<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Hopa - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Hopa&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 13:56:54 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Hopa&amp;diff=484614&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Hopa&amp;diff=484614&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Hopa|province=Artvin|district=Hopa|area_total_km2=|population_total=23846|population_as_of=2021|image_skyline=Hopa .jpg|image_caption=|image_shield=|image_flag=|website={{URL|http://www.hopa.bel.tr/}}|leader_name=Taner Ekmekçi|coordinates={{coord|41|23|25|N|41|25|10|E|format=dms|display=inline,title}}|population_footnotes=&amp;lt;ref name=tuik/&amp;gt;|other_name=|elevation_m=|area_footnotes=|postal_code=08600|area_code=|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info=[[Humid subtropical climate|Cfa]]}}&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hopa&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (laz va {{Lang-ka|ხოფა|tr}}) – Turkiyaning shimoli-sharqida joylashgan [[Artvin (viloyat)|Artvin viloyati]]dagi shahar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Համշէնական ապրումներ {{!}} Ակօս |url=http://www.agos.com.tr/am/hvotvadzi/22697/hamshenagan-abrumnyer |qaralgan sana=2021-06-22 |ish=Agos |til=hy}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi |last=აბაშიძე |first=ირ. |url=http://worldcat.org/oclc/9959451 |title=ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია |pages=504 |oclc=9959451}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. U Turkiyaning sharqiy [[Qora dengiz]] sohilida, Artvin shahridan taxminan {{convert|67|km|mi|0|abbr=on}} va [[Gruziya]] chegarasidan 18 kilometr uzoqlikda joylashgan. Shahar Hopa tumanining markazi hisoblanadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;ilce&amp;quot;&amp;gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İlçe Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 12 January 2023.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shahar aholisi 2021-yil holatiga koʻra 23 ming 846 nafarni tashkil etgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;tuik&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=12 January 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geografiyasi ==&lt;br /&gt;
Hopa Qora dengiz sohilida, Artvindan {{cvt|65|km}} va Gruziya chegarasidagi Sarp chegara punktidan ([[Sarpi, Gruziya|Sarpiga]] oʻtish) {{cvt|18|km}} masofada joylashgan. Yer yuzasi Sultan Selim togʻlarigacha boʻlgan qirgʻoq hududlarida dengiz sathidan 10 metr balandlikdan keskin koʻtarilgan, togʻ yonbagʻirlari yaxshi sugʻorilgan, qayragʻoch, kashtan hamda boshqa daraxtlar bilan qoplangan. Eng baland nuqtasi 1513 metr balandlikdagi Yavuz Sultan Selim togʻi. Iqlimi moʻtadil va nam, garchi faqat iyul va avgust oylarida yoz uchun yetarli darajada issiq. Har yili qishda qor yogʻadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar 7 ta kvartaldan iborat: Bucak, Merkez Kuledibi, Ortahopa, Sundura, [[Kuledibi (Hopa)|Yukarı Kuledibi]] , [[Cumhuriyet (Hopa)|Cumhuriyet]] va Sugören&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Mahalle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 16 January 2023.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Bu hudud [[Kolxida podsholigi|Kolxida podsholigining]] bir qismi edi, ammo har doim bosqinlarga uchragan. Dastlab [[Kavkaz|Kavkazdan]] kelgan [[skiflar]], keyinchalik xalifa [[Usmon ibn Affon|Usmonning]] oʻgʻli Habib boshchiligidagi musulmon qoʻshinlari hududni milodiy 853-yildan 1023-yilgacha [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylarga]] ittifoqdosh Sak amirligidan boʻlgan [[Vizantiya imperiyasi|vizantiyaliklar]] tomonidan bosib olingan davrda nazorat qilgan. [[Alp Arslon|Alp Arslan]] boshchiligidagi Saljuqiy turklari tomonidan 1064-yilda bu hudud bosib olingan. Saljuqiylar qulashi bilan Artvin hududi Anatoliya turk beyliklaridan biri boʻlgan [[Shamsiddin Eldegiz|Ildeniz]] nazoratida ostiga oʻtgan&amp;lt;ref&amp;gt;The Turks: Middle ages, Hasan Celāl Güzel, Cem Oğuz, Osman Karatay, 2002&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Les Origines de l’Empire ottoman, Mehmet Fuat Köprülü, Gary Leiser, 1992, page 82&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;European