<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Logarifm - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Logarifm&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 03:24:00 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Logarifm&amp;diff=212125&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Logarifm&amp;diff=212125&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Arifmetik operatsiyalar}}&lt;br /&gt;
[[File:Ikkilik logarifm grafigi.png|thumb|Ikkilik logarifm grafigi]]Logarifim a asosga koʻra b, yaʼni aʼning darajasini b ifodalaydi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Umumiy maʼlumot ==&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Logarifm]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;u&amp;gt;(qadimgi [[yunoncha]], λόγος (logos) — munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son)&amp;lt;/u&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;—&amp;lt;/u&amp;gt; [[musbat sonlar]] [[toʻplam]]ida aniqlanadigan [[funksiya]]. &amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;b&amp;lt;nowiki&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/nowiki&amp;gt; sonning „a“ asosga koʻra logarifmi&amp;#039;&amp;#039; deb, „b“ sonni topish uchun „a“ asosni koʻtarish kerak boʻlgan daraja koʻrsatkichiga aytiladi. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;log &amp;lt;sub&amp;gt;a&amp;lt;/sub&amp;gt; b&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; koʻrinishida belgilanadi va &amp;lt;u&amp;gt;&amp;quot;b ning a asosga logarifmi&amp;quot;&amp;lt;/u&amp;gt; deb oʻqiladi. Taʼrifdan kelib chiqadiki, &amp;#039;&amp;#039;x = log&amp;lt;sub&amp;gt;a&amp;lt;/sub&amp;gt;b&amp;#039;&amp;#039; ni topish &amp;#039;&amp;#039;a&amp;lt;sup&amp;gt;x&amp;lt;/sup&amp;gt; = b&amp;#039;&amp;#039; tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;8 = 3. Chunki, 2&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; = 8.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Logarifmik [[Funksiya (matematika)|funksiya]] y=log&amp;lt;sub&amp;gt;a&amp;lt;/sub&amp;gt;x boʻlib, bu yerda &amp;#039;&amp;#039;a&amp;gt;0 va a&amp;lt;s&amp;gt;=&amp;lt;/s&amp;gt;b&amp;#039;&amp;#039;. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;D(y) = (0; +♾).&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Logarifmlarni hisoblash &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;logarifmologiya&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; deyiladi. a, b qiymatlar koʻp hollarda haqiqiy boʻladi, lekin [[kompleks sonlar|kompleks]] logorifmlar ham mavjud.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Logarifmlar oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qoʻllanadi. „Logarifmlar olamiga“ oʻtishda [[Son]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;larni [[koʻpaytirish]] amali [[qoʻshish]] bilan almashtiriladi, [[ayirish]] amali bilan esa [[boʻlish]] bajariladi va darajaga koʻtarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga koʻpaytirish va boʻlinishga aylanadi. [[Laplas Pyer Simon|Laplas]] logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida „Logarifmlar [[matematik]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi“, degan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Logarifmlarning taʼrifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon [[Neper|Nepier]] tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidan kengaytirilgan va takomillashtirilgan. [[Logarifm jadvallari|Logarifmik jadvallar]] tuzilib, [[Logarifmik lineyka|logarifmik lineykalardan]] foydalanilgan. Logarifmik [[jadval]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;lar [[Kompyuter|elektron hisob mashinalari]] va [[Kompyuter]]lar paydo boʻlgunga qadar uch asrdan koʻproq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qoʻllangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Foydalanilishi ==&lt;br /&gt;
[[Logarifm|Logarifml]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ar inson faoliyatining boshqa koʻplab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: [[Differensial tenglama|differensial]] tenglamalarni echish, [[Miqdor analizi|miqdorlar qiymatlarini tasniflash]] (masalan, [[Tovush tezligi|tovush chastotasi]] va intensivligi), turli bogʻliqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, [[ehtimollar nazariyasi]] va hokazo. Bu funksiya [[Elementar matematika|elementar sonni]] bildiradi, u [[Koʻrsatkichli funksiya|koʻrsatkichli funksiya]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ga nisbatan teskari. Eng koʻp ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 (ikkilik),&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;e&amp;#039;&amp;#039; [[Natural son|(natural]]) va&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 (oʻnlik logarifm)&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
Qoʻshish, koʻpaytirish va [[darajaga koʻtarish]] uchta eng asosiy arifmetik amallardir. Qoʻshishning teskarisi ayirish, koʻpaytirishning teskarisi boʻlinishdir. Xuddi shunday, logarifm koʻrsatkichning teskari amalidir. Koʻrsatkichlar — b sonining asosi maʼlum darajali y darajaga koʻtarilib, x qiymatini berish; bu belgilanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
[https://www.ziyouz.com/kutubxona/category/145-matematika?download=5089:algebra-va-matematik-analiz-asoslari-1-qism-a-abduhamidov-h-nasimov-u-nosirov-j-husanov A. Abduhamidov &amp;lt;u&amp;gt;— Algebra va analiz asoslari&amp;lt;/u&amp;gt;]{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{wikify}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
{{Giperoperatsiyalar}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 15:22:53 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Logarifm</comments>
		</item>
</channel></rss>