<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Cem Sulton - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Cem_Sulton&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 08:44:00 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Cem_Sulton&amp;diff=358545&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Cem_Sulton&amp;diff=358545&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{qirollik bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| name         = Cem Sulton&lt;br /&gt;
| tasvir        = Cem Sultan, Pinturicchio, liberia piccolomini, 1502-07 circa, Pio II giunge ad Ancona per dare inizio alla crociata 07.jpg&lt;br /&gt;
| izoh      = Cem Sulton, [[Pinturicchio]] tomonidan ishlangan, taxminan 1502–1507-yillar&amp;lt;ref name=&amp;quot;MDB&amp;quot;&amp;gt;{{cite book |last1=Baer |first1=Marc David |title=The Ottomans: Khans, Caesars and Caliphs |date=14 October 2021 |publisher=John Murray Press |isbn=978-1-4736-9572-6 |page=580 |url=https://books.google.com/books?id=X0YDEAAAQBAJ&amp;amp;pg=PT580 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| succession   = [[Usmonli imperiyasi]] taxtiga daʼvogar&lt;br /&gt;
| reign        = 1481-yil 28-may − 1481-yil 20-iyun&lt;br /&gt;
| reg-type     = Qarshi taraf&lt;br /&gt;
| regent       = [[Boyazid II]]&lt;br /&gt;
| succession1  = [[Karaman]] sanjekbeyi&lt;br /&gt;
| reign1       = 1474–1481&lt;br /&gt;
| succession2  = [[Kastamonu]] sanjekbeyi&lt;br /&gt;
| reign2       = 1469–1474&lt;br /&gt;
| birth_date   = 1459-yil 22-dekabr&lt;br /&gt;
| tugʻilgan_joyi  = Adrianopol saroyi, [[Adirna|Edirne]], [[Rumelia]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]&lt;br /&gt;
| house        = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]&lt;br /&gt;
| house-type   = Sulola&lt;br /&gt;
| full name    = Cem bin Meḥemmed Ḫān&lt;br /&gt;
| father       = [[Mehmed II Fotih]]&lt;br /&gt;
| mother       = [[Chechak xotun]]&lt;br /&gt;
| spouse       = Gulshirin xotun&lt;br /&gt;
| spouse-type  = Xotini&lt;br /&gt;
| issue        = {{Plainlist|&lt;br /&gt;
*Shahzoda Abdulloh &lt;br /&gt;
*Shahzoda Oʻgʻuzxon&lt;br /&gt;
*[[Shahzoda Murod]]&lt;br /&gt;
*Gevhermelik xotun&lt;br /&gt;
*Oysha xotun}}&lt;br /&gt;
| death_date   = {{Vafot sanasi va yoshi|1495|2|25|1459|12|22|df=y}}&lt;br /&gt;
| vafot_joyi  = [[Capua]], [[Neapol qirolligi]]&lt;br /&gt;
| dafn_etilgan_joy = [[Murodiya majmuasi]], [[Bursa]], [[Turkiya]]&lt;br /&gt;
| religion     = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]&lt;br /&gt;
| signature_type = [[Tugʻro]]&lt;br /&gt;
| imzo    = Cem Sultan Tughra.png&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Cem Sulton&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;{{langx|ota|جم سلطان|Cem sulṭān}}; {{langx|tr|Cem Sultan}}; {{langx|fr|Zizim}}. Shuningdek, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Djem&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jem&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; deb ham aytiladi. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sultan Cem&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; or &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Şehzade Cem&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; nomi bilan ham maʼlum.&amp;lt;/ref&amp;gt; (1459-yil 22-dekabr — 1495-yil 25-fevral) — XV asrda [[Usmoniylar imperiyasi|Usmoniylar]] taxtiga daʼvogar shaxs.