<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Manuchehriy - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manuchehriy&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 08:11:09 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manuchehriy&amp;diff=596451&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Manuchehriy&amp;diff=596451&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Abu Najm Ahmad ibn Qauṣ ibn Ahmad Manuchehriy&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-fa|ابونجم احمد ابن قوص ابن احمد منوچهری دامغانی}}), &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Manuchehriy Domgʻoniy&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; nomi bilan tanilgan (faoliyat yillari 1031—1040-yillar) – XI asrda [[Eron]] saroyida yashagan shoir boʻlgan va J. W. Clinton bahosiga koʻra, „[[Gʻaznaviylar]] sulolasining dastlabki davridagi uch asosiy madhiyagoʻylardan ([[Unsuriy]] va [[Abulhasan Farruxiy|Farruxiydan]] keyin) uchinchisi va oxirgisi“&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;J. W. Clinton, &amp;#039;Manūčihrī&amp;#039;, in &amp;#039;&amp;#039;Encyclopaedia of Islam&amp;#039;&amp;#039;, ed. by P. Bearman and others, 2nd edn (Leiden: Brill, 1960-2007), {{ISBN|9789004161214}}.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uning mashhur sheʼrlari orasida „Turk arfachisi“ ham bor.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Hayoti ==&lt;br /&gt;
J. W. Clintonning aytishicha, „uning hayoti haqida juda oz maʼlumot bor, mavjud maʼlumotlarning hammasi faqat uning sheʼrlaridan kelib chiqadi. Keyingi &amp;#039;&amp;#039;[[tazkira]]&amp;#039;&amp;#039; mualliflari ushbu ozgina maʼlumotni turli, oson rad etiladigan taxminlar bilan kengaytirgan va buzib koʻrsatgan“&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Manuchehriyning &amp;#039;&amp;#039;Domgʻoniy&amp;#039;&amp;#039; nisba­si uning Erondagi [[Domgʻon]] shahridan ekanini bildiradi va uning sheʼrlari yoshlikda egallangan boʻlishi ehtimol boʻlgan [[Arab tili|arab]] va [[Fors tili|fors]] sheʼriyati boʻyicha ensiklopedik bilimni koʻrsatadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Manuchehriyning faoliyati faqat uning madhiyalarini bagʻishlagan shaxslar orqali vaqt va joy jihatidan aniqlanishi mumkin. Uning madhiyalarining qariyb uchdan biri [[Masʼud Gʻaznaviy]]ga bagʻishlangan. Qolganlarining aksariyati Masʼud saroyining yirik amaldorlariga. Baʼzi sheʼrlar esa aniqlanmaydigan yoki umuman nomi aytilmagan homiylarni tilga oladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
422—424/1031—33-yillarda u Masʼudning [[Ray]]da boʻlgan davrida sultonning noiblari uchun bagʻishlangan sheʼrlar yozgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
424/1033-yilda Masʼudning vaziri Ahmad ibn Hasan [[Maymana|Maymandiy]] vafotidan keyin Manuchehriy Gʻazna saroyiga yoʻl olgan, u yerda [[Ahmad Sheroziy|Ahmad ibn Abdulsamad Sheroziy]] xizmat qilib turgan edi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Manuchehriyning oʻlim sanasi maʼlum emas, biroq uning hech bir sheʼri Masʼudning [[Gʻazna]]dagi hukmronlik davridan keyingi davrga toʻgʻri kelmaydi; Masʼud 432/1041-yilda [[Dandanakon jangi]]da magʻlubiyatdan soʻng vafot etgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ijodi ==&lt;br /&gt;
Manuchehriy 57 ta [[qasida]] oʻz ichiga olgan [[devon]] qoldirgan. U fors sheʼriyatida [[musammat]] (bandli sheʼr) shaklini ixtiro qilgani va uning eng yaxshi namunalarini yaratgani aytiladi; ulardan 11 tasi saqlanib qolgan. U bir necha [[ruboiy]], [[gʻazal]] va boshqa qisqa sheʼrlar ham yozgan. J. W. Clinton fikriga koʻra&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;blockquote&amp;gt;Manuchehriyning sheʼriyati uni zamondoshlaridan ajratib turadigan bir qancha jihatlarga ega. Uning arab sheʼriyatiga boʻlgan ishtiyoqi – [[johiliya]] uslubidagi &amp;#039;&amp;#039;qasidalarni&amp;#039;&amp;#039; taqlid qilish va arab shoirlariga tez-tez