<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Fibroblastlar - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fibroblastlar&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 07:19:35 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fibroblastlar&amp;diff=433233&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fibroblastlar&amp;diff=433233&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Fibroblastlar&amp;#039;&amp;#039; — ([[lotincha]]: fibra — &amp;#039;&amp;#039;tola&amp;#039;&amp;#039;, [[yunoncha]] blastos — &amp;#039;&amp;#039;kurtak&amp;#039;&amp;#039;) [[biriktiruvchi to‘qima]]ning asosiy&lt;br /&gt;
[[ hujayra ]] elementlaridan hisoblanadi.&lt;br /&gt;
Fibroblast yirik (20 m km ga yaqin) notoʻgʻri shakldagi hujayra boʻlib, qobigʻi bir talay uzun [[o‘simta]]lar hosil qiladi. [[ Sitoplazma ]] chegarasi faqat [[ elektron mikroskop]]dagina aniq koʻrinadi. Fibroblast sitoplazmasida ikki qism: tashqi — [[ ektoplazma ]] va ichki — [[ endoplazma ]] tafovut qilinadi. Ektoplazma faqat gialoplazmadan iborat boʻlib, ochroq boʻyaladi. Endoplazma esa yadro atrofidagi hujayra organellari va kiritmalari joylashgan toʻqroq boʻyalgan qismdir.&lt;br /&gt;
Fibroblast yadrosi yirik, choʻzinchoq shaklda boʻlib, oʻzida asosan mayda euxromatin tutadi.&lt;br /&gt;
Kam dififerensiallashgan fibroblastlar&lt;br /&gt;
yadrosida bir yoki bir nechta yadrocha uchraydi. [[Hujayra]] differensiallanishi davomida yadrochalar yoʻqolib boradi. Hujayra sitoplazmasining [[submikroskopik]] tuzilishi ham differensiallanish darajasiga&lt;br /&gt;
bogʻliqdir. Kam differensiallashgan fibroblastlarda hujayra organellalari hali unchalik taraqqiy etmagandir. Differensiallanish davomida&lt;br /&gt;
fibroblastlar [[sintez]] qobiliyatiga ega boʻlgan aktiv hujayralarga aylanadi.&lt;br /&gt;
Sitoplazmada juda yaxshi rivojlangan [[endoplazmatik toʻr]], Golji&lt;br /&gt;
kompleksi, [[mitoxondriya]]larni, [[lizosoma]]larni koʻrish mumkin.&lt;br /&gt;
Gistoximiyaviy analiz hujayra sitoplazmasida mukopolisaxaridlar&lt;br /&gt;
kompleksi, [[glikogen]], ribonukleoproteid va fermentlar borligini koʻrsatdi.&lt;br /&gt;
Fibroblastlar sitoplazmasida, asosan, soxta oyoqlarda (psevdopodiylarda)&lt;br /&gt;
diametri 6—7 nm mikrofibrillalar yoki qisqaruvchi&lt;br /&gt;
ipchalar joylashadi. Hujayra sitoplazmasida mikronaychalar ham&lt;br /&gt;
boʻlib, ularning diametri 20—25 nm ga teng. Mikronaychalar hujayra&lt;br /&gt;
yuzasining turgʻunligini belgilaydi. Fibroblastlar oddiy sharoitda&lt;br /&gt;
harakatsiz boʻlib, faqat m uayyan sharoitlardagina harakat qila oladi.&lt;br /&gt;
Hujayra sitoplazmasi pufakchalarga boy, ular asosan hujayra qobigʻi&lt;br /&gt;
invaginatsiyasi hisobiga hosil boʻladi va pinotsitoz vazifasini bajarishi&lt;br /&gt;
mumkin. Fibroblast sitoplazmasida lipid donachalar, multivezikulyar&lt;br /&gt;
tanachalar va hatto miyelin tuzilmalar ham uchrab turadi. Biriktiruvchi toʻqimada turli darajada yetilgan fibroblast hujayralari uchrashi&lt;br /&gt;
mumkin. Ular kam differensiallashgan yosh fibroblastlar, yetuk fibroblastlar va fibrotsitlarni oʻz ichiga oladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yosh fibroblastlar ==&lt;br /&gt;
Yosh fibroblastlar mitoz&lt;br /&gt;
yoʻli bilan ko ‘payish qobiliyatiga ega boʻlib, ularda [[oqsil]] sintezi sust&lt;br /&gt;
darajada boʻladi. Funksional jihatdan eng aktiv hujayralar boʻlib,&lt;br /&gt;
yetuk fibroblastlar hisoblanadi. Ular biriktiruvchi toʻqimaning hujayra&lt;br /&gt;
