<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Kimyogar - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Kimyogar&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 15:40:58 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Kimyogar&amp;diff=545425&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Kimyogar&amp;diff=545425&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Metsu,_Gabriël_-_L&amp;#039;Apothicaire_-_c._1651-1667.jpg|thumb|232x232px| &amp;#039;&amp;#039;Kimyogar&amp;#039;&amp;#039; [[Gabriel Metsu]] (taxminan 1651–1667).]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kimyogar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=https://www.dictionary.com/browse/chemist|sarlavha=the definition of chemist|ish=www.dictionary.com}}&amp;lt;/ref&amp;gt; — [[Kimyo|kimyoni]] oʻrganish boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib borgan [[olim]]. Kimyogarlar moddaning tarkibi va uning xossalarini, [[Molekula|molekulalar]] va ularning tarkibiy qismlari haqida, [[atom]] darajasi haqida izlanishlar o;ib borib ularni fanga tatbiq etadi. Kimyogarlar moddalar nisbatlarini, [[kimyoviy reaksiya]] tezligini va boshqa [[kimyoviy xossalarni]] diqqat bilan tekshirib oʻlchaydilar. Inglizlar hamdoʻstlik sifatida, [[Farmatsevtlar|farmatsevtlarni]] koʻpincha kimyogarlar deb atashadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kimyogarlar oʻz bilimlaridan nomalum moddalarning tarkibi va xossalarini oʻrganish, shuningdek, koʻp miqdorda foydali tabiiy moddalarni koʻpaytirish va sintez qilish hamda yangi sunʼiy moddalar va foydali jarayonlarni yaratish uchun foydalanishadi. Kimyogarlar [[Kimyo|kimyoning har qanday kichik fanlari]] boʻyicha ixtisoslashgan boʻlib, [[Materialshunoslar]] va metallurglar kimyogarlar bilan bir xil bilim va koʻnikmalarga ega. [[Kimyo muhandislarining|Kimyogar muhandislarni]] vazifasi, birinchi navbatda eng yirik, tejamkor [[kimyo zavodlarini]] toʻgʻri loyihalash, qurish va baholash bilan shugʻullanadilar va sanoat kimyogarlari bilan yangi jarayonlarni ishlab chiqishda, kimyoviy moddalar va tegishli mahsulotlarni tijorat miqyosida ishlab chiqarish usullari haqida birgalikda ishlaydilar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|last=Hogeveen|first1=H.|last2=Lukas|first2=J.|last3=Roobeek|first3=C. F.|date=1969|title=Trapping of the methyl cation by carbon monoxide; formation of acetic acid from methane|journal=Journal of the Chemical Society D: Chemical Communications|language=en|issue=16|pages=920|doi=10.1039/c29690000920|issn=0577-6171}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kimyo tarixi ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Medeleeff_by_repin.jpg|thumb|236x236px| Rus kimyogari [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Mendeleev]] — [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning birinchi zamonaviy davriy sistemasi]] muallifi.]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:David_-_Portrait_of_Monsieur_Lavoisier_(cropped).jpg|right|thumb|227x227px| Antuan Lavuazye (1743-1794) „[[Zamonaviy kimyoning otasi]]“ hisoblanadi.]]&lt;br /&gt;
Kimyoning ildizlari [[yonish]] fenomeni bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. [[Olov]] bir moddani boshqa moddaga aylantiruvchi sirli kuch boʻlib, insoniyatni birinchi navbatda qiziqtirardi. Bu [[temir]] va [[Koʻzoynak|koʻzoynaklar]] kashf qilinishiga sabab boʻlgan. Keyinchalik [[Oltin]] topilib, qimmatbaho metalga aylandi, soʻng koʻpchilik boshqa moddalarni oltinga aylantirish usulni topishga qiziqa boshladi. Bora-bora bu qiziqish [[alkimyo]] deb nomlangan [[proto-fan]] yaratilishiga sabab boʻldi. &amp;#039;&amp;#039;Kimyogar&amp;#039;&amp;#039; soʻzi [[Yangi lotincha|lotincha]] &amp;#039;&amp;#039;chimista&amp;#039;&amp;#039; soʻzidan olingan boʻlib, &amp;#039;&amp;#039;alchimista&amp;#039;&amp;#039; ([[Alkimyo|alchemist]]) soʻzining qisqartmasi hisoblanadi. Alkimyogarlar zamonaviy kimyoning rivojlanishiga olib kelgan koʻplab [[kimyoviy jarayonlarni]] kashf qilishgan. Masalan, 1783-yilda [[Antuan Lavuazye]] tomonidan [[Massalar saqlanish qonuni|massalarning saqlanish]] qonuni ixtiro qilindi. [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Mendeleev]] tomonidan [[kimyoviy elementlarning kashfiyoti]] yaʼni [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|davriy sistemani]] yaratdi. 1901-yilda taʼsis etilgan [[Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti|kimyo boʻyicha Nobel mukofoti]], XX-asr boshidan beri kimyoviy kashfiyotlar haqida ajoyib maʼlumotlar berib kelmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Taʼlimi ==&lt;br /&gt;