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cem Sulton [[Mehmed II Fotih]]ning uchinchi oʻgʻli hamda sulton [[Boyazid II|Boyazid II ning]] oʻgay ukasi, sulton [[Salim I Yovuz|Salim I ning]] oʻgay amakisi. Boyazid tomonidan magʻlubiyatga uchratilgach, kurashni davom ettirolmay Misrga qochib borgan va u yerda [[Mamluklar davlati|Mamluklar]] himoyasida yashagan. Keyinchalik yana hokimiyatni qoʻlga kiritishga urinib koʻrgan, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchragach, [[Rodos]] oroliga yoʻl olgan. U yerda uni [[Gospitalyer ritsarlari]] qabul qilgan va siyosiy mahbus sifatida ushlab turgan. Soʻngra Yevropaga olib ketilgan va oxir-oqibat [[Rim papasi]] himoyasi ostida ushlanib, umrining qolgan qismini, asosan, nazorat ostida, surgunda oʻtkazgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yoshligi ==&lt;br /&gt;
Cem Sulton 1459-yil 22-dekabrda [[Adirna|Edirne]]da tugʻilgan. Uning onasi [[Chechak xotun]] boʻlgan. [[Shahzoda]]lar uchun anʼanaga muvofiq Cem 1469-yilda [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu]] viloyatiga hokim etib tayinlangan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last=İnalcık |first=Halil |title=Fatih Sultan Mehemmed Han |publisher=Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları |year=2019 |isbn=9786257999120 |language=tr}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1474-yil dekabr oyida Cem vafot etgan akasi Mustafoning oʻrniga [[Konya (viloyat)|Konya]]dagi [[Karaman (viloyat)|Karaman]] viloyati hokimi boʻlgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{EI3|last=Vatin|first=Nicolas|author-link=Nicolas Vatin|title=Cem|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/cem-COM_24384?s.num=0&amp;amp;s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&amp;amp;s.q=cem|year=2011}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Taxt vorisligi mojarosi ==&lt;br /&gt;
Sulton [[Mehmed II Fotih]] 1481-yil 3-mayda vafot etgan paytda Boyazid [[Sivas (viloyat)|Sivas]], [[Tokat (viloyat)|Tokat]] va [[Amasya (viloyat)|Amasya]] viloyatlarini, Cem esa [[Karaman (viloyat)|Karaman]] hamda [[Konya (viloyat)|Konya]] viloyatlarini boshqarardi. Sulton Mehmed II dan keyin taxt uchun aniq tayinlangan voris boʻlmagani bois hokimiyat ustidan Cem va Boyazid oʻrtasida toʻqnashuv avj oldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Shariat|Islom huquqi]]da dafn marosimini asossiz kechiktirish taqiqlanganiga qaramay, Mehmed II ning jasadi [[Konstantinopol]]ga olib kelinib, u yerda uch kun turdi. Uning [[Sadri aʼzam|bosh vaziri]] [[Karamani Mehmed Pasha|Karamanli Mehmed posho]] yaqindagina vafot etgan sultonning istagini bajaryapman deb oʻylagan holda bir reja tuzdi. Unga koʻra, Cemning Konyadagi qarorgohi Boyazidning Amasyadagi qarorgohidan yaqinroq boʻlgani bois Cemni akasidan oldin [[Konstantinopol]]ga yetib kelib, taxtni egallashi uchun imkoniyat yaratmoqchi boʻldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Biroq Boyazid allaqachon katta taʼsirga ega [[posho]]lar (ularning ikki nafari uning kuyovlari edi), [[yanicharlar]] hamda Mehmed II va bosh vazir siyosatiga qarshi boʻlganlar orasida siyosiy tarmoq yaratib ulgurgan edi. Karamanli Mehmed posho rejasini sir saqlashga urinishiga qaramay, sultonning oʻlimi va bosh vazir rejasini [[Yanicharlar|yanicharlar]] boʻlinmasi fosh etdi. Ular Cemdan koʻra Boyazidni qoʻllab-quvvatlar, sultonning oʻlimidan keyin ular poytaxtdan chetlatib qoʻyilgan edi. Natijada, yanicharlar boʻlinmasi qoʻzgʻolon koʻtardi va poytaxtga bostirib kirib, bosh vazirni oʻldirdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Akçe - Cem Sultan.png|thumb|Cem Sulton tomonidan 1481-yilda zarb qilingan aqcha. Old tomonida „Mehmed xon oʻgʻli Sulton Cem“, orqa tomonida esa „Gʻalabasi shonli boʻlsin. Bursada zarb qilindi, 886-yil (hijriy)“ deb yozilgan]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Karamanli Mehmed poshoning oʻlimidan soʻng, Konstantinopolda yanicharlar orasida katta tartibsizliklar boshlandi, chunki voqealarni nazorat qiladigan na sulton, na bosh vazir bor edi. Vaziyat xavfini anglagan sobiq bosh vazir [[Isʼhoq posho]] Boyazidni iloji boricha tezroq yetib kelishga undashni oʻz zimmasiga oldi. Shu orada Is’hoq posho ehtiyot chorasi sifatida Boyazid yetib kelgunga qadar uning 11 yoshli oʻgʻli shahzoda [[Shahzoda Korkut]]ni regent deb eʼlon qildi&amp;lt;ref&amp;gt;Finkel, 2006, pp. 81—82.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahzoda Boyazid 1481-yil 21-mayda Konstantinopolga yetib keldi va sulton [[Boyazid II|Boyazid II]] deb eʼlon qilindi. Oradan atigi olti kun oʻtib, Cem 4 000 kishilik qoʻshin bilan [[Inegöl]] shahrini egalladi. Sulton Boyazid ukasini oʻldirish uchun [[vazir]] [[Ayos posho]] qoʻmondonligida qoʻshin yubordi. 28-may kuni Cem Boyazidning qoʻshinini tor-mor etib, oʻzini [[Onadoʻli]] sultoni deb eʼlon qildi va poytaxtni [[Bursa]]ga koʻchirdi. U imperiyani aka-uka oʻrtasida boʻlib olishni, [[Yevropa]] qismini Boyazidga qoldirishni taklif qildi. Boyazid „hukmdorlar oʻrtasida qarindoshlik boʻlmaydi“ deya gʻazab bilan bu taklifni rad etdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|title=Jem Sultan, The adventures of a Captive Turkish Prince in Renaissance Europe|url=https://archive.org/details/jemsultanadventu0000john|last=Freely|first=John|publisher=Harper Collins Publishers|year=2004|isbn=0007150660|location=Hammersmith, London|pages=[https://archive.org/details/jemsultanadventu0000john/page/144 145]}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shundan soʻng u [[Bursa]] tomon yurish qildi. Usmoniylar taxti uchun ikki daʼvogar oʻrtasidagi hal qiluvchi jang 1481-yil 19-iyunda [[Yenişehir]] yaqinida boʻlib oʻtdi. Jangda Cem yengilib, oilasi bilan [[Mamluklar davlati|Mamluk]]lar qoʻl ostida boʻlgan [[Qohira]]ga qochib ketdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Qohirada ==&lt;br /&gt;
Mamluk sultoni [[Qaitbay]] ({{hukmronlik|1468|1496}}) Cemni Qohirada izzat-ikrom bilan qabul qildi. Cem bundan foydalanib [[Makka]]ga haj safariga bordi. Shu tariqa u haj ziyoratini amalga oshirgan yagona Usmoniy shahzodaga aylandi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qohirada Cem akasidan xat oldi. Boyazid taxt uchun kurashni toʻxtatishi evaziga Cemga bir million aqcha (usmoniy pul birligi) taklif qildi. Biroq Cem buni rad etdi va keyingi yili Karaman hukmron xonadoni vorisi Qosim beg hamda Anqara &amp;#039;&amp;#039;sanjakbeyi&amp;#039;&amp;#039; yordami bilan Onadoʻlida yurish boshladi. 1482-yil 27-mayda Cem Konyani qamal qildi, biroq tez orada magʻlub boʻlib, [[Anqara]]ga chekinishga majbur boʻldi. U hammasidan voz kechib, Qohiraga qaytmoqchi edi, ammo Misrga boradigan yoʻllarning barchasi Boyazidning nazoratida edi. Shundan soʻng Cem akasi bilan qayta muzokara qilishga urindi. Boyazid unga [[Quddus]]da tinch yashashi uchun maosh taklif qildi, ammo imperiyani boʻlib berishdan bosh tortdi. Shundan keyin Cem 1482-yil 29-iyulda [[Rodos]]ga qochib ketdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Qamoqqa olinishi ==&lt;br /&gt;
