<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Manchester - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manchester&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 12:25:26 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manchester&amp;diff=213365&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manchester&amp;diff=213365&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| mavqe                      = [[Shahar]] va [[metropolitan tuman]]&lt;br /&gt;
| nomi                       = Manchester&lt;br /&gt;
| asl nomi                   = &lt;br /&gt;
| tasvir                     ={{multiple image&lt;br /&gt;
| border = infobox | perrow = 2&lt;br /&gt;
| total_width = 250 | align = center&lt;br /&gt;
| image1 =Manchester Town Hall from Lloyd St.jpg&lt;br /&gt;
| image2 = Manchester Cathedral (4).jpg&lt;br /&gt;
| image3 = High Rise Living at Deansgate Square, geograph 7187627 by David Dixon.jpg&lt;br /&gt;
| image4 = Bridgewater Canal, Castlefield Basin (geograph 6966336).jpg&lt;br /&gt;
| image5 = Central Library and war memorial, St. Peter&amp;#039;s Square, Manchester - geograph.org.uk - 2752516.jpg&lt;br /&gt;
| image6 = Manchester Central Building Exterior.jpg&lt;br /&gt;
| image7 = Exchange Square (geograph 5147517).jpg&lt;br /&gt;
| image8 = Royal Exchange Building.jpg&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
| qaram                      = &lt;br /&gt;
| mamlakat                   = Buyuk Britaniya&lt;br /&gt;
| gerb                       = 202203 western honey bee.svg&lt;br /&gt;
| bayroq                     = &lt;br /&gt;
| gerb tarifi                = Ishchi ari&lt;br /&gt;
| bayroq tarifi              = &lt;br /&gt;
| gerb eni                   = &lt;br /&gt;
| bayroq eni                 = &lt;br /&gt;
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = &lt;br /&gt;
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = &lt;br /&gt;
| CoordAddon                 = Manchester UK locator map.svg&lt;br /&gt;
| CoordScale                 = &lt;br /&gt;
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 250&lt;br /&gt;
| mintaqa xaritasi oʻlchami  = &lt;br /&gt;
| tuman xaritasi oʻlchami    = &lt;br /&gt;
| mintaqa turi               = &lt;br /&gt;
| mintaqa                    = &lt;br /&gt;
| jadvalda mintaqa           = &lt;br /&gt;
| tuman turi                 = &lt;br /&gt;
| tuman                      = &lt;br /&gt;
| tuman 2                    = &lt;br /&gt;
| tuman 3                    = &lt;br /&gt;
| tuman 4                    = &lt;br /&gt;
| tuman 5                    = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman             = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 2           = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 3           = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 4           = &lt;br /&gt;
| jadvalda tuman 5           = &lt;br /&gt;
| jamoat turi                = &lt;br /&gt;
| jamoat                     = &lt;br /&gt;
| jadvalda jamoat            = &lt;br /&gt;
| ichki bolinishi            = &lt;br /&gt;
| rahbar turi                = &lt;br /&gt;
| rahbar                     = &lt;br /&gt;
| asos solingan              = mill.avv I asr&lt;br /&gt;
| ilk eslatilishi            = &lt;br /&gt;
| avvalgi nomlari            = &lt;br /&gt;
| qachondan beri             = &lt;br /&gt;
| maydon                     = &lt;br /&gt;
| balandlik turi             = &lt;br /&gt;
| AP markazi balandligi      = &lt;br /&gt;
| iqlim                      = &lt;br /&gt;
| rasmiy til                 = &lt;br /&gt;
