<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Ashula - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ashula&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 21:33:09 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ashula&amp;diff=196932&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ashula&amp;diff=196932&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ashula&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – yakka xonanda yoki xonandalar guruhiga moʻljallangan, mumtoz oʻzbek musiqa merosida markaziy oʻrin egallagan [[ashula yoʻli]]. Asosan lirik ruhdagi gʻazal va sheʼrlar zaminida yuzaga keladi.&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;Ashula janri tarixi uzoq oʻtmishga borib taqaladi: koʻpincha professional musiqachi ([[bastakor]]-[[hofiz]])lar ijodiyotining mahsuli boʻlib, bizgacha ogʻzaki ravishda yetib kelganligi tufayli qator ashulalar koʻplab variantlarga ega. Ashulaning eng rivojlangan mukammal koʻrinishlari [[Buxoro maqomlari|Buxoro]] va [[Xorazm maqomlari|Xorazm maqomlarining]] nasr (ashula) yoʻllari, [[Toshkent]] va [[Fargʻona vodiysi|Fargʻona vodiysida]] keng tarqalgan [[maqom]] yoʻllari, [[katta ashula]] janrida namoyon boʻlgan. Ashulalarda [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] xalqining ruhi, harakteri, maʼnaviy dunyosi oʻzining badiiy yetuk va toʻlaqonli ifodasini topgan.&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tuzilishi ==&lt;br /&gt;
Ashulaning xalq va muallifli (professional) turlari mavjud. Muallifiga ega boʻlgan ashulalar [[bastakor]] va [[Kompozitor|kompozitorlar]] tomonidan, koʻpincha xalq ashulalariga yaqin shaklda yaratiladi. Ashulalar tuzilishi va ijrosi boʻyicha turli janrlarga ajratiladi, masalan, ommaviy, estrada, ansambl, xor va boshqalar. Shuningdek, ularning sheʼriy va musiqiy tuzilishi ham xilma-xildir: [[Alla (qoʻshiq)|alla]], [[Yalla (qoʻshiq)|yalla]], [[lapar]], [[marsiya]]. Xalq termalari yoʻnalishida aytiladigan ashulalar esa [[qoʻshiq]] deb ataladi. Oʻzbek musiqa merosidagi ashulalarning yana bir oʻziga xos turi [[katta ashula]] hisoblanadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Музика луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |year=1987}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Мусиқа луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Oʻqituvchi nashriyoti |isbn=5-645-02422-2 |pages=384 |year=1997}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ijro qilinishi ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;Ashulalar soz ([[Doira (cholgʻu asbobi)|doira]], [[dutor]], [[tanbur]]), [[Ansambl (musiqa)|ansambl]] joʻrligida yoki joʻrsiz ijro etiladi. Ashula oʻzbek musiqa folklorida katta oʻrin egallagan qoʻshiq janridan [[kuy]] [[Diapazon|diapazonining]] kengligi, shaklan rivojlanganligi, mavzu va mazmuni teranligi bilan farqlanadi. Ashulaning badiiy mazmunida [[Barmoq vazni|barmoq vaznidagi]] sheʼrlardan foydalanilsada, [[Aruz vazni|aruz vaznidagi]] [[gʻazal]] va sheʼriy shakllar asosiy oʻrin tutadi. Binobarin, ashulaning ichki tuzilishi ham turlichadir. [[Barmoq vazni|Barmoq vazniga]] asoslangan ashulalar koʻproq „band-naqarot“ shakli koʻrinishida boʻlsa, [[Gʻazal|gʻazallarga]] bitilgan ashulalar tuzilishi nisbatan murakkab va rivojlangandir. Odatda, bunday ashulalarning kuylari quyi pardalardan boshlanib oʻrta va yuqori pardalarida rivojlanadi, soʻngra dastlabki turgʻun tovushda nihoyasiga yetadi. Aksariyat ashulalar oʻziga xos [[Avj|avjlariga]] ega{{OʻzME-A}}.&amp;lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Nota nashrlari: ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* A. Navoiy soʻziga muzikalar, T., 1948;&lt;br /&gt;
* Muqimiy va Furqat ashulalari, T., 1958;&lt;br /&gt;
* Oʻzbek xalq muzikasi 834(toʻplovchi va notaga oluvchi Yu. Rajabiy), I–V tomlar, T., 1955-59.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}{{musiqa-stub}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tashqi havolalar}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 14:59:57 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Ashula</comments>
		</item>
</channel></rss>