<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Mashvar - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mashvar&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 15:42:52 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan avtomatik import (Maxsus:NewPages watcher)</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mashvar&amp;diff=1037697&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mashvar&amp;diff=1037697&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan avtomatik import (Maxsus:NewPages watcher)&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[File:Meknes (4737470997).jpg|thumb|Lalla Avda maydoni, Marokashdagi [[Miknas|Miknas]] shahrida joylashgan sobiq mashvar (17–18-asr [[Mulla Ismoil qal’asi]]ning bir qismi)]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mashvar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;meshvar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-ar|مشور|translit=mashwar, meshwar}}; {{Lang-es|mexuar}}; {{Lang-fr|méchouar}}) — odatda saroy ichidagi [[hovli]] yoki saroy kirish qismidagi [[Maydon|jamoat maydoni]] boʻlgan joy turi boʻlib, u [[Magʻrib]]da (gʻarbiy [[Shimoliy Afrika]]) yoki tarixiy [[Al-Andalus|al-Andalus]]da (hozirgi Ispaniya va Portugaliya) uchraydi. U turli vazifalarni bajarishi mumkin, masalan, yigʻilish yoki maslahatlashuv ([[arabcha]]: &amp;#039;&amp;#039;mishavara&amp;#039;&amp;#039;) oʻtkaziladigan joy, hukumat ishlari yuritiladigan maʼmuriy hudud. Tarixan u sulton qabullari, marosimlar va rasmiy qabullarni oʻtkazadigan joy boʻlgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7touAQAAIAAJ&amp;amp;q=Mechouar+tlemcen|title=Tlemcen, au passé retrouvé|last=Abadie|first=Louis|date=1994-01-01|publisher=Editions J. Gandini|isbn=9782906431027|language=fr}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last=Arnold|first=Felix|title=Islamic Palace Architecture in the Western Mediterranean: A History|publisher=Oxford University Press|year=2017|isbn=9780190624552}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|title=A Dictionary of Moroccan Arabic|publisher=Georgetown University Press|year=2004|isbn=9781589011038|editor-last=Harrell|editor-first=Richard S.|pages=88|editor-last2=Sobelman|editor-first2=Harvey}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Baʼzan bu nom butun saroy kompleksini oʻz ichiga olgan kengroq hududga, masalan, shahar ichidagi [[Ark|qal’a]] yoki qirollik tumaniga nisbatan ham qoʻllaniladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0522&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last1=Bel|first1=A.|title=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|last2=Yalaoui|first2=M.|publisher=Brill|year=2012|editor-last=Bearman|editor-first=P.|chapter=Tilimsān|editor-last2=Bianquis|editor-first2=Th.|editor-last3=Bosworth|editor-first3=C.E.|editor-last4=van Donzel|editor-first4=E.|editor-last5=Heinrichs|editor-first5=W.P.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:24&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=M. Bloom|editor-first=Jonathan|chapter=Architecture|editor-last2=S. Blair|editor-first2=Sheila}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
[[File:Córdoba-Medinat al-Zahra-Gran pórtico y Plaza de armas-20110917.jpg|left|thumb|Ispaniyadagi [[Kordova (shahar)|Kordova]] yaqinida joylashgan (X asr) [[Madinat az-Zahra|Madinat az-Zahra]] shahrining eski jamoat kirish qismi yonidagi ulkan maydon chetida qad rostlagan [[Portik|portik]] qoldiqlari; bu maydon &amp;#039;&amp;#039;mashoar&amp;#039;&amp;#039;ga oʻxshash boʻlgan boʻlishi mumkin&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;.]]&lt;br /&gt;
Rasmiy jamoat maydoni yoki marosim maydoni koʻpincha al-Andalus va Shimoliy Afrikadagi dastlabki qirollik saroylarining bosh darvozasi yoki kirish qismi oldida joylashgan boʻlgan. Ammo ularni ifodalash uchun tarixiy manbalarda doim ham &amp;#039;&amp;#039;mashvar&amp;#039;&amp;#039; atamasi ishlatilmagan. Mashhur misollardan biri — Ispaniyaning [[Kordova (shahar)|Kordova]] shahridagi Ummaviylar saroylari (VIII–X asrlar)ning &amp;#039;&amp;#039;Bab as-Sudda&amp;#039;&amp;#039; darvozasi oldidagi maydon boʻlib, bu yerda ommaviy qatllar oʻtkazilgan va saroy darvozasi ustida qurilgan kuzatuv ayvonida [[Kordova amirligi|xalifa]] tik turgan yoki oʻtirgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:02&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last=Marçais|first=Georges|title=L&amp;#039;architecture musulmane d&amp;#039;Occident|publisher=Arts et métiers