[[File:Turkey.Bodrum.Cem03.jpg|thumb|right|Cem Sulton (oʻrtada) va [[Pierre dʼAubusson]] [[Rodos]]dagi kechki ovqatda|150px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Gospitalyer ritsarlari ===&lt;br /&gt;
Rodosga kelgach, Cem [[Bodrum qal’asi]]ning fransuz kapitani Avliyo John ritsarlarining (Gospitalyer ritsarlari, oroldagi lotin katolik ordeni) buyuk magistri [[Pierre dʼAubusson]]dan himoya soʻradi. 29-iyul kuni Cem Rodosga yetib kelib, izzat-ikrom bilan kutib olindi. Yangi sulton Boyazidni hokimiyatdan agʻdarish evaziga shahzoda Cem Usmoniy taxtini qaytarib olsa, Usmoniylar imperiyasi va xristian olami oʻrtasida abadiy tinchlik taklif qildi. Biroq Pierre dʼAubusson Boyazid bilan mojaroga kirishish oqilona ish emasligini anglab, yashirincha Boyazid bilan aloqa oʻrnatdi va u bilan tinchlik shartnomasini tuzdi. Soʻngra 1483-yil mart oyida Cemning asirligi boʻyicha alohida kelishuvga erishdi. Pierre dʼAubusson sulton Boyazidga Cemni ushlab turish evaziga uning taʼminoti uchun yiliga 40 000 &amp;#039;&amp;#039;dukat&amp;#039;&amp;#039; toʻlash vaʼdasini oldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shu tariqa ritsarlar pulni olib, Cemga xiyonat qildilar. Shundan keyin Cem Rodosda yaxshi muomala qilinadigan mahbusga aylandi. Keyin u [[Fransiya]]dagi Pierre dʼAubusson qal’asiga yuborildi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Fransiyada ===&lt;br /&gt;
[[File:Bourganeuf la tour Zizim.JPG|right|thumb|upright|Fransiyaning [[Bourganeuf]] shahridagi Zizim minorasi]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cem 1482-yil 17-oktyabrda [[Vengriya]]ga yoʻl olarkan, oʻsha paytda [[Savoyya gersogligi]] tarkibidagi Nis shahriga yetib kelgan edi. Ammo ritsarlar vaqtni choʻzayotgan edilar. Uning qamoqda saqlanishi haqidagi kelishuv yakunlangach, Cem amalda siyosiy bosim vositasi sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan garovga aylandi. Usmoniylar mamlakatida tartibsizlik chiqarish uchun uning nomi va shaxsidan foydalanishni umid qilganlar qatorida Mamluk sultoni Qaitbay, [[Matthias Corvinus]], Vengriya qiroli va [[Papa Innocent VIII]] bor edi. Avliyo John ritsarlari, venetsiyaliklar, Neapol qiroli hamda papalar Innocent VIII va [[Papa Alexander VI]] uning [[Yevropa]]da boʻlishini xristian dunyosiga qarshi Usmoniylarning tajovuzlarini toʻxtatib turuvchi omil va bir vaqtning oʻzida foyda olish imkoniyati sifatida koʻrgan. Sulton Boyazid II oʻz navbatida Gʻarbga elchilar va josuslar yuborib, oʻz raqibi doimiy ravishda nazorat ostida ushlab turilishini taʼminlashga harakat qildi. U hatto Cemni oʻldirib yoʻq qilishga ham uringan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cem Savoyya gersogligida bir yil yashadi. Musulmon shaxsni oʻz yerlarida qabul qilishni istamagan Fransiya qiroli [[Louis XI]] vafot etgach (1483-yil 30-avgust), Gospitalyer ritsarlari Cemni Limuzen (D’Obyussonning vatani)ga koʻchirdilar. Cem keyingi besh yilini, asosan, [[Bourganeuf]]da oʻtkazdi. Unga juda yaxshi munosabatda boʻlishdi, ammo mohiyatan u bir asir edi (uni joylashtirish uchun mustahkam minora ham qurilgan). Boyazid II D’Aubussonʼs bilan ham (Cemni Rodosga qaytarish uchun), yangi fransuz monarxi [[Karl VIII]] vakillari bilan ham (uni Fransiyada ushlab turish uchun) muzokara olib bordi. Vengriya qiroli va Papa Innocent VIII shahzodani oʻz nazorati ostiga olishga uringanida Papaning qoʻli ustun keldi va Cem 1489-yil 13-martda Rimga yetib keldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Rimda ===&lt;br /&gt;
