<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Muhammad ibn Ismoil - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_ibn_Ismoil&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 16:29:35 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_ibn_Ismoil&amp;diff=632202&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Muhammad_ibn_Ismoil&amp;diff=632202&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi&lt;br /&gt;
| name               = Muhammad al-Maktum&amp;lt;br/&amp;gt;{{Nobold|{{lang|ar|مُحَمَّد ٱلْمَكتُوم}}}}&lt;br /&gt;
| birth_date = [[hijriy]] 122 &amp;lt;br /&amp;gt;≈ [[milodiy]] 740&lt;br /&gt;
| birth_place = [[Madina]]&lt;br /&gt;
| death_date = [[hijriy]] 197 &amp;lt;br /&amp;gt;≈ [[milodiy]] 813&lt;br /&gt;
| death_place = [[Salamiya]]&lt;br /&gt;
| resting_place =&lt;br /&gt;
| religion = [[Shialik]]&lt;br /&gt;
| title = al-Maktum&amp;lt;br /&amp;gt;al-Shakir&lt;br /&gt;
| office1 = Ismoiliy taʼlimotiga koʻra 7-imom&lt;br /&gt;
| term_start1 = 775&lt;br /&gt;
| term_end1 = [[milodiy]] 813&lt;br /&gt;
| predecessor1 = [[Ismoil al-Mubarak]]&lt;br /&gt;
| successor1 = [[Ahmad al-Vafi]]&lt;br /&gt;
| children = {{Collapsible list&lt;br /&gt;
|title=Farzandlarining roʻyxati|&lt;br /&gt;
* [[Ahmad al-Vafiy]]&lt;br /&gt;
* Jaʼfar&lt;br /&gt;
* Ismoil&lt;br /&gt;
* Ali&lt;br /&gt;
* Husayn&lt;br /&gt;
* Abdulloh&lt;br /&gt;
* Yahyo&lt;br /&gt;
* Ahmad&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
| background = #CEF2CE&lt;br /&gt;
| father = [[Ismoil al-Mubarak]]&lt;br /&gt;
| mother = Umm Farva&lt;br /&gt;
| honorific suffix = Ismoiliy taʼlimotiga koʻra 7-imom&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Ismoilizm}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Muhammad ibn Ismoil al-Maktum&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[Arab tili|arabcha]]: مُحَمَّد ٱبْن إسْماعِيل ٱلْمَكتُوم, lotin alifbosida: Muḥammad ibn Ismāʿīl al-Maktūm; taxminan 740-813) Ismoil al-Muborakning toʻngʻich oʻgʻli va [[Ismoiliylar|ismoiliylikdagi]] yettinchi imom edi. Ismoil vafot etgach, uning oʻgʻli Muhammad hijriy 148 (milodiy 765)-yilgacha bobosi [[Jaʼfar as-Sodiq|Jaʼfar as-Sodiq]] qaramogʻida [[Madina (shahar)|Madinada]] yashashni davom ettirdi. Abdulloh al-Aftahning vafotidan soʻng Muhammad ibn Ismoil Aliylar oqimining Husayniylar tarmogʻidagi eng asosiy aʼzosiga aylandi. Biroq, Muso al-Kozimni oʻz imomi deb tan olgan raqib guruhning mavjudligi va [[Abbosiylar]] xalifaligining barcha Aliylik tarafdorlarni taʼqib qilishi tufayli, Muhammad oʻgʻillari bilan Madinani tark etib, sharqqa yoʻl oladi. Shu sababli u „al-Maktum“ (soʻzma-soʻz „yashirin“) nomi bilan tanilgan. Madinada yashagan paytida uning ikki oʻgʻli, koʻchib ketganidan soʻng esa yana toʻrt oʻgʻli dunyoga keladi. Ular orasida uning vorisi [[Ahmad al-Vafiy]] ham bor edi. Muhammadning avlodlari keyinchalik [[Ifriqiya]], [[Misr]] va [[Levant|Levantning]] katta qismini boshqargan, hamda [[Qohira]] shahrini barpo etgan [[Fotimiylar]] sulolasiga asos soladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Hayoti ==&lt;br /&gt;
Muhammad Ismoil ibn Jaʼfarning toʻngʻich oʻgʻli va shia imomi [[Jaʼfar as-Sodiq|Jaʼfar as-Sodiqning]] katta nevarasi edi{{Sfn|Daftary|2007|pp=91, 95}}. Muhammadning hayoti haqida maʼlumotlar kam boʻlib, bugungi kungacha yetib kelgan, mavjud maʼlumotlarning aksariyati 15-asrda yashagan yamanlik ismoiliy olim va diniy rahbar Idris Imodiddinning bayonotidan olingan{{Sfn|Daftary|2007|p=95}}. Uning onasi Ummu Farva ismli choʻri (umm al-valad) edi{{efn|[[al-Shayx al-Mufid|Al-Mufid]] Ummu Farvani Ismoil ibn Ja’farning tug‘ishgan singlisi sifatida qayd etgan. Shu sababli, [[Idris Imod al-Din|Idris]]ning yozuvlarida adashuv bo‘lishi ehtimoli yuqori{{Sfn|Buyukkara|1997|p=63}}.