graphiques|year=1954|location=Paris|pages=153–154}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Cite web|title=The andalusi Alcazar|url=http://www.arqueocordoba.com/en/historia/medieval/alcazar-andalusi/|access-date=2020-10-08|website=ArqueoCordoba|language=en-US}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;. Shuningdek, Misrning [[Qohira]] shahrida joylashgan [[Fotimiylar saroylari]]ning Oltin darvozasi (&amp;#039;&amp;#039;Bab az-Zahab&amp;#039;&amp;#039;) oldidagi marosimiy &amp;#039;&amp;#039;[[Bayn al-Qasrayn]]&amp;#039;&amp;#039; maydoni ham shunday edi. Bu yerda ham Fotimiy xalifasi marosimlarni tomosha qilish uchun darvoza ustida oʻz balkoniga ega boʻlgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:22&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last=Brett|first=Michael|title=The Fatimid Empire|publisher=Edinburgh University Press|year=2017|location=Edinburgh}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Raymond1993&amp;quot;&amp;gt;Raymond, André. 1993. &amp;#039;&amp;#039;Le Caire&amp;#039;&amp;#039;. Fayard.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shunga oʻxshash maydon yoki ochiq joy X asrga oid [[Madinat az-Zahra|Madinat az-Zahra]] saroy-shahrining kirish qismi oldida, Kordovadan keladigan yoʻl oxirida ham mavjud edi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;{{Rp|76}}. Bir necha asr oʻtib, XII asr oxirida [[Muvahhidlar davlati|Muvahhidlar]] tomonidan qurilgan [[Marokash qal’asi]] tarkibiga &amp;#039;&amp;#039;asaraq&amp;#039;&amp;#039; deb atalgan bosh jamoat maydoni ham kiritilgan. U qal’aning maʼmuriy va xizmat koʻrsatish qismida joylashgan boʻlib, sultonning shaxsiy saroylariga kirish imkonini ham bergan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:222&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last=Deverdun|first=Gaston|title=Marrakech: Des origines à 1912|publisher=Éditions Techniques Nord-Africaines|year=1959|location=Rabat}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
[[File:Mechouar,Tlemcen..JPG|thumb|Jazoirning [[Tilimsan]] shahridagi [[Al-Mashvar saroyi]] hududida yaqinda qayta tiklangan yangi saroy&amp;lt;ref name=&amp;quot;:63&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book |last=Charpentier |first=Agnès |title=Tlemcen médiévale: urbanisme, architecture et arts |publisher=Éditions de Boccard |year=2018 |isbn=9782701805252 |pages=140 |language=fr}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Mashvar&amp;#039;&amp;#039; atamasi keyinchalik, xususan XIII–XIV asrlarda va undan keyin, saroylardagi qabulxonalar yoki kengash zallari uchun qoʻllaniladigan boʻladi. Masalan, XIV asrda Jazoirning [[Tilimsan]] shahri tashqarisida [[Mariniylar davlati|Mariniylar]] tomonidan qurilgan [[Mansur (Tlemsen)|al-Mansura]] qal’asi tarkibida ham bir &amp;#039;&amp;#039;mashvar&amp;#039;&amp;#039; boʻlgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0522&amp;quot;/&amp;gt;. Bunga qadar, yana Tilimsanda, Zayyoniylar &amp;#039;&amp;#039;Qal’at al-Mashvar&amp;#039;&amp;#039; („Mashvar qal’asi“) nomi bilan mashhur qirollik qal’asini barpo etganlar; u hozir ham [[Al-Mashvar saroyi]] nomi bilan tanilgan. Bu qal’a avvalgi Muvahhidlar qal’asi oʻrnida joylashgan boʻlib, koʻp davrlarda shaharning qirollik qarorgohi va hokimiyat markazi vazifasini bajargan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;{{Rp|223}}.&lt;br /&gt;
[[File:Mexuar. La Alhambra, Granada..JPG|thumb|[[Al-humro saroyi]]dagi [[Granada amirligi|Nasriylar]] davriga oid &amp;#039;&amp;#039;[[Mexuar]]&amp;#039;&amp;#039; qoldiqlari ([[Granada]], Ispaniya)|left]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Mashvar&amp;#039;&amp;#039; qismi (ispancha manbalarda &amp;#039;&amp;#039;[[Mexuar]]&amp;#039;&amp;#039; deb ataladi) Ispaniyaning [[Granada]] shahridagi [[Al-humro saroyi]] majmuasidagi [[Granada amirligi|Nasriylar saroylari]] tarkibiga ham kirgan. U tashqi bosh darvozadan boshlanib, sharqiy qismida kengash zali joylashgan ketma-ket ikki hovli orqali davom etgan boʻlib, bularning barchasi sharq tomonda joylashgan amirning xususiy saroylaridan (yaʼni [[Komares saroyi]] va [[Sherlar hovlisi]]) alohida boʻlgan. Hovlilar atrofida boshqa koʻplab xonalar joylashtirilgan boʻlib, birinchi hovlidan davlat maʼmuriyati kotiblari va mansabdor shaxslari, jumladan kanselyariya yoki &amp;#039;&amp;#039;[[Devon (idora)|devon]]&amp;#039;&amp;#039; foydalangan, ikkinchi hovli esa amirning rasmiy qabullari uchun xizmat qilgan. Birinchi hovlining oʻzida alohida [[Masjid|masjid]] ham boʻlgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;{{Rp|269–272}}.&lt;br /&gt;