ishoralar qilish orqali ifodalangan – zamonasidagi forsiy yozuvchi shoirlar orasida uchramaydigan xususiyat edi. Biroq undan ham ajralib turadigan jihati – Navroz va Mehrgonda qirol bogʻlarining jannatmonand goʻzalligini va ular bilan bogʻliq romantik hamda bazmona manzaralarni &amp;#039;&amp;#039;qasidaning&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;nasib&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;tashbeh&amp;#039;&amp;#039; qismida mahorat bilan tasvirlashidir. Shuningdek, u fasllar jangi (17-sheʼr) va uzumning qizi sifatidagi sharob (20, 57, 58, 59 va 60-sheʼrlar) kabi timsollarni jonlantirishda ham oʻziga xos isteʼdod namoyish etadi. Uning lirizmi boshqa shoirlardan butunlay ajralib turmasa-da, barcha sharhlovchilar tomonidan alohida eʼtirof etilgan.&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Manuchehriy sheʼriyatidan namuna ===&lt;br /&gt;
Quyida uning eng mashhur &amp;#039;&amp;#039;musammatlaridan&amp;#039;&amp;#039; birining boshlanish qatorlari keltiriladi. Sheʼr 35 banddan iborat boʻlib, har bandda 3 bayt mavjud. Qofiya sxemasi: &amp;#039;&amp;#039;aaaaab, cccccb, dddddb&amp;#039;&amp;#039; va hokazo:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|خیزید و خز آرید که هنگام خزان است}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|باد خنک از جانب خوارزم وزان است}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزان است}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|گویی به مَثَلْ پیرهن رنگرزان است}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|دهقان به تعجب سرِ انگشت گزان است}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa|rtl=yes|کاندر چمن و باغ نه گُل ماند و نه گلنار}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|xīzīd-o xaz ā&amp;lt;u&amp;gt;rīd&amp;lt;/u&amp;gt; ke hengām-e xazān ast}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|bād-ē xonok az jāneb-e Xā&amp;lt;u&amp;gt;razm&amp;lt;/u&amp;gt; vazān ast}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|ān barg-e razān bīn ke bar ān šāx-e razān ast}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|gū&amp;#039;ī be masal pīrahan-ē &amp;lt;u&amp;gt;rang&amp;lt;/u&amp;gt;-razān ast}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|dehqān be ta&amp;#039;ajjob sar-e-an&amp;lt;u&amp;gt;gošt&amp;lt;/u&amp;gt;-gazān ast}}&lt;br /&gt;
:: {{lang|fa-Latn|k-andar čaman-ō &amp;lt;u&amp;gt;bāq&amp;lt;/u&amp;gt; na gol mānd o na golnār}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Metre:&lt;br /&gt;
:: – – | u u – – | u u – – | u u – – (3.3.14)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
: Turinglar, moʻyna keltiringlar&amp;lt;ref&amp;gt;Clinton translates as „silk brocade“; but Kazimirski (p. 321, note on line 14) points out that here the other meaning of „fur“ is more appropriate. The animal used for fur is the [[marten]].&amp;lt;/ref&amp;gt; – kuz fasli kirib keldi&lt;br /&gt;
: [[Xorazm]] tomondan sovuq shamol esmoqda.&lt;br /&gt;
: Ana oʻsha tok novdasidagi tok bargiga boq!&lt;br /&gt;
: Goʻyo boʻyoqchilarning rangga belangan koʻylagidek&lt;br /&gt;
: Dehqon hayratdan barmogʻining uchini tishlamoqda&lt;br /&gt;
: Chunki bogʻlarda, gulzorlarda na atirgul qoldi, na gultojixoʻroz.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
35 ta bayt mavjud, har biri uch baytdan, qofiya sxemasi esa &amp;#039;&amp;#039;aaaaax, bbbbbx, cccccx&amp;#039;&amp;#039; va hokazo. Shoir oʻxshash tovushli soʻzlardan foydalanadi: {{lang|fa-Latn|xīz}} „tur“, {{lang|fa-Latn|xaz}} „moʻyna“, {{lang|fa-Latn|xazān}} „kuz“; {{lang|fa-Latn|razān}} „toklar“ va {{lang|fa-Latn|rang-razān}} „boʻyoqchilar“. Bundan tashqari, 1–2-qatorlarda &amp;#039;&amp;#039;x, x, x, x, x&amp;#039;&amp;#039; [[alliteratsiya]]; 3-qatorlarda &amp;#039;&amp;#039;b, r, b, r&amp;#039;&amp;#039;; 4-qatorlarda &amp;#039;&amp;#039;r, r, r&amp;#039;&amp;#039;; 5-qatorlarda &amp;#039;&amp;#039;g, g&amp;#039;&amp;#039;; va 6-qatorlarda &amp;#039;&amp;#039;ā, ā, ā&amp;#039;&amp;#039; assonanslari mavjud.