Kimyogarlarni ishga qabul qilish talab qilinganida kamida kimyo boʻyicha [[Bakalavr|bakalavr daraja]] va tadqiqotchilar uchun [[magistr]] yoki [[falsafa doktori]] (PhD)ni talab qiladi. Aksariyat bakalavriat dasturlari kimyo bilan bir qatorda [[matematika]] va [[fizika]] fanlariga bogʻliq, qisman kimyo fani „[[markaziy fan]]“ sifatida ham tanilgan, shuning uchun kimyogarlar fan haqida har tomonlama bilimga ega boʻlishlari kerak. [[Magistr|Magistratura]] va undan yuqori darajalarda talabalar maʼlum bir sohaga ixtisoslashgan. Mutaxassislik sohalariga [[biokimyo]], [[yadro kimyosi]], [[organik kimyo]], [[Anorganik kimyo|noorganik kimyo]], [[polimerlar kimyosi]], [[analitik kimyo]], [[fizik kimyo]], [[nazariy kimyo]], [[kvant kimyosi]], [[atrof-muhit kimyosi]] va [[termokimyo]] kiradi. Muayyan lavozimlar uchun [[doktorlikdan keyingi]] tajriba talab qilinishi mumkin&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite journal | last=McEwan | first=Murray J. | last2=Denison | first2=Arthur B. | last3=Huntress | first3=Wesley T. | last4=Anicich | first4=Vincent G. | last5=Snodgrass | first5=J. | last6=Bowers | first6=M. T. | title=Association reactions at low pressure. 2. The methylium/methyl cyanide system | journal=The Journal of Physical Chemistry | publisher=American Chemical Society (ACS) | volume=93 | issue=10 | year=1989 | issn=0022-3654 | doi=10.1021/j100347a039 | pages=4064–4068}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ishlari kimyo bilan bogʻliq boʻlgan, lekin kimyo darajasiga ega boʻlgan maʼlumotni talab qilmaydigan murakkablikdagi ishchilar odatda &amp;#039;&amp;#039;[[kimyoviy texniklar]]&amp;#039;&amp;#039; deb ataladi. Bunday texniklar oddiy xodim hisoblanib, [[klinik laboratoriyalarda]] muntazam tahlil oʻtkazish uchun [[dotsent darajasiga]] ega boʻlishi kerak. Kimyoviy texnolog kimyo boʻyicha texnikga qaraganda koʻproq bilimga va tajribaga ega. Kimyoviy texnolog boʻlish uchun oʻziga xos darajalar ham mavjud, ularga talaba professional kimyogar boʻlishga qiziqganda talab qilinadigan darajalardan biroz farq qiladi. Kimyoviy texnolog kimyoviy tahlillarni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalar va asboblarni boshqarish va ishlatish bilan kimyoviy texnikga qaraganda koʻproq maʼlumot bilishi kerak. Ular xomashyo, oraliq mahsulot va tayyor mahsulot sifati tahlil qiladigan kimyoviy laboratoriyalarda ishlashi mumkin. Ular, shuningdek, atrof-muhit sifatini nazorat qilish va kimyo zavodlarda ishlab chiqarish sohalarida ishlaydilar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bandligi ==&lt;br /&gt;
Kimyogarlarning uchta asosiy ish beruvchisi boʻlib bularga — akademik institutlar, sanoat, ayniqsa [[kimyo sanoati]], [[farmatsevtika sanoati]] va davlat laboratoriyalari kiradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kimyo odatda bir nechta asosiy kichik fanlarga boʻlinadi. Bundan tashqari, kimyoning bir nechta asosiy ixtisoslashgan sohalari mavjud. Kimyoning turli sohalarda, biologiya, tibbiyot, fizika, [[radiologiya]] kabi boshqa ilmiy sohalar va bir nechta muhandislik fanlari bilan bogʻliq.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kimyoning yuqoridagi barcha asosiy sohalarida kimyogarlar ishlaydi. Kimyoviy darajalari foydali boʻlgan boshqa sohalarga [[astrokimyo]], [[atmosfera kimyosi]], [[Kimyoviy texnologiya|kimyo muhandisligi]], [[kimyo-informatika]], [[elektrokimyo]], [[sud ekspertizasi]], [[geokimyo]], [[kimyo tarixi]], [[materialshunoslik]], [[Tibbiyot|tibbiyot fanlari]], [[molekulyar biologiya]], [[molekulyar genetika]], [[nanotexnologiya]], [[yadro kimyosi]], [[oenologiya]], [[metallorganik kimyo]], [[Farmakologiya|neft-kimyosi, farmakologiya]], [[fotokimyo]], [[fitokimyo]], [[polimerlar kimyosi]], [[supramolekulyar kimyo]] va [[sirt kimyosi]] kitradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Professional jamiyatlar ==&lt;br /&gt;
Kimyogarlar — Buyuk Britaniyadagi [[Qirollik Kimyo Jamiyati]] va Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi [[Amerika Kimyo Jamiyati]] (ACS) kabi kimyo sohasidagi mutaxassislar va tadqiqotchilar uchun maxsus [[Kasbiy jamiyatlarga|kasbiy jamiyatga]] asos solgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Faxr va mukofotlari ==&lt;br /&gt;
1901-yildan boshlab kimyogarlarga beriladigan eng yuqori mukofot [[Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi|Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasi]] tomonidan beriladigan [[Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti|kimyo boʻyicha Nobel mukofoti]] hisoblanadi.{{Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Farmatsevtika]]&lt;br /&gt;
* [[Kimyo bo&amp;#039;yicha mavzular ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Kimyogarlar ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Rossiya kimyogarlari ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Kimyo bo&amp;#039;yicha muhim nashrlar ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Kimyo bo&amp;#039;yicha ilmiy jurnallar ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Murakkablar ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
* [[Kimyo jamiyatlari ro&amp;#039;yxati]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references group=&amp;quot;&amp;quot; responsive=&amp;quot;1&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kimyogarlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ilmiy kasblar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Kimyo tarixi]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 21:43:39 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Kimyogar</comments>
		</item>
</channel></rss>