<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Muhammad Aminxon - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_Aminxon&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 16:12:06 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_Aminxon&amp;diff=630606&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_Aminxon&amp;diff=630606&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Davlat arbobi bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| ismi                      = Muhammad Aminxon&lt;br /&gt;
| lavozim                   = Xiva xoni&lt;br /&gt;
| boshlanish davri          = [[1845-yil]]&lt;br /&gt;
| tugash davri              = [[1855-yil]]&lt;br /&gt;
| oʻtmishdoshi              = Rahimqulixon&lt;br /&gt;
| davomchisi                = Abdullaxon&lt;br /&gt;
| tavallud_sanasi           = [[1817-yil]]&lt;br /&gt;
| tavallud_joyi             = [[Xiva]]&lt;br /&gt;
| vafot sanasi              = [[1855-yil]]&lt;br /&gt;
| vafot joyi                = [[Saraxs]]&lt;br /&gt;
| munosabatlar              = &lt;br /&gt;
| bolalari                  = Abdulla&lt;br /&gt;
| otasi                     = [[Olloqulixon]]&lt;br /&gt;
| dini                      = Islom&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Muhammad_Amin_Khan_Madrasa.jpg|220x124px|thumb|right|Muhammad Aminxon Madrasasi va minorasi]][[Fayl:Muhammad-Amin-Khan-Madrasa-Khiva.jpg|thumb|Muhammad Aminxon madrasasi, Xiva]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Kalta Minor.jpg|thumb|Kalta minor, Xiva]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Muhammad Aminxon&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[1817]], [[Xiva]] – [[1855]], [[Saraxs]]) – [[Xiva xonligi]]da oʻzbeklarning [[Qoʻngʻirot sulolasi]]ga mansub 7-hukmdor (1845–1855).&lt;br /&gt;
== Tarjimai holi ==&lt;br /&gt;
[[1845]]-yilda [[Rahimqulixon]] vafotidan soʻng (1842–1845) Xiva xonligida uning ukasi M. A. (1817–1855) hokimiyatga keldi. Rahimqulixon davrida unga Hazorasp hokimligi topshirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
M. A. (1845–1855) davrida markaziy hukumatning koʻchmanchi qabilalarni tinchlantirishga qaratilgan harakatlari bir muncha muvaffaqiyatga erishdi.&lt;br /&gt;
M. A. [[Marv]] uchun [[Buxoro amirligi]]ga qarshi va [[Xuroson]]ga 10 dan ortiq yurishlarni amalga oshirdi. [[1846]]-yil dekabrda [[Orenburg]]ga Xiva elchilari – Qilich Niyozmuhammedov va Shukrulloboy Miskinov yetib keldi. [[1847]]-yil 9-martda ular [[Sankt-Peterburg]]ga kelishdi. Elchilar Rossiya tomonidan [[Sirdaryo]]ning [[Orol dengizi]]ga quyilish joyi yaqinida qurilgan Raim istehkomini buzish masalasini koʻtardilar, [[Nikolay I]] bunga rad javobini berdi. 1847–1848-yillar Xiva [[otryad]]lari bilan [[chor]] harbiy qismlari oʻrtasidagi kichik harbiy toʻqnashuvlarda oʻtdi. Muvaffaqiyatga erisha olmagan M. A. yana muammoni tinch yoʻl bilan hal qilish yoʻliga oʻtdi. 1850-yilda Xiva elchisi Xoja Mahram Allaberdiyev Peterburgga tashrif buyurdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Biroq, mustahkamlash boʻyicha barcha muzokaralar hech qanday natija bermadi. M. A. davrida [[Rossiya]], [[Usmonli imperiyasi]], [[Eron]] va [[Afg&amp;#039;oniston]] bilan diplomatik aloqalar saqlanib turdi. M. A. davrida [[Xiva]]da uning nomidagi eng katta [[madrasa]] qurilgan. 260 talaba madrasada tahsil olgan. Madrasa, talabalar va oʻqituvchilarni saqlash xarajatlarini qoplash uchun xonlikning turli hududlarida juda koʻp yerlar ajratilgan. Mashhur [[Kaltaminor]] minorasi qurilishi ham boshlandi. Tarixchi [[Ogahiy]] Xorazm tarixini yozgan.&lt;br /&gt;
== Madaniy siyosati ==&lt;br /&gt;
Muhammad Aminxon hukmronligi davrida ajoyib binolar, hozir [[UNESCO|YuNESKO]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Ichan qalʼaning bir qismi qurilgan. U [[Muhammad Aminxon madrasasi]] eski shaharning gʻarbiy qismida, [[Koʻhna Ark]] qal’asining darhol janubida qurilgan. Bu shahardagi eng katta madrasa boʻlib, juda koʻp bezatilgan. Madrasada 260 nafar talaba tahsil olgan. Madrasalar, shogirdlar va oʻqituvchilarni saqlash xarajatlarini qoplash uchun xonlikning turli joylaridan koʻplab [[vaqf]] mulklari ajratilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |title=XIVA XONLIGI. MUHAMMAD AMIN-XON. O&amp;#039;TTIZ TO&amp;#039;RTINCHI HUKMDOR |url=https://ziyoratga.uz/uz/blog/hivinskoe-hanstvo-muhammad-amin-han-tridcat-chetvertyj-pravitel |website=ziyoratga.uz |accessdate=15-oktabr 2023-yil |date=7-Aprel, 2023-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Muhammad Aminxon hukmronligi davrida Xiva shahrida