and Islamic trade in the early Ottoman state: the merchants of Genoa and Turkey, Kate Fleet, 1999, page 49&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Turkey, Verity Campbell, 2007, page 35&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Turkey, James Bainbridge, 2009, page 33&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Eastern Turkey: The Bradt Travel Guide, Diana Darke, 2011, page 77&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;The Turks: Early ages, Hasan Celāl Güzel, Cem Oğuz, Osman Karatay, 2002&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Usmonli turklar sultoni boʻlgan [[Salim I Yovuz|Selim I]] uni 1490-1512-yillarda boʻlib oʻtgan Qrimga qarshi yurish paytida Usmonli imperiyasiga qoʻshib olgan. [[Lala Mustafa Pasha]] shaharni 1578-yilda tashkil etilgan Childir Eyaletning bir qismiga aylantirgan. Bu hudud Rossiya-Turkiya urushidan keyin (1877-1878) Rossiya tomonidan egallab olingan va Hopa aholisining koʻp qismi Rossiyaning nazoratidagi hududdan gʻarbga koʻchib oʻtgan. Hopa 1918-yilda [[Brest sulhi|Brest Litovsk shartnomasi]] natijasida qaytarib berildi, 1921-yil 14-mart kuni rasmiy ravishda Turkiyaga qoʻshildi. Sarp chegarasi darvozalari Sovet Ittifoqi va Turkiya oʻrtasidagi „Xalqaro transporti yoʻli shartnomasi“ tufayli 1988-yil 31-avgustda ochildi va savdo va turizm sohasida Hopaga katta turtki berdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hozirgi kunda Hopada [[Saraton (kasallik)|saraton]] kasalligi yuqori darajada, bu Chernobil fojiasi oqibatida yuzaga kelgan va Qora dengiz orqali bu hududga yetib kelgan&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.ntvmsnbc.com/news/368929.asp Çernobil sonrası Türkiyeʼde kanser]&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2001-2004 yillar oraligʻida Qora dengiz mintaqasida, ayniqsa, Hopada saraton bilan kasallanish keskin oshdi, bu vaqt davomida barcha oʻlimlarning 47,9 foizi saraton kasalligi sababli sodir boʻldi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sundayszaman.com/sunday/detaylar.do?load=detay&amp;amp;link=208417 |sarlavha=SundaysZaman |qaralgan sana=2024-06-06 |arxivsana=2010-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100507015507/http://www.sundayszaman.com/sunday/detaylar.do?load=detay&amp;amp;link=208417 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Iqtisodiyoti ==&lt;br /&gt;
Iqtisodiyoti savdo, baliqchilik va qishloq xoʻjaligiga, asosan choy, yongʻoq (ayniqsa, findiklar) va [[Kivi (meva)|kivi]] mevalariga asoslangan. Shaharda 2 ta choy fabrikasi mavjud, Qora dengiz mis fabrikasi, issiqlik elektr stansiyasi, Hopa bandargohi va Hopa kasb-hunar maktabi. Shahar [[Trabzon]], Rize, Artvin, [[Ardahan]], Kars, [[Arzirum|Erzurum]] va Gruziyaga olib boruvchi Sarpga toʻgʻridan-toʻgʻri avtobuslar qatnoviga ega. Sarp chegara darvozalari [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] va Turkiya oʻrtasidagi „Xalqaro transport yoʻli shartnomasi“ tufayli 1988-yil 31-avgustda ochildi va savdo va turizm sohasida Hopaga katta turtki berdi. Hopa Porti Hopa Limani xususiy kompaniyasi tomonidan boshqariladi va xalqaro savdoda faol ishtirok etadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Hopa Ekonomisi |url=http://www.hopa.bel.tr/hopa-rehber/kueltuerue.html |qaralgan sana=2024-06-06 |arxivsana=2011-10-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111001223036/http://www.hopa.bel.tr/hopa-rehber/kueltuerue.html }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Mashhur insonlari ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Cemil Aksu (1977-yilda tugʻilgan) – Hemshin siyosiy va ijtimoiy faoli&lt;br /&gt;
* Özcan Alper, direktor&lt;br /&gt;
* Adem Büyük (1987-yilda tugʻilgan), futbolchi&lt;br /&gt;
* Kazım Koyuncu (1971-2005), rok gitaristi va qoʻshiqchisi&lt;br /&gt;
* Tolga Zengin (1983-yilda tugʻilgan), futbolchi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Iqlimi ==&lt;br /&gt;
Bu hudud biroz keskin issiq harorat va barcha oylarda koʻp yogʻingarchilik yogʻishi bilan teng iqlimi tavsiflanadi. Hopa nam subtropik iqlimga ega (Köppen: &amp;#039;&amp;#039;Cfa&amp;#039;&amp;#039;).{{Weather box&lt;br /&gt;
| width = auto&lt;br /&gt;
| collapsed = yes&lt;br /&gt;
| metric first = yes&lt;br /&gt;
| single line = yes&lt;br /&gt;
| location = Hopa (1991–2020)&lt;br /&gt;