[[File:St Catherine&amp;#039;s Disputation (Detail).jpg|thumb|Cem „&amp;#039;&amp;#039;St Catherineʼs Disputation&amp;#039;&amp;#039;“ (&amp;#039;&amp;#039;Avliyo Ketrinning bahsi&amp;#039;&amp;#039;) asarida, [[Pinturicchio]] tomonidan ishlangan asar&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |last1=Minnich |first1=Nelson |title=The Renaissance Papacy 1400–1600 |date=3 February 2025 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-71322-2 |page=158 |url=https://books.google.com/books?id=0ZNCEQAAQBAJ&amp;amp;pg=PA158 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Innocent VIII mamluklarning takliflarini rad etdi va Usmoniylarga qarshi salib yurishiga hozirlik koʻra boshladi, biroq vengriyalik Matthias Corvinus 1490-yil 6-aprelda vafot etgach, bu rejaning amalga oshrilishi kechiktirildi. Bu voqealar Boyazidni tashvishga soldi. U D’Obyusson bilan bogʻlandi va 1490-yil dekabrida Rimga Mustafo beyni (keyinchalik bosh vazir) yuborib, maxfiy kelishuv tuzdi. Sulton Rodos, Rim yoki Venetsiyaga hujum qilmaslikni, shuningdek, shahzodani qamoqda saqlash evaziga Papaga Cem uchun yiliga 40 000 dukat nafaqa toʻlashni (shundan 10 000 dukati Avliyo John ritsarlariga ajratilardi) vaʼda qildi. Aftidan, Cem Rimdagi hayotni Fransiyadagidan koʻra yoqimliroq deb bilgan va Usmoniy taxtini egallash umidini yoʻqotgan edi, biroq u musulmon yurtida oʻlim topishni xohlardi. Ammo uning bu istagi amalga oshmadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Papa Innocent VIII Cemdan foydalanib Usmoniylarga qarshi yangi salib yurishini boshlashga muvaffaq boʻla olmadi&amp;lt;ref&amp;gt;Finkel, 2006, p. 87.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Papa Cemni nasroniylikni qabul qildirishga ham urindi, ammo muvaffaqiyat qozonolmadi. Shunga qaramay, Cemning Rimda boʻlishi ular uchun foydali edi. Sulton Boyazid [[Bolqon yarim oroli]]dagi xristian davlatlariga qarshi harbiy yurish boshlamoqchi boʻlganida Papa uning ukasini ozod qilib yuborish bilan tahdid qilardi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cemni qamoqda ushlab turish evaziga Boyazid Innocent VIII ga 120 000 toj (oʻsha paytda papalik daromadining boshqa barcha yillik manbalari yigʻindisiga teng), Iso Masihning yonini teshib oʻtgan deb ishoniladigan [[Muqaddas nayza]] yodgorligi, 100 nafar mavr quli va yiliga 45 000 dukat toʻlovni amalga oshirdi. Rimdagi Sistina kapellasi qurilishi bilan bogʻliq xarajatlarning katta qismi ham aynan Usmoniylar imperiyasidan olingan tovon pullari hisobidan qoplangan&amp;lt;ref&amp;gt;Duffy, 2006, p. 196.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oʻlimi ==&lt;br /&gt;
[[File:Cem Sultan tomb 7954.jpg|thumb|right|Cem Sulton qabri (ukasi Mustafoning qabri yonida)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1494-yilda Karl VIII Italiyaga bostirib kirib, Neapol qirolligini egallashga urindi va [[turklar]]ga qarshi salib yurishini ham eʼlon qildi. U Papa Alexander VI ni Cemni topshirishga majbur qildi va Cem 1495-yil 28-yanvarda fransuz qoʻshini bilan Rimni tark etdi. Shahzoda 24-fevral kuni Neapolda vafot etdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cem Sultonni qimmatli garovdan voz kechishga majbur boʻlgan Papa zaharlagani haqida mish-mishlar ham mavjud&amp;lt;ref name=tdv&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sulton Boyazid ukasi Cemning vafoti munosabati bilan uch kunlik umumxalq motamini eʼlon qildi. U Cemning jasadini [[Janoza|islomiy]] urf-odatlarga koʻra dafn qilish uchun oʻz yurtiga qaytarib berilishini soʻradi. Biroq vafotidan keyin ham yana qoʻshimcha oltin olishga urinishlar sababli Cemning jasadi toʻrt yil oʻtgachgina Usmoniylar imperiyasi hududiga olib kelindi. Oxir-oqibat, Cem Sulton [[Bursa|Bursada]] dafn etildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Merosi ==&lt;br /&gt;
