<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Rize - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rize&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 18:18:17 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rize&amp;diff=735863&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Rize&amp;diff=735863&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=municipality|name=Rize&lt;br /&gt;
|province=Rize&lt;br /&gt;
|district=Rize&lt;br /&gt;
|area_total_km2=&lt;br /&gt;
|population_total=119828|population_as_of=2021&lt;br /&gt;
|leader_party=[[Justice and Development Party (Turkey)|AKP]]&lt;br /&gt;
|image_skyline={{multiple image&lt;br /&gt;
|total_width=270px|perrow=1/2/2/2|border=infobox&lt;br /&gt;
| image1                          = Panorama of Rize.jpg&lt;br /&gt;
| image2                          = Georgian Laz people monument in Rize (Modern Day Turkey).jpg&lt;br /&gt;
| image3                          = Entrance of the Castle of Rize, Rize, Turkey.JPG&lt;br /&gt;
}}|image_caption=Tepadan soat yoʻnalishi boʻyicha: Rize koʻrinishi, [[Rize qalʼasi]], Rizedagi Laz yodgorligi.|image_shield=|website={{url|http://www.rize.bel.tr/}}&lt;br /&gt;
|leader_name= Rahmi Metin&lt;br /&gt;
|coordinates={{coord|41|01|29|N|40|31|20|E&lt;br /&gt;
|format=dms&lt;br /&gt;
|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
|population_footnotes=&lt;br /&gt;
|other_name=&lt;br /&gt;
|elevation_m=&lt;br /&gt;
|area_footnotes=&lt;br /&gt;
|postal_code=53000&lt;br /&gt;
|area_code=&lt;br /&gt;
|blank1_name=[[Köppen climate classification|Climate]]&lt;br /&gt;
|blank1_info=[[Humid subtropical climate|Cfa]]}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rize&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – (Turkiya izoh: [ɾi’ze]; {{lang-el|Ριζούντα}}; {{lang-lzz|რიზინი}}; {{lang-ka|რიზე}}; armancha: Ρիզե) – Turkiya Qora dengiz mintaqasining sharqiy qismidagi qirgʻoq shaharidir. &amp;lt;nowiki/&amp;gt;[[Rize (viloyat)|Rize viloyati]] va Rize tumani joylashgan &amp;lt;ref name=&amp;quot;il&amp;quot;&amp;gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx İl Belediyesi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Aholisi 119,828 kishini tashkil etadi (2021) &amp;lt;ref name=&amp;quot;tuik&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=30 January 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Rize – turkiya viloyatining oddiy poytaxti boʻlib, u yerda kechki hayot va oʻyin-kulgilar koʻp boʻlmaydi. 1990-yillar boshida [[Gruziya]] bilan chegara ochilganidan beri Qora dengiz sohilidagi yoʻl kengaytirildi va shahar avvalgidan ancha boy boʻldi. Turkiyaning hozirgi prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻanning oilasi Rize shahridan kelib chiqqan va mahalliy universitet uning nomi bilan atalgan. Shahar [[Trabzon]] (66 km gʻarb), Hopa (55 milya sharqda Gruziya chegarasi 88 km) va [[Erzurum (viloyat)|Erzurum]] (janubiy) bilan avtomobil yoʻli bilan bogʻlangan. Rize-Artvin aeroporti 2022-yilda ish boshlagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Nomlanishi ==&lt;br /&gt;
Bu ism yunoncha ríza (riza) yoki sízíon (Rizaion) {{Manba kerak}}, dan kelib chiqqan boʻlib, „togʻ yonbagʻirlari“ (yunoncha ríyo – ildiz degan maʼnoni anglatadi) &amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.karalahana.com/karadeniz/rize_maddesi.htm Rize] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080513094713/http://www.karalahana.com/karadeniz/rize_maddesi.htm |date=2008-05-13 }} , &amp;#039;&amp;#039;Encyclopedia of [[Qora dengiz|Black Sea]]&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Karadeniz Ansiklopedik Sözlük&amp;#039;&amp;#039;), 2005-yil&amp;lt;/ref&amp;gt;. Zamonaviy davrda uning yunoncha nomi odatda Ριζούντα (Rizunda) edi. Uning lotincha shakllari Rhizus va Rhizaeum boʻlib, ikkinchisi katolik cherkovining unvonli cherkovlari roʻyxatida bir vaqtlar Rimning soʻnggi Pontus Polemoniacus provinsiyasining bir qismi boʻlgan shahar yepiskopi nomi sifatida ishlatiladi &amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Annuario Pontificio 2013 (Libreria Editrice Vaticana, 2013, {{ISBN|978-88-209-9070-1}}), p. 959&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Rizi haqida birinchi marta yozgan yozuvchi [[Arrian Flaviy|Arrian]] edi. U Euxin dengizining periplus &amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.kultur.gov.tr/EN/belge/2-2108/eski2yeni.html An Overview of Rizeʼs History]&amp;lt;/ref&amp;gt; uni oʻsha nomli daryo ogʻzida, [[Qadimgi Yunoniston|qadimgi]] va [[Vizantiya imperiyasi|Bizans]] Ρίζιος ποταμόςda tashkil etilgan shahar sifatida tasvirlagan.