<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Ardabil - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ardabil&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 01:53:42 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ardabil&amp;diff=196490&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ardabil&amp;diff=196490&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| oʻzbekcha nomi = Ardabil&lt;br /&gt;
| asl nomi = {{lang-fa|اردبیل}}&lt;br /&gt;
| image_skyline = {{Photomontage&lt;br /&gt;
| photo1a = Ardabil skyline1.jpg&lt;br /&gt;
| photo2a = Sheikh Safi Addin complex.jpg&lt;br /&gt;
| photo2b = Shah_Ismail_I_Statue.jpg&lt;br /&gt;
| photo3a = Sheikh Kalkhoran Mausoleum 2019-06-28 15.jpg&lt;br /&gt;
| photo3b = Shorabil_Lake_in_2023.jpg&lt;br /&gt;
| photo4a = Haft Cheshmeh Bridge.jpg&lt;br /&gt;
| photo4b = Ardabil historic bazaar.jpg&lt;br /&gt;
| photo5a = &lt;br /&gt;
| spacing = 2&lt;br /&gt;
| size = 300&lt;br /&gt;
| foot_montage = Yuqoridan pastga: Shaharning yuqoridan koʻrinishi, Shayx [[Safiyuddin Ardabiliy]] ziyoratgohi, [[Shoh Ismoil Safaviy]] haykali, Aminiddin Jabroil maqbarasi, Shorabil koʻli, Yettikoʻz koʻprigi.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
|tasvir_eni=280px&lt;br /&gt;
| mavqe = Shahar&lt;br /&gt;
| mamlakat = Eron&lt;br /&gt;
| mintaqa turi = Eron ustonlari{{!}}uston&lt;br /&gt;
| mintaqa = Ardabil&lt;br /&gt;
| jadvalda mintaqa = Ardabil&lt;br /&gt;
| tuman turi = Eron shahristonlari{{!}}shahriston&lt;br /&gt;
| tuman = Ardabil shahristoni{{!}}Ardabil&lt;br /&gt;
| jadvalda tuman =&lt;br /&gt;
| jamoat turi = [[baxsh]]&lt;br /&gt;
| jamoat = [[Markaziy tuman (Ardabil shahristoni)|Markaziy tuman]]&lt;br /&gt;
| jadvalda jamoat =&lt;br /&gt;
| qaram =&lt;br /&gt;
|lat_deg= 38|lat_min= 15|lat_sec=06&lt;br /&gt;
|lon_deg= 48|lon_min= 17|lon_sec=51&lt;br /&gt;
|CoordAddon = type:city(10034830)_region:IR&lt;br /&gt;
| CoordScale =&lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 260&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi oʻlchami =&lt;br /&gt;
| tuman xaritasi oʻlchami =&lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi =&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi =&lt;br /&gt;
| tuman xaritasi =&lt;br /&gt;
| ichki bolinishi =&lt;br /&gt;
| rahbar turi = Hokim&lt;br /&gt;
| rahbar = Mahmud Safariy&amp;lt;ref&amp;gt;{{yangiliklar manbasi| title=محمود صفری شهردار اردبیل شد|work=Irna|url=https://www.irna.ir/news/84434588 | access-date=14 February 2024|language=fa}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| asos solingan =&lt;br /&gt;
| ilk eslatilishi =&lt;br /&gt;
| avvalgi nomlari =&lt;br /&gt;
| qachondan beri =&lt;br /&gt;
| maydon = 18.011&lt;br /&gt;
| balandlik turi =&lt;br /&gt;
| AP markazi balandligi = 1351&lt;br /&gt;
| iqlim =&lt;br /&gt;
| rasmiy til = fors tili&lt;br /&gt;
| aholi = 529374&amp;lt;ref name=&amp;quot;2016 census&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
| sanalgan yil = 2016&lt;br /&gt;
| zichlik =&lt;br /&gt;
| aglomeratsiya =&lt;br /&gt;
| milliy tarkib =&lt;br /&gt;
| konfessiyaviy tarkib =&lt;br /&gt;
| etnoxronim =&lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi = +3:30&lt;br /&gt;
| DST =&lt;br /&gt;
| telefon kodi = +98 45&lt;br /&gt;
| pochta indeksi = 56131-56491&lt;br /&gt;
| pochta indekslari =&lt;br /&gt;
| avtomobil kodi =&lt;br /&gt;
| identifikator turi =&lt;br /&gt;
| raqamli identifikator =&lt;br /&gt;
|sayt = {{URL|https://ardabilcity.ir/}}&lt;br /&gt;
