<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Sahn - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sahn&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 01:17:00 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sahn&amp;diff=745243&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sahn&amp;diff=745243&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:GreatMosqueofKairouanTunisia.jpg|right|thumb|260x260px| [[Tunis|Tunisdagi]] &amp;#039;&amp;#039;[[rivaq]]&amp;#039;&amp;#039; ([[Arkada|arcada]]) bilan oʻralgan [[Uqba masjidi|Uqba masjidining]] katta &amp;#039;&amp;#039;sahni&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sahn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-ar|صَحْن}}) – [[Islom arxitekturasi|islom meʼmorchiligida]] hovli, ayniqsa, masjid hovlisiga nisbatan qoʻllaniladigan atama&amp;lt;ref name=&amp;quot;:24&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=9780195309911 |editor=M. Bloom |chapter=Mosque}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:16&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi |last=Petersen |first=Andrew |title=Dictionary of Islamic architecture |url=https://archive.org/details/dictionaryofisla00andr |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=9781134613663 |pages=[https://archive.org/details/dictionaryofisla00andr/page/247 247]}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=The Mosque |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque |qaralgan sana=2020-11-23 |ish=metmuseum.org}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Aksariyat anʼanaviy [[Masjid|masjidlarda]] katta markaziy sahn mavjud boʻlib, har tomondan &amp;#039;&amp;#039;[[rivaq]]&amp;#039;&amp;#039; yoki [[arkada]] bilan oʻralgan boʻladi. Anʼanaviy islomiy dizaynida yaratilgan turar-joylar va mahallalarda shaxsiy sahnlar boʻlishi mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sahn [[Islom dunyosi|Islom dunyosidagi]] diniy binolar va turar-joylarda keng tarqalgan element hisoblanadi. [[Rohiblar cherkovi (klaustrum)|Rohiblar cherkovi]] [[Yevropa]] oʻrta asr meʼmorchiligi va diniy binolarida sahnning ekvivalentidir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Etimologiyasi ==&lt;br /&gt;
Sahn (صَحْن) soʻzi [[Arab tili|arabcha]] tildan olingan boʻlib, hovli degan maʼnoni anglatadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|last=Bandyopadhyay|first1=Soumyen|last2=Sibley|first2=Magda|title=The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.|journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies|date=July 2002|volume=33|issue=33|pages=99–116|jstor=41223756|url=https://www.jstor.org/stable/41223756|access-date=5 March 2021}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
Dastlab sahn turar-joy binolari uchun majmua devorlari ichida xavfsiz va shaxsiy muhit sifatida qurilgan. [[Shumer|Shumerning]] Ur shahrida uchinchi Ur sulolasi davriga oid (miloddan avvalgi 2100–2000) sahn xarobalari topilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Koʻpgina masjid hovlilarida (sahn) jamoat foydalanishi mumkin boʻlgan favvora mavjud boʻlib, u yerda musulmonlar [[Namoz|namozdan]] oldin tahorat olishlari mumkin&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=The Mosque |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/unit-one/the-mosque |ish=The Metropolitan Museum of Art |qaralgan sana=5 March 2021}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Milodiy 706-yilda [[Damashq|Damashqda]] qurilgan [[Umaviylar masjidi]]&amp;lt;ref&amp;gt;Grafman and Rosen-Ayalon, 1999, p. 7.&amp;lt;/ref&amp;gt; islom meʼmorchiligiga oid sahnning eng qadimgi namunasi mavjud. Masjidning uzunligi 122,5 metr, eni 50 metr boʻlgan toʻrtburchak shakldagi hovlisi uch tomondan ustunli ayvon ([[rivaq]]) bilan oʻralgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Umayyad Mosque |url=http://islamicart.museumwnf.org/database_item.php?id=monument;isl;sy;mon01;11;en |ish=Museum With No Frontiers |qaralgan sana=5 March 2021}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.{{Keng tasvir|Umayyad Mosquee panoramic.jpg|900px|Umaviylar masjidi hovlisining sharqdan gʻarbga qarab koʻrinishi|5=}}Islom meʼmorchiligida shahndan foydalanish XX asr oʻrtalariga qadar davom etgan, keyinchalik zamonaviy arxitektura islom madaniyatlarining turar-joy va jamoat binolari dizayniga taʼsir qila boshlagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Turlari ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Masjid dizayni ===&lt;br /&gt;
[[Fayl:Sahn_sample.jpg|right|thumb| [[Tehron|Tehrondagi]] [[Masjid|masjidning]] kichik &amp;#039;&amp;#039;sahni&amp;#039;&amp;#039;, favvorali &amp;#039;&amp;#039;[[Hovuz|hovuzi]]&amp;#039;&amp;#039; va gumbazli rivaqi]]&lt;br /&gt;
Deyarli har bir tarixiy yoki anʼanaviy masjidda sahn mavjud. Ushbu elementdan [[Oʻrta Sharq|Oʻrta Sharq]] mamlakatlari masjidlarida foydalanish koʻpchilik [[Islom|islomiy]] mamlakatlarning masjid namunalarida uchraydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Anʼanaviy masjid sahnlari har tomondan &amp;#039;&amp;#039;[[rivaq]]&amp;#039;&amp;#039; bilan oʻralgan. Ular, shuningdek, tahorat va ichimlik suvi uchun oqar favvoralar, masalan, &amp;#039;&amp;#039;[[hovuz]]&amp;#039;&amp;#039; kabi favvorali suv havzalarini oʻz ichiga oladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Masjid va boshqa turar-joy binolarida sahnning boʻlishi diniy jihatdan taʼqiqlanmagan, ammo sahn qurish anʼanasi, ayniqsa, XX asrdan keyin yoʻqola boshlagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Turar-joy dizayni ===&lt;br /&gt;
[[Fayl:Baz_Bahadur&amp;#039;s_Palace_09.jpg|thumb| [[Hindiston|Hindistonning]] Mandu shahridagi Baz Bahodir saroyidagi &amp;#039;&amp;#039;sahn&amp;#039;&amp;#039;]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Odatda, uyning asosiy kirish joyi toʻgʻridan-toʻgʻri sahnga olib kelmaydi. Unga &amp;#039;&amp;#039;majaz&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-ar|مجاز}}; &amp;#039;&amp;#039;{{Transl|ar|mağāz}}&amp;#039;&amp;#039;) deb ataladigan yoʻlak orqali boriladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[:turkum:Islom arxitekturasining elementlari|Indeks: Islom meʼmorchiligi elementlari]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Islom arxitekturasining elementlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Islom arxitekturasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Eron arxitekturasi]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 03:33:32 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Sahn</comments>
		</item>
</channel></rss>