oraliq moddasini ishlab chiqaruvchi asosiy hujayralardir. Bu hujayralar&lt;br /&gt;
sitoplazmasida fibrillyar oqsillar (kollagen, elastin), sulfatlangan va&lt;br /&gt;
sulfatlanmagan glikozam inoglikanlar, proteoglikanlar sintezlanadi va&lt;br /&gt;
hujayra oraliq muhitiga chiqariladi. Biriktiruvchi toʻqimada tolalar&lt;br /&gt;
va asosiy modda hosil boʻlishi, jarohatlarning, yaralarning bitishi va&lt;br /&gt;
chandiq hosil boʻlishi,&lt;br /&gt;
[[to‘qima]]ga tushganyot tanachalar atrofida&lt;br /&gt;
kapsula hosil boʻlishi — bularning hammasi yetuk fibroblastlar&lt;br /&gt;
faoliyatining natijasidir. Fibrotsitlar — fibroblastlarning definitiv shakli&lt;br /&gt;
boʻlib, bu hujayralarda organellalar keskin kamaygan boʻladi. Shu&lt;br /&gt;
tufayli fibrotsitlarda yuqorida qayd etilgan moddalarning sintezi&lt;br /&gt;
deyarli toʻxtaydi.&lt;br /&gt;
Baʼzi bir sharoitlarda (masalan, [[homiladorlik]] paytida [[Bachadon]]da) fibroblastlar silliq [[mushak]] hujayralariga oʻxshash boʻlgan&lt;br /&gt;
miofibroblastlarga aylanishi mumkin. Miofibroblastlar silliq&lt;br /&gt;
mushak&lt;br /&gt;
hujayralaridan juda yaxshi taraqqiy etgan endoplazmatik toʻr tutishi&lt;br /&gt;
bilan farqlanadi. Nihoyat, maʼlum bir sharoitlarda biriktiruvchi&lt;br /&gt;
toʻqimada fibroblast hujayralari ham paydo boʻlishi mumkin. Bu&lt;br /&gt;
hujayralar [[gidrolitik ferment]]larga boy boʻlib, ular keragidan ortiq&lt;br /&gt;
hosil boʻlgan hujayra oraliq moddaning yemirilishi va soʻrilib ketishida&lt;br /&gt;
ishtirok etadilar.&lt;br /&gt;
Fibroblast hujayralari [[embrion]]da [[mezenxima hujayra]]laridan,&lt;br /&gt;
voyaga yetgan [[organizm]]da esa oʻzak hujayralardan hosil boʻladi.&lt;br /&gt;
Dastavval fibroblastlarning boshlangʻich hujayralari differensiallashib,&lt;br /&gt;
ulardan yosh fibroblastlar, soʻngra esa yetuk fibroblastlar hosil boʻladi.&lt;br /&gt;
Yetuk fibroblastlar koʻpayish va sintez qilish qobiliyatini yoʻqotgandan&lt;br /&gt;
soʻng fibrotsitlarga (definitiv shaklga) aylanadilar. Fibroblastlarning&lt;br /&gt;
boshlangʻich hujayralari ikki xil boʻlishi mumkin deb hisoblanadi.&lt;br /&gt;
Ularning birinchi xilidan qisqa muddat (bir necha hafta) yashovchi&lt;br /&gt;
va himoya — [[trofik to‘qima]]larda uchrovchi fibroblastlar, ikkinchisidan&lt;br /&gt;
esa uzoq (bir necha oylar) yashovchi va tayanch toʻqimalarda&lt;br /&gt;
joylashuvchi fibroblastlar takomillanadi.&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&amp;lt;ref&amp;gt;{{kitob manbasi |author1=Zufarov |title=Gistalogiya |publisher=Ibn Sino |pages=173-174-175 |url=https://e-library.namdu.uz/28%20%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%20%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%80/GISTOLOGIYA.%20ZUFAROV%202%20K.A..pdf |accessdate=9-dekabr 2022-yil |chapterurl=http://e-library.namdu.uz/28%20%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%20%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%80/GISTOLOGIYA.%20ZUFAROV%202%20K.A..pdf |archive-date=2022-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709231013/http://e-library.namdu.uz/28%20%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%20%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%80/GISTOLOGIYA.%20ZUFAROV%202%20K.A..pdf }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tibbiyot]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Biologiya]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 18:25:06 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Fibroblastlar</comments>
		</item>
</channel></rss>