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vazn Elwell-Sutton tasnifidagi 3.3.14 boʻlib, anʼanaviy &amp;#039;&amp;#039;hazaj&amp;#039;&amp;#039; vaznlaridan biridir&amp;lt;ref&amp;gt;Elwell-Sutton (1975), p. 82.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bu ionicus a minore ritmiga (u u – –) asoslangan, biroq dastlabki ikki boʻgʻin tushirilgan boʻladi&amp;lt;ref&amp;gt;Farzaad, Masoud (1967), &amp;#039;&amp;#039;Persian poetic meters: a synthetic study.&amp;#039;&amp;#039;], p. 60.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Taʼsiri ==&lt;br /&gt;
Britaniyalik modernist shoir Basil Bunting 1939-yildan boshlab Manuchehriyning bir qancha sheʼrlaridan moslashtirilgan tarjimalar yaratgan va Manuchehriyning tovush-hunarini bir oz boʻlsa-da Buntingning ingliz sheʼriyatiga taʼsir qilgan deb aytiladi[5].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Nashrlari va tarjimalari ==&lt;br /&gt;
* Kazimirski, A. de Biberstein (1886). &amp;#039;&amp;#039;[https://www.notesdumontroyal.com/document/70a2.pdf Manoutchehri: Poète persan du 11&amp;lt;sup&amp;gt;ème&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle de notre ère (du 5&amp;lt;sup&amp;gt;ième&amp;lt;/sup&amp;gt; de l’hégire)]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: Texte, traduction, notes, et introduction historique&amp;#039;&amp;#039;. Paris. Klincksieck. ([https://www.notesdumontroyal.com/document/70a.pdf Another copy, dated 1887]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Dīwān&amp;#039;&amp;#039;, ed. Muḥammad Dabīr-Siyāḳī, 3rd edn. Tehran. 1347/1968.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Browne, E. G. (1906). &amp;#039;&amp;#039;A Literary History of Persia&amp;#039;&amp;#039;. Vol 2, chapter 2, especially pp.&amp;amp;nbsp;153–156. {{ISBN|0-7007-0406-X}}&lt;br /&gt;
* Clinton, Jerome W. (1972). &amp;#039;&amp;#039;The divan of Manūchihrī Dāmghānī; a critical study&amp;#039;&amp;#039;. (Minneapolis: Bibliotheca Islamica.)&lt;br /&gt;
* Elwell-Sutton, L. P. (1975).[https://www.jstor.org/stable/4300527 „The Foundations of Persian Prosody and Metrics“]. &amp;#039;&amp;#039;Iran&amp;#039;&amp;#039;, vol 13. (Available on JSTOR).&lt;br /&gt;
* Patton, Simon; Azadibougar, Omid (2016). [https://www.euppublishing.com/doi/full/10.3366/tal.2016.0262 „Basil Buntingʻs Versions of Manuchehri Damghani“]. &amp;#039;&amp;#039;Translation and Literature&amp;#039;&amp;#039;, Volume 25 Issue 3, Page 339–362, ISSN 0968-1361. (Edinburgh University Press).&lt;br /&gt;
* Rypka, Jan &amp;#039;&amp;#039;History of Iranian Literature&amp;#039;&amp;#039;. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K&lt;br /&gt;
* Tolouei, Azar A. (2004) [https://www.sid.ir/en/Journal/ViewPaper.aspx?ID=23656 The Impact of &amp;#039;&amp;#039;Moallaghat-e-Sab-e&amp;#039;&amp;#039; on Manuchehri.] &amp;#039;&amp;#039;Journal of the Faculty of Letters and Humanities&amp;#039;&amp;#039; (Tabriz). Winter 2004, Volume 46, Number 189.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20160303183236/http://www.tarikhaneh.com/Farsi/Damghan/MANOCHEHRI.htm His biography in Persian]&lt;br /&gt;
* The first stanza of [https://www.youtube.com/watch?v=V68RbR4AL6Q {{lang|fa-Latn|Khīzīd-o khaz ārīd}}] sung by the singer [[Giti Pashaei]].&lt;br /&gt;
* [https://ganjoor.net/manoochehri/divanm/mosammatm/sh1/ Persian text of {{lang|fa-Latn|xīzīd-o xaz ārīd}}].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Fors adabiyoti}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Authority control}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Fors shoirlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:1040-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Gʻaznaviylar davlati shoirlari]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 23:13:40 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Manuchehriy</comments>
		</item>
</channel></rss>