}}{{Sfn|Buyukkara|1997|p=63}}. Manbalarda aytilishicha, Muhammad 765-yilda 26 yoshda boʻlgan, yaʼni u taxminan 738-yilda tugʻilgan, biroq Dastur al-Munajjimin nomli bir manbada, uning tugʻilishini hijriy 121-yilning Zulhijja oyiga (milodiy 739-yilning noyabri) toʻgʻri keladi deb koʻrsatilgan. Muhammad hayotining dastlabki 24 yilini bobosi bilan, keyingi 10 yilini esa oilasi bilan Madinada oʻtkazgan{{Sfn|Tajddin|2009|p=25}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sunniy tarixchi al-Tabariy (vafot etgan 923-yil) Muhammadni [[roviy]] deb ataydi{{Sfn|Tajddin|2009|p=25}}{{Sfn|Hollister|1953|p=205}}. U bu unvonni yashirinishidan oldin qoʻlga kiritgan boʻlishi kerak.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Oilasi ==&lt;br /&gt;
Muhammadning Sharqqa hijrat qilishidan oldin tugʻilgan Ismoil va Jaʼfar ismli ikki oʻgʻli boʻlgan{{Sfn|Ivanow|1942|p=38}}{{Sfn|Daftary|2007|p=96}}. Ular tarixiy shaxslar boʻlib, oʻzidan keyin koʻp avlodlari yashab oʻtgan{{Sfn|Ivanow|1942|p=38}}. Ammo Ismoiliy asarlarida ularning ismlari kamdan-kam holatda tilga olinadi va mazhab rivojida deyarli hech qanday rol oʻynamagan. Hijratdan soʻng Muhammadning yana toʻrt oʻgʻli dunyoga keladi. Ulardan biri [[Ahmad al-Vafiy|Abdulloh]] boʻlib, ismoiliylarning taʼkidlashicha, u Muhammadning qonuniy vorisi hisoblangan{{Sfn|Daftary|2007|p=96}}{{Sfn|Tajddin|2009|p=|pp=26, 28}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Muhammadning shajarasi]]&lt;br /&gt;
* [[Ismoiliy imomlar roʻyxati]]&lt;br /&gt;
* [[Nizoriy taʼlimotida imomlik]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Izohlar ==&lt;br /&gt;
{{notelist}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{refbegin|2}}&lt;br /&gt;
* {{Daftary-The Ismailis|edition=Second}}&lt;br /&gt;
* {{Cite book |last=Tajddin |first=Mumtaz Ali |url=https://archive.org/details/bk892/mode/1up |title=Brief history of the Shia Ismaili Imams |year=2009 |location=Karachi}}{{Better source needed|reason=self-published, non-academic source|date=June 2024}}&lt;br /&gt;
* {{Cite book |last=Ivanow |first=Vladimir |url= |title=Ismaili Tradition Concerning the Rise of the Fatimids |date=1942 |publisher=Islamic Research Association |isbn=978-0-598-52924-4 |language=  |author-link=Vladimir Ivanov (orientalist)}}&lt;br /&gt;
* {{Cite book |last=Hollister |first=John Norman |url=https://books.google.com/books?id=q2sXAAAAIAAJ |title=The Shi&amp;#039;a of India |date=1953 |publisher=Luzac |isbn=978-8170691068}}&lt;br /&gt;
* {{Cite book |last=Buyukkara |first=Mehmet Ali |title=The Imāmi Shi&amp;#039;i movement in the time of Mūsā al-Kāẓim and &amp;#039;Ali al-Riḍa |publisher=[[Edinburgh University Press]] |year=1997}}&lt;br /&gt;
{{refend}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{S-start}}&lt;br /&gt;
{{s-hou|branch=Tarmogʻi|name=Muhammad ibn Ismoil|[[Husayniylar]]| |[[hijriy]] 122  (≈ milodiy 740 )| |[[hijriy]] 197 (≈ [[milodiy]] 813)|[[Aliylar]]}}&lt;br /&gt;
{{S-rel|sh}}&lt;br /&gt;
{{S-bef| before = [[Ismoil al-Muborak]]}}&lt;br /&gt;
{{S-ttl| title = Ismoiliy taʼlimotiga koʻra 7-imom| years = 775–813}}&lt;br /&gt;
{{S-aft| after = [[Ahmad al-Vafi]]}}&lt;br /&gt;
{{s-end}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Muhammad Ibn Ismoil}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Ismoiliy imomlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:740-yillarda tugʻilganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:809-yilda vafot etganlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:8-asrda arablar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:9-asrda arablar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 00:16:05 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Muhammad_ibn_Ismoil</comments>
		</item>
</channel></rss>