<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Relyef - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Relyef&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 08:22:03 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Relyef&amp;diff=226942&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Relyef&amp;diff=226942&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Maʼnolari|Relyef (maʼnolari)}}&lt;br /&gt;
[[Fayl:Alpine Fault SRTM (vertical).jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Relyef&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-fr|relief}}, {{lang-lat|relevo}} — koʻtaraman) ([[geografiya]]da) — [[yer]] yuzasi, [[okean]] va [[dengiz]] tubidagi tashqi koʻrinishi, oʻlchamlari, kelib chiqishi, yoshi va rivojlanish tarixiga koʻra turlituman notekisliklar: [[togʻlar|togʻ]], [[tekislik (maydon)|tekislik]], [[pasttekisliklar|payettekislik]], [[adirlar|adir]], [[yassitogʻlik|yassitogʻ]], tepalik, [[qir]], [[vodiy]], [[botiq]], [[soylik]], [[jar (chuqurlik)|jar]]lar va boshqa pastbalandliklar majmui. Relyef kattaligiga koʻra quyidagi toifalarga ajratiladi: megarelyef ([[materiklar|materik]] doʻngliklari, okeanlar tubi), shuningdek, bir qadar kichikroq boʻlgan shakllar (togʻ sistemalari, tekisliklar); makrorelyef (togʻ tizmalari, togʻlar oraligʻidagi botiqlar, qirlar, pasttekisliklar); mezorelyef (jarliklar, [[suv osti vodiylari|suv osti kanʼonlari]], tepaliklar); mikrorelyef ([[karst]] chuqurliklari, jarlar, doʻng tepa, [[dasht]] tepaliklari va boshqalar); n a n o relyef (juda kichik chuqurchalar, doʻngchalar va boshqalar). Bu boʻlinish shartli ravishda ajratilgan. Muhim orografik birliklarni tavsiflovchi relyefning tashqi yoki morfografik belgilari, shuningdek, uning miqdoriy xususiyatlari relyefni kompleks baholash uchun har doim ham ishonchli asos boʻla olmaydi, chunki bir xil tashqi koʻrinishga ega shakllarning kelib chiqishi va rivojlanishi turlicha boʻlishi mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Relyef endogen (ichki) va ekzogen (tashqi) kuchlarning birga hamda muntazam oʻzaro taʼsiri natijasida vujudga keladi. Shuningdek, Yer yuzasining shakllanishiga gravitatsiya [[jarayon]]lari, inson faoliyati ham oʻz taʼsirini koʻrsatadi. Endogen jarayonlar ([[Yer poʻsti]]ning [[tektonik harakatlar]]i) taʼsiri natijasida nisbatan yirik mikyosdagi — kuru klik, dengiz va okeanlar tubida strukturali R. shakllari hosil boʻladi. Yirik relyef shakllarining vujudga kelishi (sayyoraviy masshtabda), shuningdek, kosmik kuchlar — Yerning aylanishi, QuyoshOy tortilishi va boshqa bilan ham bogʻliq. Ekzogen kuchlar ([[oqar koʻl|oqar suvlar]], dengiz [[toʻlqinlar]]i, [[shamol]] va hokazo) odatda, nisbatan maydaroq relyef shakllarini yuzaga keltiradi, yirik masshtabli relyeflarni yemiradi, pasaytiradi, mayda shakllarga boʻlib yuboradi, pastqam joylarni nurash mahsulotlari bilan toʻldiradi. Endogen kuchlar natijasida yuzaga kelgan relyef shakllari morfostrukturalar tarkibiga kiritiladi. Ularda Yer poʻstining geologik strukturasi (tuzilishi) aniq ifodalanadi. Relyefdagi [[qatlam|katlam]]lar gorizontal yotgan [[platforma (yer)|platforma]]li geologik strukturalarga tekislik xududlar, [[burmalanish|burmali]] strukturalarga togʻli oʻlkalar toʻgʻri keladi. Relyefning nisbatan mayda, asosan, ekzogen jarayonlar taʼsirida vujudga kelgan shakllari (dare vodiylari, jarliklar, [[barxan]]lar, qator tepalar va boshqalar) morfoskulipuralar sifatida ajratiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Relyefning kelib chiqishi va shakllanishini geomorfologiya fani oʻrganadi. R.ni oʻrganish natijalaridan bir qator masalalar: melioratsiya, muhandisliktexnik izlanishlar, foydali qazilmalarni qidirish va hokazoda foydalaniladi. Quruklik va okeanlar tubi relyef saqida Yer maqolasiga&amp;lt;ref&amp;gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&amp;lt;/ref&amp;gt; bu ham toʻgʻri.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}} &amp;lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Geografik terminlar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 15:44:55 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Relyef</comments>
		</item>
</channel></rss>