| aholi                      = {{ Collapsible list&lt;br /&gt;
  | 56,8% Oq tanlilar&lt;br /&gt;
  | 20,9% Osiyoliklar&lt;br /&gt;
  | 11,9% Qoralar&lt;br /&gt;
  | 5,3% Aralash&lt;br /&gt;
  | 5,1% boshqalar&lt;br /&gt;
  }}&lt;br /&gt;
| sanalgan yil               = &lt;br /&gt;
| zichlik                    = &lt;br /&gt;
| aglomeratsiya              = &lt;br /&gt;
| milliy tarkib              = &lt;br /&gt;
| konfessiyaviy tarkib       = {{Collapsible list&lt;br /&gt;
  | 36,2% Xristianlik&lt;br /&gt;
  | 32,4% Ateist&lt;br /&gt;
  | 22,3% Musilmon&lt;br /&gt;
  | 1,1% Hinduizm&lt;br /&gt;
  | 0,6% Buddizm&lt;br /&gt;
  | 0,5% Sikhizm&lt;br /&gt;
  | 0,5% Iudaizm&lt;br /&gt;
  | 0,5% boshqalar&lt;br /&gt;
  }}&lt;br /&gt;
| etnoxoronim                = &lt;br /&gt;
| vaqt mintaqasi             = [[Greenwich Mean Time|GMT]]&lt;br /&gt;
| DST                        = &lt;br /&gt;
| telefon kodi               = 0161&lt;br /&gt;
| pochta indekslari          = &lt;br /&gt;
| avtomobil kodi             = &lt;br /&gt;
| identifikator turi         = &lt;br /&gt;
| raqamli identifikator      = &lt;br /&gt;
| vebsayt                    = {{URL|manchester.gov.uk}}&lt;br /&gt;
| sayt tili                  = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Manchester&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; — [[Buyuk Britaniya]]ning gʻarbiy qismidagi [[shahar]]. Katta Markazi konurbatsiyasining bosh shahri va metropoliten grafligining maʼmuriy markazi. Aholisi 430 ming kishidan ziyod (shahar atrofi bilan 2,6 mln. kishi). [[Eruell]]daryosi va Manchester kanalidagi yirik port (yillik yuk ortib-tushirish 10 mln. t dan ortiq). Mamlakatning muhim sanoat va madaniy markazi. Sanoatining yetakchi tarmogʻi — mashinasozlik (jumladan, [[elektrotexnika]]). Kimyo (boʻyoqlar ishlab chiqarish), toʻqimachilik, tikuvchilik, qogʻoz, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. [[Viktoriya universiteti]] (1903), shahar muzeyi, badiiy galereya, [[Fri-Treydxoll]] konsert zali bor. Shaharga X asrda rimliklar qishlogʻi oʻrnida asos solingan. Oʻrta asrlarda savdo va hunarmandchilik shahri boʻlgan. XIX asrda Manchester ip gazlama sanoatining dunyoda yirik markaziga aylandi. Meʼmoriy yodgorliklardan gotika Sobori (XV-XVI asrlar) Ratusha, Birja binosi (XIX asr) saqlangan&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Manchester marta X asrda tilga olingan. Aholi 79-yilda asos solingan Keltlar Mansenion turar joyi va [[Rim]] mustahkamlangan Mankuniy lageri oʻrnida paydo boʻlgan.&lt;br /&gt;
Oʻrta asrlarda u savdo va hunarmandchilik shahri boʻlgan.&lt;br /&gt;
XVIII asr oʻrtalaridan sanoat inqilobi tufayli shahar tez rivojlana boshladi. 1789-yilda Peter Dringwaterning paxta zavodida bugʻ dvigateli paydo boʻldi. XIX asrda shahar toʻqimachilik sanoati markazlari orasida jahon yetakchisiga aylandi. [[1830]]-1840-yillarda Manchester erkin savdo („erkin savdo“) tarafdorlari markazi boʻlgan&amp;lt;ref&amp;gt;Manchester // Slovar sovremennix geograficheskix nazvaniy / Pod obщey redaksiey akad. V. M. Kotlyakova. — Yekaterinburg: U-Faktoriya, 2006.&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1819-yil 16-avgustda Sankt-Peter maydonida hukumat qoʻshinlari tomonidan Peterloo jangi shafqatsizlarcha bostirilgan. Bu Manchester qirgʻini nomi bilan tarixda qolgan&amp;lt;ref&amp;gt;sm. Fritrederstvo v [[Большая советская энциклопедия]] &amp;lt;/ref&amp;gt;. 