<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Manjutakin - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manjutakin&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 14:49:43 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manjutakin&amp;diff=595910&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manjutakin&amp;diff=595910&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Manjutakin&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-ar|منجوتكين}}) — [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiylar]] xalifasi [[Al-Aziz Billoh|al-Aziz Billohning]] ({{hukmronlik|975|996}}) [[gʻilmon]]i. [[Turkiy xalqlar]] vakili boʻlib, xalifa al-Aziz hukmronligi davrida Fotimiylarning yetakchi sarkardalaridan biriga aylangan va [[Hamdoniylar]] hamda [[Vizantiya imperiyasi|vizantiyaliklar]]ga qarshi [[Bilod ash-Shom|Suriya]]da jang qilgan. Xalifa [[Abu Ali al-Mansur|al-Hakim]] hukmronligining ({{hukmronlik|996|1021}}) dastlabki yillarida [[berberlar]] hukmron boʻlgan rejimga qarshi isyon koʻtarib, magʻlub etilgan va asirlikda vafot etgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Hayoti ==&lt;br /&gt;
Manjutakin xalifa al-Aziz va undan avval hukmronlik qilgan [[Al-Muʼizz li-dinillah|al-Muʼizz]] ({{hukmronlik|953|975}}) davrida Fotimiylar saroyiga kirgan [[Turkiy xalqlar|turkiy]] gʻimonlar orasida eng nufuzli sarkardalardan biri boʻlgan. Bunday turkiy jangchilar, asosan, [[berberlar|berber]] qabilalaridan (koʻp hollarda [[Kutama]] qabilasidan) tarkib topgan qoʻshinda muvozanat saqlash maqsadida saroyga jalb etilgan va alohida eʼtiborga sazovor boʻlgan{{Sfn|Kennedy|2004|p=322}}{{Sfn|O&amp;#039;Leary|1923|p=125}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
991-yilda Fotimiylar siyosatida butun umri davomida yuqori mavqega ega boʻlgan hamda uzoq yillar davomida vazir lavozimida xizmat qilib kelgan [[Yaʼqub ibn Killis]]ning vafotidan soʻng, xalifa al-Aziz [[Bilod ash-Shom|Suriya]]da yanada tajovuzkor siyosat yuritishni tanlab, Manjutakinni [[Damashq]] hokimi etib tayinladi{{Sfn|Kennedy|2004|pp=324–325}}. Saʼd ud-Davlaning vafotidan keyin uning tarafdorlarining bir qismi Fotimiylar tomonga qochib oʻtgan edi. Ularning daʼvati va daldasidan ruhlangan xalifa al-Aziz [[Halab]]dagi [[Hamdoniylar]] amirligiga qarshi yangi hujumlar boshlashga qaror qildi va yurishni Manjutakinga topshirdi. Fotimiylar sarkardasi amirlikka bostirib kirib, 992-yil iyun oyida [[Antioxiya]] &amp;#039;&amp;#039;douxi&amp;#039;&amp;#039; [[Michael Bourtzes]] boshchiligidagi Vizantiya qoʻshinini tor-mor etdi va Halabni qamal qildi. Biroq qamalni yetarli darajada shiddat bilan davom ettira olmadi. 13 oylik qamaldan soʻng, 993-yil bahorida taʼminot yetishmasligi sabab Manjutakin Damashqqa qaytishga majbur boʻlguniga qadar shahar qamalga bemalol qarshilik koʻrsata oldi{{Sfn|Stevenson|1926|p=251}}{{Sfn|Whittow|1996|pp=379–380}}. 994-yil bahorida Manjutakin yana bir bor bostirib kirdi, sentyabr oyida [[Orontes jangi]]da Bourtzesni magʻlub etgach, [[Hims]], Apamea va Shayzarni egallab oldi hamda [[Halab qamali (994—995)|Halabni qamal qildi]]. Bu safar qamal ancha samarali boʻlib, tez orada keskin ravishda oziq-ovqat tanqisligi yuzaga keldi. Biroq shahar himoyachilari Hamdoniylarning &amp;#039;&amp;#039;de facto&amp;#039;&amp;#039; regenti [[Luʼluʼ al-Kabir]]ning qatʼiy rahbarligi ostida qamalga bardosh berishda davom etdi. Nihoyat, 995-yil aprel oyida Vizantiya imperatori [[Vasiliy II Bolgaroboysa|Vasiliy]] kutilmaganda shaxsan oʻzi yetib kelguniga qadar shahar qamalga bardosh berib turdi. Vasiliy oʻsha paytda [[Vizantiyaning Bolgariyani zabt etishi|Bolgariyada yurish olib borayotgan]] edi, biroq Hamdoniylarning yordam qilgan murojaatiga javoban shaxsan oʻzi qoʻshinga boshchilik qilib, atigi 16 kunda [[Onadoʻli]]ni kesib oʻtdi. Uning kutilmagan tashrifi va qoʻshini soni haqida tarqalgan boʻrttirilgan xabarlar Fotimiylar qoʻshinida vahima uygʻotdi. Ayniqsa, Manjutakin qandaydir xavf yuzaga kelishi mumkinligini kutmagan edi, shu sababli otliq askarlarining otlarini oʻtlatish uchun shahar