<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Dmitriy Mendeleyev - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Mendeleyev&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 07:35:14 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Mendeleyev&amp;diff=202928&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dmitriy_Mendeleyev&amp;diff=202928&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Olim bilgiqutisi&lt;br /&gt;
|name                     = Dmitriy Ivanovich Mendeleyev&lt;br /&gt;
|tasvir                   = DIMendeleevCab.jpg&lt;br /&gt;
|image_width              = 240px&lt;br /&gt;
|caption                  = &amp;lt;small&amp;gt;D.&amp;amp;nbsp;I.&amp;amp;nbsp;Mendeleyev oʻzining kabinetida  ([[Oʻlchov va tarozilar bosh palatasi]], [[Sankt-Peterburg]]), [[1897]]-[[yil]].&amp;lt;/small&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birth_date               = [[27-yanvar]] ([[8-fevral]]) [[1834]]-yil &lt;br /&gt;
|birth_place              = [[Tobolsk]], &amp;lt;br /&amp;gt; [[Tobolsk guberniyasi]], &amp;lt;br /&amp;gt; [[Rossiya imperiyasi]]&lt;br /&gt;
|death_date               = [[20-yanvar]] ([[2-fevral]]) [[1907]]-[[yil]] (72 [[yosh]])&lt;br /&gt;
|death_place              = [[Sankt-Peterburg]], [[Rossiya imperiyasi]]&lt;br /&gt;
|residence                = (istiqomat joylari)&lt;br /&gt;
|fuqaroligi              = [[Rossiya imperiyasi]]&lt;br /&gt;
|nationality              = [[Rossiya imperiyasi]]&lt;br /&gt;
|ethnicity                = [[rus]]&lt;br /&gt;
|field                    = [[Ximiya]], [[fizika]], [[ekanomika]], [[geologiya]], [[metrologiya]]&lt;br /&gt;
|work_institutions        = (institutlar)&lt;br /&gt;
|alma_mater               = [[Sankt-Peterburg davlat universiteti]]&lt;br /&gt;
|doctoral_advisor         = [[A.A.Voskresenskiy]]&lt;br /&gt;
|doctoral_students        = [[D.P.Konovalov]],[[V.A.Gemilian]], [[A.A.Boykov]], [[A.L.Potilitsin]], [[S.M.Prokudin-Gorski]]&lt;br /&gt;
|mashhur_ishlari                = [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi]]&lt;br /&gt;
|influences               = &lt;br /&gt;
|influenced               = &lt;br /&gt;
|mukofotlari                   = &lt;br /&gt;
|religion                 = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mendeleyev Dmitriy Ivanovich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[1834]].27.1 (8.2), [[Tobolsk]] — [[1907]].20.1 (2.2), Peterburg (hozirgi [[Sankt-Peterburg]])) — [[rus]] [[Kimyogarlar|kimyogar]] [[olim]]i va [[Pedagogika|pedagogi]]. Peterburgdagi Bosh pedagogika instituti fizika matematika fakultetining [[tabiiy fanlar|tabiiy fanlar]] boʻlimini tugatgan (1855). 1856-yilda Peterburg universitetida [[magistr]]lik [[dissertatsiya]]sini yoqlaydi. 1859—1861 yillarda Gelderberg shahriga ilmiy xizmat safariga yuboriladi. Mendeleyev bu yerda Gelderberg universitetining R. V. Bunzen boshchiligidagi [[laboratoriya]]sida ishlaydi. [[1861]] yilda „[[Organik kimyo]]“ [[darslik|darsligi]] [[chop]] etiladi. 1865-yilda [[doktor]]lik [[dissertatsiya]]sini yoqlaydi va Peterburg universitetining [[professor]]i, [[1876]] yildan Peterburg [[Fanlar akademiyasi|FA]] [[muxbir]] [[aʼzo]]si qilib saylanadi. 1893-yilda Mendeleyevning [[tashabbus]]i bilan Oʻlchov va [[tarozi]] [[namuna]]lari [[depo]]si [[Oʻlchov va tarozilar bosh palatasi]]ga aylantiriladi. Mendeleyev. [[umr]]ining oxirigacha shu ishda boshqaruvchi ([[direktor]]) boʻlib ishlaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
M.ning [[ilmiy faoliyat]]i keng va koʻp [[qirra]]li boʻlib, eng asosiylari [[kimyo]], [[kimyotexnologiya]], [[fizika]], [[metrologiya]], [[meteorologiya]], [[iqtisod]] va boshqalarga oid. [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Kimyoviy elementlar davriy qonuni]]ning [[kashf]] qilinishi — Mendeleyevning buyuk xizmatidir (qarang [[Mendeleyev davriy sistemasi]]). M. [[eritmalar]]ning kimyoviy („[[gidrat]]“) [[nazariya]]sini ishlab chiqdi, kritik trani&amp;lt;sup&amp;gt;([[kritik temperatura]]?)&amp;lt;/sup&amp;gt; [[kashf]] qildi (1860). Bir [[mol]] [[ideal gaz]] uchun [[bosim]], [[hajm]] va [[temperatura]] orasidagi bogʻliqlikni ifodalovchi holat [[tenglama]]sini ([[Mendeleyev - Klapeyron tenglamasi|Klapeyron — Mendeleyev tenglamasi]]&amp;lt;sup&amp;gt;(qaysi biri toʻgʻriroq?)&amp;lt;/sup&amp;gt;) hisoblab topdi (1874). [[Koʻmir]]ni [[yer]] ostida [[gaz]]ga aylantirish [[gʻoya]]sini ilgari surdi (1888). [[Tutunsiz porox]]ning [[yangi]] [[tarkib]]ini topdi (1890) va uni ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Moskva kimyotexnologiya instituti]] va [[Tobolsk pedagogika instituti]] Mendeleyev nomiga qoʻyilgan. [[Shimoliy Muz okeani]]dagi [[suv]] osti tizmasi, Kunashir [[orol]]idagi (Kuril orollari) soʻnmagan [[vulkan]], [[Oy]]dagi [[krater]], [[mendeleyevit minerali]] M. sharafiga atalgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[1955]] yilda [[Amerika]] [[olim]]lari (G. Siborg va boshqalar) [[sintez]] qilgan [[Mendeleviy|101-element]]ni Mendeleyev [[sharaf]]iga [[mendeleviy]] ([[Mendeleviy|Md]]) deb atadilar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Makarenya A. A., Filimonova I. N., Karpilo N. G., D. I.Mendeleev v vospominaniyax sovremennikov, 2 nashr, M., 1973.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{Vikiiqtibos}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{scientist-stub}}&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Mendeleyev, Dmitriy}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kimyogarlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1834-yilda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1907-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:8-fevralda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:2-fevralda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tobolsk guberniyasida tugʻilganlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 15:09:07 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Dmitriy_Mendeleyev</comments>
		</item>
</channel></rss>