<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>FreeBASIC - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=FreeBASIC&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 19:28:22 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=FreeBASIC&amp;diff=439288&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=FreeBASIC&amp;diff=439288&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Dasturiy taʼminot bilgiqutisi&lt;br /&gt;
 |nom                   = FreeBASIC&lt;br /&gt;
 |logo                   = [[Fayl:Fblogo.gif]]&lt;br /&gt;
 |paradigm               = [[Koʻp paradigmali dasturlash tili|koʻp paradigmali]]: [[qatʼiy dasturlash|qatʼiy]], [[protsedurali dasturlash|protsedurali]], [[strukturali dasturlash|strukturali]], [[Obyektga moʻljallangan dasturlash|obyektga moʻljallangan]]&lt;br /&gt;
 |sinfi                  = [[kompilyator|kompilyatsiya qilinadigan]]&lt;br /&gt;
 |tashkil topdi          = [[2004]]&lt;br /&gt;
 |muallif               = The FreeBASIC Development Team&lt;br /&gt;
 |developer = The FreeBASIC Development Team&lt;br /&gt;
 |format              = .bas .bi&lt;br /&gt;
 |oxirgi versiyasi = 1.07.1 {{wikidata|p348|{{{oxirgi versiyasi|}}}{{{oxirgi versiyasi|}}}{{{oxirgi versiyasi|}}} {{#if:{{{oxirgi reliz|}}}{{{oxirgi reliz|}}}{{{oxirgi reliz|}}}|({{{oxirgi reliz|}}}{{{oxirgi reliz|}}}{{{oxirgi reliz|}}}) }}|type=stable}}&lt;br /&gt;
 |latest_release_date    = [[28 сентября]] [[2019]] г.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.freebasic.net/forum/viewtopic.php?f=1&amp;amp;t=27885 Version 1.07.1 released  - freebasic.net]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |latest_preview_version =&lt;br /&gt;
 |latest_preview_date    =&lt;br /&gt;
 |typing                 = qatʼiy, statik&lt;br /&gt;
 |implementations        =&lt;br /&gt;
 |dialects               = fb&lt;br /&gt;
 |influenced_by          = [[QuickBASIC]], [[C (dasturlash tili)|C]]&lt;br /&gt;
 |influenced             = &lt;br /&gt;
 |license                = [[GNU General Public License|GNU GPLv2+]], [[GNU Lesser General Public License|GNU LGPLv2+ boʻyicha standart litsenziyalash bibliotekalari]]&lt;br /&gt;
 |website                = {{URL|www.freebasic.net}}&lt;br /&gt;
 |operating system       = [[Linux]], [[Windows]], [[DOS]], [[FreeBSD]], [[MacOS]] (toʻliq emas)&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;FreeBASIC&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — Sintaksisi boʻyicha [[QuickBASIC]]ga eng yaqin boʻlgan yuqori darajadagi [[dasturlash tili]], shuningdek uning uchun kompilyator (FreeBASIC Compiler). Boshida kompilyator Microsoft QuickBasicning [[Erkin dasturlash tili|erkin]] alternativasi sifatida yaratilayotgan edi, lekin tez fursatda yangi imkoniyatlarga ega boʻldi va kuchli dasturlash vositasiga aylandi. Garchi birinchi versiyalari [[Visual Basic]]da yozilgan boʻlsada, endi u oʻzini oʻzi kompilyatsiya qila oladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kompilyator ==&lt;br /&gt;
QBasic va FreeBASIC kodni 32 va 64-bit [[Windows API|Win32]], [[DOS]] ([[himoyalangan rejim]]da) va [[Linux]] x86 modullariga kompilyatsiya qiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Assembler|Assemblerlash]] va [[Tarkiblovchi|tarkiblash]] [[GNU Binutils]] yordamida amalga oshiriladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kompilyator [[GNU General Public License|GNU GPL]] shartlari tarqatiladi, standart [[biblioteka (dasturlash)|biblioteka]] esa — [[GNU Lesser General Public License|GNU LGPL]]da.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bir nechta [[Integratsiyalashgan dasturlash muhiti|dasturlash muhiti]] mavjud, tuzatgich sifatida [[GNU Debugger]]ni ishlatish mumkin (shuningdek gprof ham qoʻllanadi).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Til ==&lt;br /&gt;
Kompilyator QuickBasic bilan mos kelishiga qaramasdan, zamonaviy talablarga, standartlarga mos kelishi uchun hamda C/[[C++]]da yozilgan [[biblioteka (dasturlash)|biblioteka]] va [[Ilovalarni dasturlash interfeysi|API]]ga mos kelishi uchun FreeBASIC tiliga koʻp kengaytma va imkoniyatlar qoʻshilgan. 0.17 versiyasida boshlab foydalanuvchi kompilyatsiya qilishning uchta tartibdan birini tanlashi mumkin (-lang sozlanmasi): QuickBASIC (qb) bilan, FreeBASICning eski versiyalari bilan  (deprecated) moslik tartibi va barcha oxirgi oʻzgarishlar va imkoniyatlarni oʻz ichiga oluvchi standart tartib (fb).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Yangi imkoniyatlar va kengaytmalar&amp;lt;ref name=&amp;quot;freebasic.net_1&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; ===&lt;br /&gt;