&amp;lt;ref&amp;gt;Περίπλους τοῦ Εὐξείνου Πόντου&amp;lt;/ref&amp;gt; Miloddan avvalgi 130–131 yillarga oid va Rim imperatori [[Adrian|Hadrian]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ga maktub sifatida yozilgan asar muallifi [[Kappadokiya|Kapadokiya]] gubernatori oʻz yurisdiksiyasining bir qismini tashkil etgan Sharqiy Qora dengiz hududlari boʻylab sayohat qilgani va dastlab Rim imperiyasining Sharqiy Onadoʻlini ziyorat qilganini, birinchi navbatda Rim imperiyasining Sharqiy [[Onadoʻli|Anatoliya]] chegara qoʻshinlarini tashrif buyurganini va [[Trabzon]] (Trebizond) hududidagi Qora dengiz sohiliga qadam qoʻyganini qayd etadi &amp;lt;ref&amp;gt;[[wikisource:The Periplus of the Euxine Sea|The Periplus of the Euxine Sea]]. Oxford: sold by J. Cooke; and by Messrs. Cadell and Davies Strand, London. 1805. Note: Arrian only mentions the River Rhizius, not any settlement by that name. It is quoted as being to the east of the river Ophis after the rivers Psychrus and Calus.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Rize shahri tarixiy Chaneti Gruziya viloyati (Gruziya: ჭანეთი) ning bir qismi boʻlgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1547-yildan Chaneti viloyati Usmonlilar imperiyasi tarkibiga kiritildi va Laziston sanchakining bir qismiga aylandi. Shaharga 1918-1920 yillarda qisqa muddatli [[Gruziya Demokratik Respublikasi]] daʼvogarlik qilgan. 1921-yilgi Kars shartnomasi asosida [[Sovet Ittifoqi|Sovet Rossiyasi]] Rizeni Artvin, [[Ardahan (viloyat)|Ardaxon]] va [[Hopa]] (gruz. ხუფია) kabi boshqa hududlar bilan birga Turkiyaga berdi.)&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Fayl:Rizunda.jpg|alt=Rize in 1890s|1890-yillarda Rize&lt;br /&gt;
Fayl:Rize-postakarti-osmanli.jpg|alt=Rize, 1910s, Ottoman-era postcard|Rize, 1910 yillar, Usmonlilar davridagi pochta varaqasi&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Geografiyasi ==&lt;br /&gt;
Shahar [[Qora dengiz]] sohilidagi kichik koʻrfaz atrofida, dengiz va togʻlar orasidagi tor tekislikda qurilgan. Sohil chizigʻi poligon bilan kengaytirilmoqda va shahar qirgʻoqdan uzoqda joylashgan tik tepaliklarga koʻtarilmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rize, ehtimol, 1940 va 1950-yillarda mintaqaga kiritilgan [[qora choy]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;i bilan mashhur boʻlib, oʻsha paytgacha juda qashshoq boʻlgan mintaqa taqdirini oʻzgartirdi &amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://www.yeniansiklopedi.com/rize/ |sarlavha=Rize Çayı ve Rize kenti (tr) |qaralgan sana=2012-05-15 |arxivsana=2020-05-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200523013513/http://www.yeniansiklopedi.com/rize/}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Mahalliy choy ilmiy-tadqiqot instituti 1958-yilda tashkil etilgan va boshqa choy bogʻlarini shahar atrofida koʻrish mumkin. Choy hatto mahalliy bogʻlarda ham ekilgan. Rize mahalliy Riza choyini qayta ishlash va joʻnatish markazi hisoblanadi. Yaqinda Rizeda [[Kivi (meva)|kivi]] mevalari ham yetishtirildi. Baliqchilik esa mahalliy daromadning yana bir muhim manbai boʻlib qolmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rize va uning atrofidagi joylarga turizm ahamiyati ortib bormoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Galereya|title=Rize tabiati}}&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Fayl:Aşağı_Ceymakçur_01.jpg|alt=Kaçkar Mountains National Park|Kaçkar togʻlari milliy bogʻi&lt;br /&gt;
Fayl:Tar_Creek_Waterfall_View.jpg|alt=Tar Creek Waterfall|Tar Creek sharsharasi&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyadagi baliqchilik jamoalari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 03:14:11 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Rize</comments>
		</item>
</channel></rss>