=== Shaxsiyati ===&lt;br /&gt;
Cemning [[Usmonli turk tili|turk tili]] va [[fors tili]]da ikki [[devon|devoni]] boʻlgan. Shuningdek, u [[arab tili]] ham soʻzlashgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;tdv&amp;quot;&amp;gt;{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Cem Sultan (ö. 900/1495) Osmanlı şehzadesi.|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/cem-sultan|author=Günay Kut|section=2}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cemning tasvirlari ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
File:Borgia Apartment 002 (cropped)1.jpeg|Ot ustidagi erkak, ehtimol Cem boʻlishi mumkin. Borgia xonalarida saqlanadi, Pinturicchio tomonidan ishlangan asar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last1=Lapina |first1=Elizabeth |url=https://books.google.com/books?id=DWg2CwAAQBAJ&amp;amp;pg=PA239 |title=The Crusades and Visual Culture |last2=Morris |first2=April Jehan |last3=Throop |first3=Susanna A. |last4=Whatley |first4=Laura J. |date=2015 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=978-1-4724-4926-9 |pages=239 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&amp;amp;pg=PA78 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
File:CemAusschnittWienerCodex8615Fol12r.jpg|Cem Sultonning portreti, 1586-yil&lt;br /&gt;
File:Djem-Pinruricchio.png|Cem Sulton “&amp;#039;&amp;#039;St Catherine&amp;#039;s Disputation&amp;#039;&amp;#039;“ (Avliyo Ketrinning bahsi) asarida&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |last1=Minnich |first1=Nelson |title=The Renaissance Papacy 1400–1600 |date=3 February 2025 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-71322-2 |page=158 |url=https://books.google.com/books?id=0ZNCEQAAQBAJ&amp;amp;pg=PA158 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
Portrait_of_Cem,_Pinturicchio,_1502-07.jpg|Cemning portreti, Pinturicchio tomonidan ishlangan asar, 1502–1507&amp;lt;ref name=&amp;quot;MDB&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oilasi ==&lt;br /&gt;
=== Xotinlari ===&lt;br /&gt;
Cem Sultonning faqat bir xotini boʻlgani maʼlum:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Gulshirin xotun&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|first=İlhan|last=Gök|title=II. Bâyezîd Dönemi İn&amp;#039;âmât Defteri ve Ceyb-i Hümayun Masraf Defteri (Thesis)|year=2014|pages=580}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Oʻgʻillari ===&lt;br /&gt;
Cemning kamida uch oʻgʻli boʻlgan:&lt;br /&gt;
* Shahzoda Abdulloh (Boyazid II tomonidan 1481-yilda qatl etilgan va [[Bursa]]dagi [[Oʻrxon I]] maqbarasiga dafn qilingan).&lt;br /&gt;
* Shahzoda Oʻgʻuzxon (Boyazid II tomonidan 1482-yilda [[Konstantinopol]]da qatl etilgan), shuningdek, Shahzoda Oʻgʻuz deb ham atalgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|first=Hasan|last=Cem|title=Osmanlı tarihinde katledilen şehzadeler|publisher=Geçit Kitabevi|year=2004|pages=131|isbn=978-9-757-69989-7}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