* [[Yunikod]]ni qoʻllanishi.&lt;br /&gt;
* [[Oʻzgaruvchi (dasturlash)|Oʻzgaruvchilar]]ning koʻpchilik oʻrnatilgan turlari (Byte, UByte, Short, UShort, Integer, UInteger, LongInt, ULongInt, Single, Double, Boolean, String, ZString, WString).&lt;br /&gt;
* Foydalanuvchi tomonidan aniqlanadigan maʼlumotlar turi (cheksiz solinish, Union, maydon turi (array, function, bit fields)).&lt;br /&gt;
* [[Nomfazo (dasturlash)|Nomfazolar]].&lt;br /&gt;
* [[Sanaladigan tur]] (Enum).&lt;br /&gt;
* [[Massiv (dasturlash)|Massivlar]] bilan ishlashda yangi imkoniyatlar (2 GB oʻlchamgacha, Redim Preserve).&lt;br /&gt;
* [[Koʻrsatkich (maʼlumotlar turi)|Koʻrsatkichlar]] (ixtiyoriy maʼlumotlar turiga koʻrsatkichlar, cheksiz bilvosita murojaat qilish).&lt;br /&gt;
* Funksiya va operatorlarni qayta yuklash.&lt;br /&gt;
* [[funksiya (dasturlash)|Funksiyalar]]ning majburiy boʻlmagan argumentlari.&lt;br /&gt;
* Oʻrnatilgan [[assembler tili|assembler]] (dastur [[manba kodi]]da assembler instruksiyalari).&lt;br /&gt;
* [[Preprotsessor]]lar.&lt;br /&gt;
* Typedefs.&lt;br /&gt;
* Sinflarning [[Konstruktor (obyektga moʻljallangan dasturlash)|konstruktor]] va [[destruktor]]lari.&lt;br /&gt;
* Kengaytirilgan grafik bibliotekasi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Amaliy dasturlash funksiyalari bibliotekalarini qoʻllab-quvvatlashi ===&lt;br /&gt;
* Interfeyslar yaratish: [[GTK+|GTK]], [[FLTK]], [[IUP]], [[WinAPI|WINAPI]] va b.&lt;br /&gt;
* Muntazam ifodalar: [[PCRE]]&lt;br /&gt;
* [[Internet Explorer|IE]] va [[Microsoft Office]] avtomatizatsiyasi: Disphelper&lt;br /&gt;
* Ovoz: [[BASS]], fbsound, FMOD va b.&lt;br /&gt;
* Grafika: [[Cairo|Сairo]], [[FreeType]], [[:en:Allegro (software)|Allegro]], [[DevIL]], FreeImage, DISLIN va b.&lt;br /&gt;
* PDF yaratish: CD, LibHaru &lt;br /&gt;
* Maʼlumotlar bazasi: [[MySQL|mysql]], [[SQLite|sqlite]], [[PostgreSQL|postgresql]]&lt;br /&gt;
* Tarmoq: [[CURL|Curl]] va b.&lt;br /&gt;
* Arxivlar: [[Zlib]], libzip va b.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Dasturlar misollari ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Hello, World! ====&lt;br /&gt;
FreeBASICning oʻrnatilgan bibliotekasini ishlatgan holda:&lt;br /&gt;
&amp;lt;source lang=&amp;quot;freebasic&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Print &amp;quot;Hello, World!&amp;quot;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/source&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
C standart bibliotekasini ishlatgan holda:&lt;br /&gt;
&amp;lt;source lang=&amp;quot;freebasic&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
#Include &amp;quot;crt.bi&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
puts(!&amp;quot;Hello, World!\n&amp;quot;)&amp;lt;/source&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Windows API]]ni ishlatgan holda:&lt;br /&gt;
&amp;lt;source lang=&amp;quot;freebasic&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
#Include &amp;quot;windows.bi&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
MessageBox(Null, &amp;quot;Hello, World!&amp;quot;, &amp;quot;Message&amp;quot;, MB_OK)&amp;lt;/source&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Obyektga moʻljallangan dasturlash ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;source lang=&amp;quot;freebasic&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039; Vektor sinfi&lt;br /&gt;
Type Vector&lt;br /&gt;
	W As Integer&lt;br /&gt;
	H As Integer&lt;br /&gt;
	Declare Constructor(nW As Integer, nH As Integer)&lt;br /&gt;
End Type&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Constructor Vector(nW As Integer, nH As Integer)&lt;br /&gt;
	W = nW&lt;br /&gt;
	H = nH&lt;br /&gt;
End Constructor&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Obyekt yaratish uchun sinf&lt;br /&gt;
Type AObject&lt;br /&gt;
	Private:&lt;br /&gt;
		X As Integer&lt;br /&gt;
		Y As Integer&lt;br /&gt;
		Movement As Vector Pointer&lt;br /&gt;
	Public:&lt;br /&gt;
		&amp;#039; Tashqarida koʻrinadigan metodlar, konstruktor va destruktor bilan birga&lt;br /&gt;
		Declare Constructor(nX As Integer, nY As Integer)&lt;br /&gt;
		Declare Destructor()&lt;br /&gt;
		Declare Sub SetMotion (Motion As Vector Pointer)&lt;br /&gt;
		Declare Sub Move()&lt;br /&gt;