1868-yilda Manchesterda Britaniya kasaba uyushmalari kongressining birinchi kongressi boʻlib oʻtdi, u bir necha yil ichida [[Buyuk Britaniya]]dagi barcha kasaba uyushmalarini birlashtirdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ikkinchi Jahon urushi paytida (1940-yil avgust oyidan boshlab) Manchester qurolli kuchlarni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlaydigan sanoat korxonalari va tinch ob’ektlarga (masalan, Manchester sobori) zarba berildi. Yirik [[Luftwaffe]] bombardimoniga qilindi. Eng halokatlisi 1940-yilning 22-23 va 23-24-dekabr kechalari „Rojdestvo Blitsi“ deb nomlanuvchi bir qator portlashlar boʻldi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/archive-maps-pinpoint-manchester-blitz-699056|title=Archive maps pinpoint Manchester blitz bomb sites|author=Dean Kirby|date=2012-12-17|website=www.manchestereveningnews.co.uk|publisher=[[Manchester Evening News]]|lang=en|access-date=2019-12-26|archive-date=2013-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130516185926/http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/archive-maps-pinpoint-manchester-blitz-699056|deadlink=no}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot; heights=&amp;quot;200px&amp;quot; class=&amp;quot;ts-gallerystyle-gray&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Manchester from Kersal Moor William Wylde (1857).jpg|Manchester [[1850]]-yillarda&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aholisi ==&lt;br /&gt;
2006-yilda Manchesterda 452 ming aholi bor edi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/HTMLDocs/dvc134_a/index.html|deadlink=yes|title=UK population estimates|publisher=Office for National Statistics|date=2014-06-26|access-date=2014-08-09|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810203303/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/HTMLDocs/dvc134_a/index.html|archive-date=2014-08-10}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2007-yilda — 458,1 ming kishi. 2013-yil maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 514 417 kishini tashkil etagan. Shahar aholisining 69% titul millatiga mansub&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|title=Манчестер|url=http://adelanta.info/encyclopaedia/city/england/Manchester/|publisher=adelanta.info|access-date=2016-05-01|lang = ru|archive-url=https://web.archive.org/20160429174424/http://adelanta.info/encyclopaedia/city/england/Manchester/|archive-date=2016-04-29}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
== Transport tizmi ==&lt;br /&gt;
Shahar milliy temir yoʻl tarmogʻi uchun muhim markazdir. 1830-yilda dunyoda birinchi [[Liverpul-Manchester]] temir yoʻl linasi ochildi.&lt;br /&gt;
Shahar mamlakatdagi eng gavjum toʻrtinchi yirik xalqaro aeroportga ega.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Manchesterda [[taʼlim]] muassasalarining katta tarmogʻi mavjud. Shuningdek, shaharda zamonaviy koʻp millatli davlat muassasalari va klassik maktablar bor. Ularning tarixi bir necha asrlarga borib taqaladi.&lt;br /&gt;
Bunga qoʻshimcha ravishda, shaharda boshqa taʼlim muassasalari mavjud: ixtisoslashtirilgan kollejlarda dizayn koʻnikmalari asoslari yoki homilador ayollar uchun psixologik treninglar kabi turli xil kurslar.&lt;br /&gt;
== Madaniyati ==&lt;br /&gt;
=== Talim ===&lt;br /&gt;