mashhur [[Kaltaminor|Kalta minorning]] qurilishi ham boshlangan edi. Tarixchi [[Ogahiy]] saroyda Muhammad Aminxon qoʻl ostida Xorazm tarixi asarini yozgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1845-yilda Muhammad Amin inoqga Rahimqulixon tomonidan Koʻhna Urganch yaqinida dehqonchilik bilan shugʻullanish uchun yangi yerlarni oʻzlashtirish maqsadida yirik ariq qazish vazifasi topshiriladi. Shundan keyin bir emas, ikki ariq qazilgan. Muhammad Aminxon saroyidagi yashagan saroy tarixchisi Muhammadrizo Ogahiyning maʼlumot berishicha, 1850-yilda xon xalqning ijtimoiy hayoti bilan tanishish uchun mamlakat boʻylab sayohatga chiqadi. U [[Koʻhna Urganch]]ga borgan vaqtda shaharning janubiy qismidan oqib oʻtuvchi [[Koʻhnadaryo]]da Sharqrovuq deb ataladigan toʻgʻon qurishni buyuradi. Toʻgʻon daryo etagida yashovchi va isyon qiluvchi va qaroqchilik bilan shugʻullanuvchi [[yovmut]]larni suvdan mahrum qilish maqsadida qurilgan. Bu voqeani Rizoqulixonning [[1851|1851-yil]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;i Xonobodga kelgan elchisi ham tasvirlaydi&amp;lt;ref&amp;gt;{{kitob manbasi |last1=Каульбарс А.В. |title=Низовья Аму-Дарьи, описанные по собственным исследованиям в 1873 г |date=1881 |publisher=Тип. Имп. Акад. наук |page=416 |accessdate=15-oktabr 2023-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Muhammad Aminxon 1847—1848-yillarda Xiva yaqinidagi Soyot, Rofanik, Gullanbogʻ, Oqmachit, Shohobod, Angariq, Zey, Oqyop qishloqlarida yangi hovlijoy bogʻlarni barpo etadi. Xon ushbu bogʻlarni tashkil etish bilan bilan birga oʻzining ixtiyoridagi mulki xolisini ham koʻpaytirib borgan. Bu hovlilarda 286 qul mehnat qilgan. Xonning hamma qullari soni esa 1500 kishidan koʻp boʻlgan. Bogʻlar hamda dalalardan olingan hosil xon omborxonasiga tushirilgan. Ularni sotish maqsadida turli imtiyozlar qoʻllangan&amp;lt;ref&amp;gt;{{veb manbasi |title=Muhammad Aminxon. Muhammad Aminxon madrasasi |url=http://xorazmiy.uz/oz/pages/view/246 |website=xorazmiy.uz |accessdate=15-oktabr 2023-yil}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Vafoti ==&lt;br /&gt;
Xiva xoni M. A. kuchli qoʻshin bilan Sarik [[turkmanlar]]i ustiga yurish qildi; Jamshidiylar yordamida turkmanlarni ogʻir magʻlubiyatga uchratdi. Ammo ularga qarshi olib borgan qattiq siyosat keyinchalik Quyi [[Murgʻob]] mintaqasidagi Teke turkmanlari va ularning janubidagi [[Saraxs]] hududida yashovchi Salur turkmanlariga yomon taʼsir qildi. Oʻtgan yillarda Xiva qoʻshinlari Xiva frontida oʻtgan yillardagi janglarga qaramay hujum qilib, mol-mulkini talaganini unutmagan teke turkmanlari Xiva xoniga qarshi isyon koʻtardilar. Bu qoʻzgʻolonga qarshi tayyorlangan M. A. teke turkmanlariga toʻsatdan hujum qilib, ularni ogʻir magʻlubiyatga uchratdi. Biroq M. A.ning bu tashriflari turkmanlarni oʻzaro birlashishga majbur qildi. Teke turkman boshchiligidagi birlashgan turkman qoʻshinlari 1855-yil bahorida M. A. qoʻshini bilan toʻqnashishadi. Ular [[Mashhad]]ning [[fors]] mirzosi ([[gubernator]]i) Faridun Mirzodan yordam soʻrashadi, u 75&amp;amp;nbsp;km uzoqlikdagi [[Darband]] qal’asidan yetti ming kishini, soʻngra [[Xuroson]]dan yana uch ming kishini joʻnatadi. Jang Xiva xonining magʻlubiyatiga aylanadi. Uning qoʻshinlari tor-mor qilinadi. Ikki yuzta xorazmlik oʻldirilib, xon asirga olinadi, keyin boshi olinadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Uning oʻrniga oʻgʻli Abdullohxon oʻtirdi, biroq u ham olti oydan keyin isyonchi qabilalarga qarshi jangda halok boʻldi. Keyin [[Qutlugʻmurodxon]] taxtga oʻtiradi, lekin u ham xuddi shunday taqdirni boshidan kechiradi. Nihoyat, [[Said Muhammadxon]] (1856–1864) taxtga oʻtiradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
* Gulomov X. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII – pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005&lt;br /&gt;
* Gulyamov Y. G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957&lt;br /&gt;
* Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993.&lt;br /&gt;
* Istoriya Uzbekistana v istochnikax. Sostavitel&amp;#039; B. V. Lunin. Tashkent, 1990&lt;br /&gt;
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Xorazm hukmdorlari}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Xiva xonligi hukmdorlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Madrasa asoschilari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Qo‘ng‘irotlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 00:13:45 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Muhammad_Aminxon</comments>
		</item>
</channel></rss>