| Jan high C = 11.2&lt;br /&gt;
| Feb high C = 11.7&lt;br /&gt;
| Mar high C = 14.0&lt;br /&gt;
| Apr high C = 17.2&lt;br /&gt;
| May high C = 20.9&lt;br /&gt;
| Jun high C = 25.2&lt;br /&gt;
| Jul high C = 27.3&lt;br /&gt;
| Aug high C = 28.0&lt;br /&gt;
| Sep high C = 25.2&lt;br /&gt;
| Oct high C = 21.5&lt;br /&gt;
| Nov high C = 16.7&lt;br /&gt;
| Dec high C = 13.2&lt;br /&gt;
| year high C = 19.4&lt;br /&gt;
| Jan mean C = 7.4&lt;br /&gt;
| Feb mean C = 7.4&lt;br /&gt;
| Mar mean C = 9.3&lt;br /&gt;
| Apr mean C = 12.2&lt;br /&gt;
| May mean C = 16.6&lt;br /&gt;
| Jun mean C = 20.9&lt;br /&gt;
| Jul mean C = 23.4&lt;br /&gt;
| Aug mean C = 24.0&lt;br /&gt;
| Sep mean C = 20.6&lt;br /&gt;
| Oct mean C = 16.8&lt;br /&gt;
| Nov mean C = 12.1&lt;br /&gt;
| Dec mean C = 9.4&lt;br /&gt;
| year mean C = 15.1&lt;br /&gt;
| Jan low C = 3.8&lt;br /&gt;
| Feb low C = 3.5&lt;br /&gt;
| Mar low C = 5.1&lt;br /&gt;
| Apr low C = 8.0&lt;br /&gt;
| May low C = 12.5&lt;br /&gt;
| Jun low C = 16.8&lt;br /&gt;
| Jul low C = 19.8&lt;br /&gt;
| Aug low C = 20.6&lt;br /&gt;
| Sep low C = 16.8&lt;br /&gt;
| Oct low C = 13.0&lt;br /&gt;
| Nov low C = 8.1&lt;br /&gt;
| Dec low C = 5.7&lt;br /&gt;
| year low C = 11.2&lt;br /&gt;
| precipitation colour = green&lt;br /&gt;
| Jan precipitation mm = 199.06&lt;br /&gt;
| Feb precipitation mm = 168.36&lt;br /&gt;
| Mar precipitation mm = 155.66&lt;br /&gt;
| Apr precipitation mm = 92.87&lt;br /&gt;
| May precipitation mm = 97.66&lt;br /&gt;
| Jun precipitation mm = 154.49&lt;br /&gt;
| Jul precipitation mm = 154.43&lt;br /&gt;
| Aug precipitation mm = 179.98&lt;br /&gt;
| Sep precipitation mm = 316.78&lt;br /&gt;
| Oct precipitation mm = 317.1&lt;br /&gt;
| Nov precipitation mm = 264.93&lt;br /&gt;
| Dec precipitation mm = 239.94&lt;br /&gt;
| year precipitation mm = 2341.26&lt;br /&gt;
| unit precipitation days = 1.0 mm&lt;br /&gt;
| Jan precipitation days = 12.9&lt;br /&gt;
| Feb precipitation days = 12.4&lt;br /&gt;
| Mar precipitation days = 13.6&lt;br /&gt;
| Apr precipitation days = 10.6&lt;br /&gt;
| May precipitation days = 10.2&lt;br /&gt;
| Jun precipitation days = 10.9&lt;br /&gt;
| Jul precipitation days = 10.8&lt;br /&gt;
| Aug precipitation days = 10.9&lt;br /&gt;
| Sep precipitation days = 11.6&lt;br /&gt;
| Oct precipitation days = 12.2&lt;br /&gt;
| Nov precipitation days = 11.2&lt;br /&gt;
| Dec precipitation days = 12.5&lt;br /&gt;
| year precipitation days = 139.8&lt;br /&gt;
| Jan humidity = 66.7&lt;br /&gt;
| Feb humidity = 69.9&lt;br /&gt;
| Mar humidity = 73.0&lt;br /&gt;
| Apr humidity = 76.7&lt;br /&gt;
| May humidity = 79.6&lt;br /&gt;
| Jun humidity = 79.1&lt;br /&gt;
| Jul humidity = 79.8&lt;br /&gt;
| Aug humidity = 80.3&lt;br /&gt;
| Sep humidity = 79.4&lt;br /&gt;
| Oct humidity = 79.0&lt;br /&gt;
| Nov humidity = 70.9&lt;br /&gt;
| Dec humidity = 64.1&lt;br /&gt;
| year humidity = 74.9&lt;br /&gt;
| source = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;WMONormals&amp;quot;&amp;gt;{{cite web&lt;br /&gt;
|url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Turkiye/CSV/Hopa_17042.csv&lt;br /&gt;
|title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Hopa&lt;br /&gt;
|publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration&lt;br /&gt;
|access-date = January 15, 2024}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyadagi baliqchilik jamoalari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{Commons category}}&lt;br /&gt;
* [http://www.hopa.bel.tr/ shahar]&lt;br /&gt;
* {{in lang|tr}} [http://www.hopa.gen.tr/ Foto va sanʼat sayti]&lt;br /&gt;
* {{in lang|tr}} [http://www.oykusila.com/ Foto va alpinizm] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210302232605/http://www.oykusila.com/ |date=2021-03-02 }}&lt;br /&gt;
* {{in lang|tr}} [https://web.archive.org/web/20070402035151/http://www.hopam.com/fotogaleri.asp Hopa shahrining mahalliy yangilik veb-saytida olingan fotosuratlari]&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20100507094345/http://www.hopaport.com/ Hopa Porti veb-sayti]&lt;br /&gt;
* [http://www.otelcenneti.com/oteller/artvin/hopa Hopa Otelleri]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 20:00:16 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Hopa</comments>
		</item>
</channel></rss>