Manchesterdagi barcha [[universitet]]lar ichida eng mashhuri boy ilmiy merosni saqlaydigan Manchester universitetidir. Universitetning hozirgi va sobiq talabalari orasida 25 ta [[Nobel mukofoti]] sovrindorlari bor. Universitet [[Viktoriya universiteti]] va Fan va texnologiya institutining birlashishi natijasida vujudga kelgan. Viktoriya universiteti 1851-yilda Ouens kolleji sifatida tashkil etilgan. muvaffaqiyatli toʻqimachi [[Jon Ouens]] uni qurish uchun katta miqdordagi pulni vasiyat qilgan. 1880-yilda kollej qirollik patentini oldi va Angliyadagi birinchi fuqarolik taʼlim muassasasiga aylandi. Bir asrdan ortiq hamkorlikda olib borilgan ilmiy ishlardan soʻng 2004-yil 22-oktabrda nihoyat ikki oliy taʼlim muassasasi birlashib, yagona universitetga aylandi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.hesa.ac.uk/dox/dataTables/studentsAndQualifiers/download/institution0607.xls |title=Table 0a – All students by institution, mode of study, level of study, gender and domicile 2006/07 |access-date=2008-04-11|format=[[Microsoft Excel]] spreadsheet |publisher=[[Higher Education Statistics Agency]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709132444/http://www.hesa.ac.uk/dox/dataTables/studentsAndQualifiers/download/institution0607.xls |archive-date=2013-07-09}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bundan tashqari, Manchesterda hududi boʻyicha Buyuk Britaniyadagi eng yirik va mamlakatdagi abituriyentlar orasida eng mashhur [[Manchester Siti universiteti]] joylashgan. Bu yerda 37 mingdan ortiq talaba tahsil oladi. Ushbu oʻquv yurtining tarixi 1824-yilda Mexanika institutining tashkil etilishi bilan boshlanadi. Keyingi asrda institutga bir qancha oliy oʻquv yurtlari va kollejlar biriktirildi. 1970-yilda politexnika, 1992-yilda esa universitet maqomini oldi.&lt;br /&gt;
=== Kutibxona ===&lt;br /&gt;
Manchesterda [[Angliya]]dagi eng mashhur va eng qadimiy kutubxonalar joylashgan: [[Jon Rylands]] kutubxonasi, Manchester universiteti kutubxonasi, Manchester markaziy kutubxonasi. [[Chetham kutubxonasi]] — ingliz tilida soʻzlashuvchi dunyodagi eng qadimgi bepul ommaviy maʼlumot kutubxonasi.&lt;br /&gt;
=== Muzeylar ===&lt;br /&gt;
Manchester muzeylari Manchesterning Rim tarixi, sanoat merosi, shaharning sanoat inqilobidagi roli, toʻqimachilik, kasaba uyushmalari, ayollarning saylov huquqi va futboliga (Milliy futbol muzeyi) eʼtibor qaratadi.&lt;br /&gt;
Ilm-fan va sanoat muzeyi, sobiq [[Liverpool|Liverpul]] yoʻl vokzalida joylashgan boʻlib, unda lokomotivlar, sanoat uskunalari, samolyotlar va dasturlarni almashish tamoyili asosida qurilgan dunyodagi birinchi kompyuterning nusxasi mavjud. Transport muzeyida tarixiy avtobuslar va tramvaylar kolleksiyasi saqlanadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.mosi.org.uk/explore-mosi|title=Explore MOSI|publisher=Museum of Science and Industry|lang=en|access-date=2009-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806065715/http://www.mosi.org.uk/explore-mosi|archive-date=2009-08-06}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Imperator urush muzeyining shimoliy filiali [[Trafford Parki]]da joylashgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.gmts.co.uk/explore/vehicles.html|title=Vehicle Collection|publisher=Greater Manchester Museum of Transport|lang=en|access-date=2009-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100213222852/http://www.gmts.co.uk/explore/vehicles.html|archive-date=2010-02-13}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1880-yillarda omma uchun ochilgan Manchester muzeyi misrshunoslik va tabiiy tarixga oid boy kolleksiyaga ega&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.iwm.org.uk/visits/iwm-north|title=IWM North|author=[[Imperial War Museum]]|website=iwm.org.uk|lang=en|access-date=2013-03-09|archive-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301015442/http://www.iwm.org.uk/visits/iwm-north|deadlink=no}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shaharning janubida zamonaviy sanʼat, haykaltaroshlik va toʻqimachilikka bagʻishlangan [[Uitvort]] sanʼat galereyasi joylashgan. 