| Commons turkumi = Ardabil&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ardabil&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-fa|اردبیل}} &amp;#039;&amp;#039;Ardabīl&amp;#039;&amp;#039;) — [[Eron]]ning shimoli-sharqidagi [[shahar]]. [[Aholi]]si 290 ming kishi atrofida. [[Avtomobil yoʻli|Avtomobil yoʻllari]] tuguni. [[Aeroport]] bor. Ardabilda qadimdan [[gilam]] toʻqiladi. Shaharda [[Eron Ozarbayjoni|Ozarbayjon]] [[me’morlik|meʼmorchiligi]]nining [[XIV asr|14]]-[[XVII asr|&amp;lt;nowiki&amp;gt;XVII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlarga]] oid noyob [[obida]]lari namunasi saqlangan. Ardabil yaqinida [[mineral suvlar|mineral]] [[buloqlar]] bor. Ardabilning qachon bunyod etilgani maʼlum emas. Shahar haqida dastlabki maʼlumot [[sosoniylar davlati|sosoniylar]]ning soʻnggi [[vakillik|vakil]]lari davriga mansub [[adabiyot]]larda uchraydi. [[Oʻrta asrlar]]da, ayniqsa [[IX asr|9]] — [[X asr|&amp;lt;nowiki&amp;gt;X&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlarda]] Ozarbayjonning yirik [[savdo]] — [[hunarmandchilik]] va [[madaniyat]] markazi edi; ayrim davrlarda kichikroq, [[mustaqillik|mustaqil]] [[xon]]liklar [[poytaxt]]i boʻlgan. [[1220-yil]]da [[moʻgʻullar|moʻgʻul]] [[bosqinchilik|bosqinchilari]] tomonidan vayron qilingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[XIII asr]] oxiriga kelib Ardabilda [[Safaviylar]] [[darvishlik|darveshlik]] tariqati vujudga kelgan. Safaviylarning Ardabil [[shayx]]ligi [[Safaviylar davlati]]ning vujudga kelishiga [[asos]] boʻldi. Ardabilda mahobatli shayx [[Safiyuddin Ardabiliy]] [[maqbara]]si meʼmoriy majmuasi ([[XVI asr|16]] — &amp;lt;nowiki&amp;gt;XVII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrlar) saqlangan: katta bogʻga (uzunligi 120 m) [[peshtoq]]li [[darvoza]] ([[1648]], ardabillik Ismoil tomonidan ishlangan) orqali kiriladi; kichik [[hovli]], undan 8 [[burchak]]li [[masjid]]i bor (&amp;lt;nowiki&amp;gt;XIII&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asr) katta hovliga oʻtiladi va [[toʻgʻri burchak]]li [[ziyoratgoh]] masjidi, unga [[silindr]]ik [[gumbaz]]li, [[uzluklilik va uzluksizlik|uzluksiz]] naqshinkor shayx Safi maqbarasi va 8 burchakli [[Chinnixona]] [[bino]]si tutashib ketgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etimologiyasi ==&lt;br /&gt;
Ardabil nomi [[avesto]]cha &amp;#039;&amp;#039;artavil&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;artavila&amp;#039;&amp;#039; soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „muqaddas joy“ degan maʼnoni bildiradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{ensiklopediya manbasi|encyclopedia=Concise Oxford Dictionary of World Place Names|last=Everett-Heath|first=John|title=Ardabīl|year=2020|edition=6|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-190563-6 |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191905636.001.0001/acref-9780191905636-e-10573?rskey=K9pVJS&amp;amp;result=2}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Joylashuvi ==&lt;br /&gt;
Ardabil Baliqli choy daryosida, [[Kaspiy dengizi]]dan (Xazar) taxminan {{convert|70|km|abbr=on}} va [[Tabriz]] shahridan {{convert|210|km|abbr=on}} uzoqlikda joylashgan. Uning oʻrtacha balandligi {{convert|1263|m|ft}} va umumiy maydoni {{convert|18.011|km2|abbr=on}} ni tashkil qiladi. Kaspiy dengiziga qoʻshni. U tarixan, ayniqsa [[Kavkaz]] mintaqasida katta siyosiy va iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dengiz sathidan {{convert|1,500|m}} balandlikdagi ochiq tekislikda, Sabalan togʻidan (4811 m) sharqda joylashgan boʻlib, u yerda bahor oxirigacha sovuq havo kuzatiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aholisi ==&lt;br /&gt;