atrofida tarqatib yuborishni buyurgan edi. Shunday qilib, qoʻshini ancha katta va yaxshi dam olgan boʻlishiga qaramay, Manjutakin noqulay ahvolda qoldi. Manjutakin qarorgohini yoqib yubordi va jang qilmasdan Damashqqa chekindi. Vizantiyaliklar [[Tarobulus ash-Shom|Tripoli]]ni muvaffaqiyatsiz qamal qildilar hamda [[Tartus]]ni egalladilar. Endilikda al-Azizning oʻzi vizantiyaliklarga qarshi yurishga hozirlik koʻra boshladi. Biroq yurish boshlanishidan avval 996-yil 14-oktyabrda vafot etdi{{Sfn|Stevenson|1926|pp=251–252}}{{Sfn|Kennedy|2004|p=325}}{{Sfn|Whittow|1996|p=380}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Al-Azizning vafotidan soʻng uning yosh oʻgʻli al-Hakim taxtga oʻtirdi. Kutamalar fursatdan foydalanib, oʻz yetakchilari [[Al-Hasan ibn Ammar al-Kalbiy|al-Hasan ibn Ammar]]ni bosh vazir etib tayinlashga erishdi va amalda markaziy hukumatni nazoratiga oldi. Bu holat Manjutakin boshchiligidagi turkiy guruhning qarshi reaksiyasini keltirib chiqardi. Al-Hakimning [[hadim|hadimi]] [[Barjavon|Barjavonning]] yashirin koʻmagi bilan Manjutakin qoʻshini bilan janubga, [[Misr]] tomonga yoʻl oldi. Berberlar esa [[Sulaymon ibn Jaʼfar ibn Falloh]] qoʻmondonligi ostida toʻplandilar. Ikki qoʻshin [[Ramla]] yoki [[Ashkelon|Asqalon]]da toʻqnash keldi. Jang Manjutakinning magʻlubiyati bilan yakunlandi va Manjutakin asirga olindi&amp;lt;ref&amp;gt;{{harvnb|Kennedy|2004|pp=327–328}}; {{harvnb|O&amp;#039;Leary|1923|pp=123–126}}.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ibn Falloh Damashqqa borib, u yerda hokim lavozimini egalladi, Manjutakinni esa Ibn Ammor iliq kutib oldi. Ibn Ammorning maqsadi shu yoʻl bilan turkiy jangchilarni oʻz hokimiyatiga moslashtirish va ularni xalifalik hokimiyatiga qarshi muvozanat kuchi sifatida ishlatish edi. Biroq uning bu rejasi oxir-oqibat muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlandi. Manjutakinga [[Qohira]]da isteʼfoda yashashi uchun ruxsat berildi va u 1007-yilda vafot etdi&amp;lt;ref&amp;gt;{{harvnb|Kennedy|2004|p=328}}; {{harvnb|O&amp;#039;Leary|1923|p=126–127}}.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
* [[Aziz ud-Davla]] — Manjutakinning [[gʻilmon]]i, keyinchalik Fotimiylarning Halabdagi ilk hokimiga aylangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar|2}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|last1=Bianquis |first1=Thierry |authorlink=Thierry Bianquis |title=Damashq va Fotimiylar hukmronligi ostidagi Suriya (359-468/969-1076): o‘rta asr arab solnomalarini talqin qilishga doir tajriba. Birinchi tom |year=1986 |publisher=Institut français de Damas |location=Damascus |url=https://books.google.com/books?id=DmttAAAAMAAJ |language=French | isbn = 978-2-35159130-7}}&lt;br /&gt;
* {{The Prophet and the Age of the Caliphates|edition=Ikkinchi}}&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|last=O&amp;#039;Leary|first=De Lacy|authorlink=De Lacy O&amp;#039;Leary |title=Fotimiylar xalifaligi qisqacha tarixi|year=1923 |location=London |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner &amp;amp; Co. Limited |url=https://archive.org/details/shorthistoryoffa00oleauoft}}&lt;br /&gt;
* {{Kitob manbasi|last=Stevenson|first=William B. |title= Kembridj o‘rta asrlar tarixi, V jild: Imperiya va papalik qarama-qarshiligi |editor-last=Bury |editor-first=John Bagnell |location=New York |publisher=The Macmillan Company |year=1926 |chapter=VI-bob. Suriya va Misrda Islom (750–1100)|pages=[https://archive.org/details/cambridgemedieva05buryuoft/page/242 242]–264| url=https://archive.org/details/cambridgemedieva05buryuoft }}&lt;br /&gt;
* {{The Making of Byzantium, 600–1025}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:10-asrda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1007-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:10-asr isyonchilari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Fotimiylarning Damashq hokimlari]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 23:12:42 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Manjutakin</comments>
		</item>
</channel></rss>