* [[Shahzoda Murod]] ([[Sulaymon I]] tomonidan 1522-yil dekabrda [[Rodos]]da qatl etilgan) keyinchalik Pierre Mehmed Sayd deb atalgan. Uylangan, toʻrt oʻgʻil va uch qiz koʻrgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;murad&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|first=Louis|last=Thuasne|title=Djem, Sultan, fils de Mohammed II, frère de Bayezid II, (1459–1495) d&amp;#039;après les documents originaux en grande partie inédits: Etude sur la question d&amp;#039;orient à la fin du XVe siècle|publisher=Leroux|year=1892|pages=388–9}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last=Caron |first=Maurice |title=Djem un prince dans la tourmente |publisher=Les Éd. du Zeugma |others=Impr. Corlet numérique |year=2010 |isbn=978-2-9534413-3-8 |location=Villeurbanne |pages=Part IV, 5 |language=fr |oclc=758546639 |chapter=4th part |chapter-url=http://princedjem.com/presentation/4eme-partie?lang=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qizlari ===&lt;br /&gt;
Cemning kamida ikki qizi boʻlgan:&lt;br /&gt;
* Gevhermelik xotun, Gavharmuluk xotun deb ham atalgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;cagatay&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Mustafa Çağatay Uluçay|title=Padişahların kadınları ve kızları|pages=50 n. 18, 48 n. 14|publisher=Ankara, Ötüken|year=2011}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, avval 1496-yilda sulton [[An-Nosir Muhammad ibn Qaitbay]]ga ([[Qaitbay]]ning oʻgʻli, 1498-yilda vafot etgan) turmushga chiqqan, ikkinchi bor 1503-yilda Onadoʻli [[beklarbegi]] Sinan poshoga turmushga chiqqan&amp;lt;ref name=&amp;quot;murad&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
* Oysha xotun&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|first=Mustafa|last=Güler|title=Osmanlı Devleti&amp;#039;nde haremeyn vakıfları (XVI-XVII. yüzyıllar)|publisher=TATAV|year=2002|pages=132|isbn=978-9-756-59610-4}}&amp;lt;/ref&amp;gt; 1503-yilda Ioannina sanjakbeyi Sinan poshoning oʻgʻli Mehmed beyga turmushga chiqqan&amp;lt;ref name=&amp;quot;cagatay&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Talqinlar va manbalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Adabiyotda ===&lt;br /&gt;
1490-yillarda Cem Sultonning hayoti haqida [[Lotin tili|lotincha]] kitob yozilgan. Uni Gospitalyer ritsarlari vitse-kansleri [[Guillaume Caoursin]] tasvirlar bilan bezagan. U bosmaxona imkoniyati boʻlgan bir qancha [[Yevropa]] shaharlarida, jumladan, [[Venetsiya]], [[Parij]], [[Brugge]], [[Salamanka]], [[Ulm]] va [[London]]da nashr qilingan. Kitobdagi koʻplab illyustratsiyalar Gʻarbiy Yevropada turk xalqining kiyim-kechak va qurol-aslahalarini ilk bor aniq tasvirlangan namunalardan sanaladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cemning asirligi va uni asirlikda ushlab turgan siyosiy hiyla-nayranglar haqidagi hikoya haitilik yozuvchi va siyosiy surgun [[Demesvar Delorme]] qalamiga mansub „&amp;#039;&amp;#039;Francesca: Les Jeux du Sort&amp;#039;&amp;#039;“ (1872) tarixiy romani uchun asos boʻlgan&amp;lt;ref&amp;gt;Delorme, Demesvar. &amp;#039;&amp;#039;Francesca: Les Jeux du Sort&amp;#039;&amp;#039;. Paris: E. Dentu, Libraire-Editeur, 1872.