2006-yilgi Milliy aholini roʻyxatga olish vaqtida shahar aholisi 32 386 xonadonda yashovchi 412 669 kishini tashkil qilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;2006 census&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = AMAR | url = http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/24.xls | access-date = 25 September 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110920094514/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/24.xls | format = Excel | archive-date = 20-September 2011}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 134 715 ta xonadondan iborat 482 632 kishi bor edi&amp;lt;ref name=&amp;quot;2011 census&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = Syracuse University | url = https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Ardabil.xls |archive-url = https://web.archive.org/web/20230115211527/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Ardabil.xls |archive-date = 15 January 2023 | access-date = 19 December 2022 | format = Excel}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida 158 627 ta xonadonga boʻlingan 529 374 kishi istiqomat qilgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;2016 census&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = AMAR | url = https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_24.xlsx | access-date = 19 December 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190322123220/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_24.xlsx | format = Excel | archive-date = 22 March 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahardagi asosiy koʻpchilik etnik Eron ozarbayjonlari va asosiy til [[Ozarbayjon turkchasi|ozarbayjon tilidir]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bozori ==&lt;br /&gt;
Shaharning qoq markazida milodiy IV asr tarixchilari xoch shaklida tasvirlagan qadimiy [[bozor]] joylashgan boʻlib, toʻrt tomonga choʻzilgan oddiygina ishlangan gumbazlari bor. Bozorning aksariyat qismlari [[Safaviylar davlati|Safaviylar]] va [[Zandlar]] davrida qurilgan va taʼmirlangan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi|url=http://www.itto.org/tourismattractions/?sight=317#ixzz1dKP5laje|title=Ardabil Bazaar in Ardebil , [Iran Tourism &amp;amp; Touring Organization]|work=itto.org}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ziyoratgohi ==&lt;br /&gt;
Eron shimoli-gʻarbidagi Ardabil shahrining diqqatga sazovor joylaridan biri 1334-yilda vafot etgan Shayx Safiiddin Ardabiliy ziyoratgohidir. Shayx soʻfiylar yetakchisi boʻlib, oʻz izdoshlarini islomiy tasavvufga oʻrgatgan. Uning oʻlimidan keyin uning izdoshlari tobora kuchayib borayotgan oilasiga sodiq qolishdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1501-yilda uning avlodlaridan biri Shoh Ismoil siyosiy hokimiyatni egalladi. U bir necha asrlarda birinchi marta Eronni birlashtirdi va islomning shia mazhabini davlat dini sifatida oʻrnatdi. Ismoil shayx Safiiddin nomi bilan atalgan Safaviylar sulolasining asoschisi edi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1722-yilgacha uzluksiz, soʻngra 1757-yilgacha oraliq hukmronlik qilgan Safaviylar Shayx ziyoratgohini muqaddas qadamjoga aylantirdilar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;br /&gt;
* Salamzoda A. V., Arxitektura Azerbaydjana XVI — XIX vv., Baku, 1964&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{Eron arxitekturasi}}&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Eron shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ardabil| ]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ardabil ustoni shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Eron ustonlari markazlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Sosoniylar shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 14:59:03 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Ardabil</comments>
		</item>
</channel></rss>