		Declare Property GetX As Integer&lt;br /&gt;
End Type&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Boshlangʻich qiymatlarni oʻrnatish&lt;br /&gt;
Constructor AObject(nX As Integer, nY As Integer)&lt;br /&gt;
	X = nX&lt;br /&gt;
	Y = nY&lt;br /&gt;
End Constructor&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Xotirani boʻshatish&lt;br /&gt;
Destructor AObject()&lt;br /&gt;
	Delete Movement&lt;br /&gt;
End Destructor&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Vektorni oʻrnatish&lt;br /&gt;
Sub AObject.SetMotion(Motion As Vector Pointer)&lt;br /&gt;
	Movement = Motion&lt;br /&gt;
End Sub&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Obyektni vektor boʻyicha koʻchirish&lt;br /&gt;
Sub AObject.Move()&lt;br /&gt;
	X += Movement-&amp;gt;W&lt;br /&gt;
	Y += Movement-&amp;gt;H&lt;br /&gt;
End Sub&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Tashqaridan ruxsat berilmagan X koordinatasini qaytaradi&lt;br /&gt;
Property AObject.GetX As Integer&lt;br /&gt;
	Return X&lt;br /&gt;
End Property&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Dasturning haqiqiy boshlanish joyi &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Sinf nusxasini koordinatalar (100, 100) bilan yaratish&lt;br /&gt;
Dim Player As AObject = Type&amp;lt;AObject&amp;gt;(100, 100)&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Vektorni boshlangʻich qiymatlar bilan yaratish (-10, 5) va obyekt oʻrnini koʻchirish&lt;br /&gt;
Player.SetMotion(New Vector(-10, 5))&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; Obyektni koʻchirish&lt;br /&gt;
Player.Move()&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; X koordinatasini olamiz va konsolga chiqaramiz&lt;br /&gt;
Print Player.GetX&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;#039; «Player» obyekti destruktori, qachonki obyekt koʻrinish zonasini tark etganda chaqiriladi&lt;br /&gt;
&amp;#039; «Player» mahalliy oʻzgaruvchi boʻlgani uchun destruktor avtomatik chaqiriladi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;Ixtiyoriy tugmacha bosilishini kutamiz&lt;br /&gt;
Sleep&lt;br /&gt;
&amp;lt;/source&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Izoh ==&lt;br /&gt;
{{Izohlar|1|refs=&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;freebasic.net_1&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://freebasic.net/about |title=More about FreeBASIC |publisher=freebasic.net |author= |date= |description=FreeBASIC - ещё больше нужных функций |lang=en |accessdate=2015-10-14 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151024090551/http://freebasic.net/about |archivedate=2015-10-24 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151024090551/http://freebasic.net/about |date=2015-10-24 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
* [[QB64]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
* [http://sourceforge.net/project/showfiles.php?group_id=122342&amp;amp;package_id=159165&amp;amp;release_id=368628 FreeBASIC Manual]{{ref-en}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* {{Sourceforge|fbc}}{{ref-en}}&lt;br /&gt;
* [http://users.freebasic-portal.de/freebasicru/ Rus tilidagi sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200504133717/http://users.freebasic-portal.de/freebasicru/ |date=2020-05-04 }}&lt;br /&gt;
* [http://freebasic.ucoz.com/ Rus tilidagi forum]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;IDE&lt;br /&gt;
* [http://fbide.freebasic.net FBIde] — FreeBASIC uchun IDE&lt;br /&gt;
* [https://fbedit.svn.sourceforge.net/svnroot/fbedit/Release/FbEdit.zip FbEdit]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — FreeBasic uchun yana bir IDE&lt;br /&gt;
* [https://github.com/PaulSquires/WinFBE WinFBE] - Windows uchun zamonaviy FreeBASIC IDE&lt;br /&gt;
* [https://github.com/XusinboyBekchanov/VisualFBEditor/releases VisualFBEditor] — FreeBASIC uchun IDE&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Basic dasturlash tili lahjalari}}&lt;br /&gt;
{{Dasturlash tillari}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Basic]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kompilyatorlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Basic kodi misollari bor maqolalar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Erkin kompilyatorlar va interpretatorlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 18:37:12 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:FreeBASIC</comments>
		</item>
</channel></rss>