<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Matroniy - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Matroniy&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 22:48:01 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Matroniy&amp;diff=603254&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Matroniy&amp;diff=603254&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Adib bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| ismi                     = Abu Muhammad Hasan al-Matroniy&lt;br /&gt;
| tavallud_sanasi          = X asr&lt;br /&gt;
| tavallud_joyi            = Shosh&lt;br /&gt;
| vafot_sanasi             = taxminan 970—980-yillar&lt;br /&gt;
| vafot_joyi               = Shosh&lt;br /&gt;
| fuqaroligi               = Somoniylar davlati&lt;br /&gt;
| ijod_tili                = arab&lt;br /&gt;
| janr                     = qasida, hajv, vasfiy va ishqiy she’rlar&lt;br /&gt;
| yoʻnalish                = she’riyat&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Abu Muhammad Hasan al-Matroniy&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (X asr) – [[somoniylar]] davrida [[Shosh|Shoshda]] ijod qilgan shoir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Китоб латоиф ал-маориф (Ажойиб маълумотлар ҳақида китоб) |year=1987 |author=Абу Мансур ас-Саолибий |publisher=Фан |location=Тошкент |page=106}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uning butun adabiy merosidan faqat 112 baytdan iborat turli sheʼriy parchalar saqlanib qolgan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarjimayi holi ==&lt;br /&gt;
Al-Matroniy X asrda [[Shosh]] ([[Toshkent]]) shahrida yashagan va u haqda bizgacha ayrim ma’lumotlar saqlanib qolgan yagona shoshlik shoirdir. [[Saolibiy|Abu Mansur as-Saolibiy]] o‘zining [[Yatimat ad-dahr|„Yatimat ad-dahr“]] [[Tazkira|tazkirasida]] ma’lumot berishicha, [[Shosh|Shoshdan]] [[Buxoro|Buxoroga]] ko‘p kelib turgan va aloqa xodimi sifatida faoliyat yuritib, hayot kechirishi shu kasb orqali bo‘lgan. Uning she’rlari [[Devon|devonga]] to‘plangan. Bundan tashqari, u nasriy asarlar ham yozgan. [[Saolibiy|As-Saolibiyning]] so‘zlariga ko‘ra shoir al-Lahhom o‘zining bir qancha satiralarida al-Matroniyni hajv qilgan. Bu ikki shoir o‘rtasida she’riy tortishuv to‘xtovsiz davom etgan. As-Saolibiy keltirgan bu ma’lumotlardan tashqari shoir haqida hech qanday biografik material mavjud emas. Shoirning tug‘ilgan va vafot etgan yillari ham ma’lum emas. Uning ba’zi bir she’rlariga asoslanib, qo‘shimcha ma’lumotlar olish mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Al-Matroniyning [[Buxoro|Buxoroda]] bo‘lib o‘tgan bir qahatchilik davrida yozilgan she’ri mavjud. Qahatchilik va ocharchilik [[Ibn al-Asir|Ibn al-Asrning]] „Komil fi-t-tarix“ kitobida yozilishicha, 945—946 va 959—960-yillarda bo‘lgan. Demak, al-Matroniy o‘z she’rini 945 yoki 960-yillarda yozgan va shu yillari [[Buxoro|Buxoroda]] bo‘lgan. Uning vazir Abu Ali al-Bal’amiyga bag‘ishlab yozgan [[Qasida|qasidasi]] esa shoirning 960—974-yillarda [[Buxoro|Buxoroga]] kelib-ketib turganini ko‘rsatadi. Shunday qilib, al-Matroniy X asr o‘rtalarida yashab ijod etgan va taxminan 970—980-yillar atrofida vafot etgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=Бухоронинг арабийнавис шоирлари |year=1965 |author=Абдуллаев И |publisher=Фан |location=Тошкент |page=42}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ijodi ==&lt;br /&gt;
[[Saolibiy|As-Saolibiy]] shoir she’rlarining devonga to‘plangani va hatto, Buxorodan tashqarida ham mashhur bo‘lganini aytadi, lekin al-Matroniyning devoni va birorta she’ri to‘liq holda bizgacha yetib kelmagan. Uning faqat 112 baytdan iborat turli she’riy parchalarigina saqlanib qolgan. Bular [[qasida]], [[Hajviya|hajv]] va turli mavzulardagi vasfiy hamda ishqiy she’rlardan olingan parchalardir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O‘sha davr shoirlari uchun qarilik eng og‘ir musibat hisoblangan. Shuning uchun qarilikdan shikoyat Sharq [[Sheʼriyat|she’riyatida]] eng ko‘p tarqalgan mavzulardan biri hisoblanadi. Al-Matroniy vazir al-Bal’amiyga bag‘ishlagan qasidasida yoshligining o‘tib ketgani va qariligidan shikoyat qilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somoniylar davrida [[Buxoro|Buxoroda]] [[Arab tili|arab tilida]] yozilgan she’rlar ichida muhabbat mavzusida yozilganlari kam uchraydi. Al-Matroniy esa muhabbat haqida yozgan asarlari bilan o‘z zamondoshlaridan ajralib turadi. X asrda [[Gʻazal|g‘azal]] hali mustaqil janr sifatida shakllanmagan edi. Ishqiy she’rlar faqat [[Qasida|qasidalarning]] kirish qismigagina kiritilar edi. Al-Matroniydan saqlanib qolgan ishqiy she’rlar ham [[Qasida|qasidalardan]] parchalardir. Shoir ishqiy she’rlarida juda chiroyli so‘z o‘yinlarini ishlatadi, o‘rinli o‘xshatishlar qo‘llaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Al-Matroniy [[hajviya]] janrida ham ijod qilgan. Uning hajviy she’rlari eng avval o‘z zamondoshlari — qalamkashlarga qarshi qaratilgan. Uning o‘z zamondoshlari kabi [[amir]] va vazirlarga qarshi [[hajviya]] yozgani ma’lum emas. Ammo Abu Hotim Muhammad at-Tusiy ismli bir amaldorga qarshi qaratilgan [[Hajviya|hajviy]] she’ridan parcha saqlanib qolgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Turkum:Somoniylar davri adabiyoti]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Somoniylar davri shoirlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Toshkentlik shoirlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Buxoroda ijod qilganlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 10 Aug 2026 23:26:30 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Matroniy</comments>
		</item>
</channel></rss>