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cemning hayoti yugoslaviyalik Nobel mukofoti sovrindori, yozuvchi [[Ivo Andrić]]ning „&amp;#039;&amp;#039;The Damned Yard&amp;#039;&amp;#039;“ (1954) kitobidagi bir qahramon uchun ham ilhom manbai boʻlgan. Asar uning eng yirik durdonalaridan biri hisoblanadi&amp;lt;ref&amp;gt;Ivo Andrić Foundation (in Serbian): https://www.ivoandric.org.rs/%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0_/%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8/16-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0 &amp;lt;/ref&amp;gt; va 30 dan ortiq tilga tarjima qilingan&amp;lt;ref&amp;gt;*Bibliography of Ivo Andrić*, p. 124 ff: https://www.ivoandric.org.rs/images/bibliografija/bai_sep2011.pdf&amp;lt;/ref&amp;gt;. Cem Sulton koʻp qatlamli hikoyada asosiy qahramonlardan biri sifatida namoyon boʻlib, insoniy holat uchun [[metafora]] vazifasini bajargan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Bolgarlar|Bolgar]] usmoniy tarixchisi [[Vera Mutafchieva]] XV asr Yevropa siyosatida Cem Sultonning ahamiyatidan ilhomlanib, 1967-yilda u haqida „&amp;#039;&amp;#039;The Case of Cem&amp;#039;&amp;#039;“ nomli roman yozgan. Kitob tarixiy aniqlikka intilgan va turk, nemis, rumin, polyak, rus, chex, slovak, vengr, fransuz, eston, yunon va xorvat tillariga tarjima qilingan. [[Angela Rodel]] tomonidan inglizcha tarjimasi 2024-yilda chop etilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Filmda ===&lt;br /&gt;
1951-yilda „&amp;#039;&amp;#039;Cem Sultan&amp;#039;&amp;#039;“ tarixiy filmi namoyish etilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1969-yilda [[Remzi Aydin Jönturk]] rejissyorligidagi „&amp;#039;&amp;#039;Malkoçoğlu Cem Sultan&amp;#039;&amp;#039;“ tarixiy-sarguzasht filmi namoyish etilgan. Unda Cem Sulton obrazini [[Jihangir Ghaffari]] ijro etgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar|2}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
{{Commons turkum|Cem}}&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|author=Duffy, Eamon |author-link=Eamon Duffy |year=2006 |title=Avliyolar va gunohkorlar: Papalar tarixi |publisher=[[Yale University Press]] |isbn=978-0-300-11597-0 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/00book1593273669 }}&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|author=Finkel, Caroline |author-link=Caroline Finkel |year=2005 |title=Usmonning orzusi: Usmoniylar imperiyasi tarixi, 1300–1923 |url=https://archive.org/details/osmansdreamstory0000fink |publisher=[[Basic Books]]|isbn=978-0-465-02396-7}}&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|author=Freely, John |author-link=John Freely |year=2004 |title=Jem Sulton: Uyg‘onish davri Yevropasida asir turk shahzodasi sarguzashtlari |url=https://archive.org/details/jemsultanadventu0000john |publisher=[[Harper Perennial]] |isbn=978-0-00-715066-3}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qoʻshimcha adabiyotlar ===&lt;br /&gt;
* {{Encyclopaedia Iranica| title = Jem Solṭān | last = Özgüdenli | first = Osman G. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/jem-soltan- | volume = 14 | fascicle = 6 | pages = 623–624 }}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Portal|O‘rta asrlar|Qirollik}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Taxt uchun kurashgan Usmoniy shahzodalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Tashqi havolalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Jem, Sulton}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:1459-yilda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1495-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Usmoniylar taxtiga daʼvogarlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turk shoirlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 16:10:43 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Cem_Sulton</comments>
		</item>
</channel></rss>