2015-yilda u yil muzeyi deb topildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.museum.manchester.ac.uk/aboutus/history/|title=The History of The Manchester Museum|publisher=University of Manchester|access-date=2009-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627082857/http://www.museum.manchester.ac.uk/aboutus/history/|archive-date=2009-06-27}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Manchesterdagi boshqa koʻrgazma maydonlari va muzeylari qatoriga [[Salford]]dagi [[Islington Mill]], Urbisdagi Milliy futbol muzeyi, [[Castlefield galereyasi]], [[Platt Fields]] Parkdagi Manchester Kostyumlar galereyasi, Xalq tarixi muzeyi va Manchester yahudiy muzeyi kiradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.culture24.org.uk/art/tra18176|title=The Pre-Raphaelite Collections|author=Moss|first=Richard|date=2003-10-17|publisher=24-Hour Museum|access-date=2009-07-24|archive-date=2012-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120909020028/http://www.culture24.org.uk/art/tra18176|deadlink=yes}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref &amp;gt;{{книга |заглавие=Public art collections in north-west England |ссылка=https://archive.org/details/publicartcollect0000morr |издательство=[[Liverpool University Press]] |год=2001 |страницы=[https://archive.org/details/publicartcollect0000morr/page/118 118] |isbn=0-85323-527-9 |язык=en |автор=Morris, Edward}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
=== Sport ===&lt;br /&gt;
Manchester oʻzining eng kuchli futbol klublari bilan tanilgan: „&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Manchester City F.C.|Manchester Siti]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;“ va „&amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;“. Manchester musiqa sahnasi 70-yillarning oxirida pank-rok va Manchesterda kontsert bergan [[Sex Pistols]] pank guruhi taʼsiri ostida paydo boʻldi. Oʻsha kontsertda kelajak sahnasining deyarli barcha yulduzlari ishtirok etishdi. Manchester musiqa sahnasi yangi toʻlqin deb ataladigan eng muhim tarkibiy qismlardan biri ekanligi bilan ajralib turadi.&lt;br /&gt;
Manchester musiqa sahnasining eng mashhur vakillari quyidagilardir:&lt;br /&gt;
* Lamb;&lt;br /&gt;
* Joy Division,New Order;&lt;br /&gt;
* Happy Mondays;&lt;br /&gt;
* The Smiths;&lt;br /&gt;
* The Stone Roses;&lt;br /&gt;
* A Certain Ratio;&lt;br /&gt;
* Durutti Column;&lt;br /&gt;
* Electronic;&lt;br /&gt;
* The Other Two;&lt;br /&gt;
* Revenge;&lt;br /&gt;
* Section 25;&lt;br /&gt;
* [[Stokgolm|Stockholm]] Monster;&lt;br /&gt;
* Buzzcocks;&lt;br /&gt;
* Take That;&lt;br /&gt;
* The Wake;&lt;br /&gt;
* The Wendys;&lt;br /&gt;
* The Ting Tings;&lt;br /&gt;
* The Courteeners;&lt;br /&gt;
* Oasis;&lt;br /&gt;
* Hurts.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Diqqatga sazovor joylari ===&lt;br /&gt;
Manchesterdagi arxitektura yodgorliklari orasida XV asrdagi [[Gotika Sobori]] va XIX asrga tegishli klassik uslubda qurilgan birja binosi diqqatga sazovordir. [[Rim]] qal’asi Mamuciumning qayta qurilgan qismi Castlefieldda jamoatchilik uchun ochiq. Tasviriy sanʼat ixlosmandlari XVII-XIX asrlarga oid ingliz sanʼatining boy kolleksiyasi joylashgan [[Art galereyasi]]ga tashrif buyurishlari mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Buyuk Britaniya shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 15:24:51 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Manchester</comments>
		</item>
</channel></rss>