[[File:Africa_of_to-day_(1912)_(14595240928).jpg|alt=|thumb|1912-yildagi surat: Marokashning [[Fos|Fos]] shahrida joylashgan [[Bab Dakkakin]] darvozasi oldidagi „[[Dorul Maxzan qirollik saroyi|Yangi Mashvar]]“da sulton qabuli.]]&lt;br /&gt;
Keyinchalik mashvarlar Marokashdagi aksar qirollik saroylarining (odatda &amp;#039;&amp;#039;dar al-maxzan&amp;#039;&amp;#039; deb ataladi) doimiy elementi boʻlib qolgan, ularning koʻpi hozirgi kunda ham saqlanib qolgan boʻlib, asosan keyingi Alaviylar davriga (XVII–XX asrlar) mansub. Bular odatda saroy darvozalari tashqarisida yoki saroyning tashqi bosh kirishi bilan sultonning shaxsiy qarorgohi joylashgan ichki saroylari orasidagi boʻshliqni egallagan katta ochiq maydonlar boʻlgan. Ular qabulxona sifatida, harbiy paradlar oʻtkaziladigan jamoat maydoni sifatida va sulton yoki shaharning bosh sud amaldori — &amp;#039;&amp;#039;qoiyd&amp;#039;&amp;#039; — tomonidan [[ariza]]lar qabul qilinadigan joy sifatida ishlatilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|last=Bressolette|first=Henri|title=A la découverte de Fès|publisher=L&amp;#039;Harmattan|year=2016|isbn=978-2343090221}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:222&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:32&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0523&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|last=Buret|first=M.|title=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|publisher=Brill|year=2012|editor-last=Bearman|editor-first=P.|chapter=Mak̲h̲zan|editor-last2=Bianquis|editor-first2=Th.|editor-last3=Bosworth|editor-first3=C.E.|editor-last4=van Donzel|editor-first4=E.|editor-last5=Heinrichs|editor-first5=W.P.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Saroy devorlari ichida joylashgan ayrim ichki mashvarlar esa saroyning maʼmuriy qismi boʻlib, bu yerda turli davlat amaldorlari ishlagan yoki oʻz qabulini oʻtkazgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0523&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:223&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|last1=Bressolette|first1=Henri|last2=Delaroziere|first2=Jean|date=1983|title=Fès-Jdid de sa fondation en 1276 au milieu du XXe siècle|journal=Hespéris-Tamuda|pages=245–318}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bunday mashvarlarga misol qilib [[Fos]] shahridagi [[Dorul Maxzan qirollik saroyi]]dagi bir nechta mashvar maydonlarini&amp;lt;ref name=&amp;quot;:223&amp;quot; /&amp;gt;, [[Marokash (shahar)|Marokash]]dagi Darul Maxzan va qal’a janubiy tomonidagi mashvarlarni&amp;lt;ref name=&amp;quot;:222&amp;quot; /&amp;gt;, [[Miknas]] shahridagi [[Mulla Ismoil qal’asi]]dagi Lalla Avda maydonini (shuningdek, maʼlum darajada yaqin atrofdagi al-Hadim maydonini) va [[Tangiyer qal’asi]]dagi Mashvar maydonini keltirish mumkin&amp;lt;ref name=&amp;quot;:2&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|last=El Khammar|first=Abdeltif|date=2017|title=La mosquée de Lālla ʿAwda à Meknès: Histoire, architecture et mobilier en bois|journal=Hespéris-Tamuda|volume=LII (3)|pages=255–275}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:6&amp;quot;&amp;gt;{{Cite web|title=Qasaba of Mawlāy Ismā&amp;#039;īl|url=https://www.qantara-med.org/public/show_document.php?do_id=297&amp;amp;lang=en|access-date=2020-06-07|website=www.qantara-med.org}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|title=Qasba Tanja|url=https://archnet.org/sites/8455|access-date=2020-10-26|website=Archnet}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Zamonaviy [[Rabot qirollik saroyi]] tarkibida ham Mashvar deb ataluvchi ulkan ochiq maydon mavjud boʻlib, baʼzan bu nom butun saroy tumani uchun ham qoʻllaniladi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:242&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=M. Bloom|editor-first=Jonathan|chapter=Rabat|editor-last2=S. Blair|editor-first2=Sheila}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|title=Dar al Makhzen – Palais Royal de Rabat|url=http://www.rabat-maroc.net/dar-al-mahkzen/|access-date=2020-10-26|language=fr-FR}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
* [[Ksar]]&lt;br /&gt;
* [[Kasbah]]&lt;br /&gt;
* [[Islom arxitekturasi|Islom meʼmorchiligi]]&lt;br /&gt;
* [[Marokash qirollik qarorgohlari roʻyxati]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Tashqi_havolalar}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Sat, 05 Sep 2026 06:20:32 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Mashvar</comments>
		</item>
</channel></rss>