestbees.ru/?q=node/73 Pchyoli, sveti i zdorove] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220116215341/http://bestbees.ru/?q=node%2F73 |date=16-yanvar 2022-yil }}. Yaroslavl, 2007.  &amp;lt;sup class=&amp;quot;noprint&amp;quot; style=&amp;quot;white-space: nowrap&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;#x5B;&amp;#039;&amp;#039;[[Vikipediya:Nufuzli manbalar|&amp;lt;span style=&amp;quot;border-bottom: 1px dotted;&amp;quot; title=&amp;quot;ВП:САМИЗДАТ&amp;quot;&amp;gt;neavtoritetniy istochnik?&amp;lt;/span&amp;gt;]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;#x5D;&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
* Omarov, Sh. M. Apiterapiya : produkti pchelovodstva v mire meditsini. — Rostov n/D, 2009. — 351 s. — &amp;lt;nowiki&amp;gt;ISBN 978-5-222-15216-4&amp;lt;/nowiki&amp;gt;.&lt;br /&gt;
* Xomutov, A. Ye. Apiterapiya : [arx. 15-fevralya 2017] : monogr. / A. Ye. Xomutov, R.V. Ginoyan, O.V. Lushnikova …. — Nijniy Novgorod : Izd-vo NNGU, 2014. — 442 s. — BBK 53.53. — UDK 615.89:615.322 (G).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://www.encyclopedia.com/medicine/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/apitherapy Apiterapiya] // Jaklin L. Longe, ed. (2005-yil, 2-nashr.) &amp;#039;&amp;#039;{{Tarjima qilinmagan 5|Gale (publisher)|Gale|en|}} muqobil tibbiyot ensiklopediyasi.&amp;#039;&amp;#039; ISBN 0-7876-7424-9. doi&lt;br /&gt;
* http://apitherapy-project.eu{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Erasmus + dasturi doirasidagi Yevropa apiterapiya loyihasi&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 14:08:31 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Apiterapiya</comments>
		</item>
</channel></rss>