<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Samarra - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Samarra&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 07:45:45 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Samarra&amp;diff=755048&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Samarra&amp;diff=755048&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Bilgiquti aholi punkti&lt;br /&gt;
| nomi                   = Samarra&lt;br /&gt;
| asl nomi               = {{lang|ar|سَامَرَّاء}}&lt;br /&gt;
| mavqe                  = Shahar&lt;br /&gt;
| tasvir                 = Fayl:صوره في اجواء مطريه للمأذنه الملويه في سامراء العراق.jpg&lt;br /&gt;
| mamlakat               = Iroq&lt;br /&gt;
| mintaqa turi           = Muhofazot&lt;br /&gt;
| mintaqa                = Saladin muhofazoti&lt;br /&gt;
| sanalgan yil           = {{circa|2003}}&lt;br /&gt;
| aholi                  = 348,700&lt;br /&gt;
| koordinatalar          = {{coord|34|11|54|N|43|52|27|E|region:IQ_type:city(300000)|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Samarra&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{lang-ar|سَامَرَّاء}}, &amp;#039;&amp;#039;{{transl|ar|DIN|Sāmarrāʾ}}&amp;#039;&amp;#039;) [[Iroq]]dagi shahar. Shahar [[Saladin muhofazoti]]da, [[Dajla]]ning sharqiy qirgʻogʻida, [[Bagʻdod]]dan {{convert|125|km|mi|sp=us}} shimolda joylashgan. Hozirgi Samarra shahri 836-yilda [[Abbosiylar xalifaligi|abbosiylar xalifasi]] [[Muʼtasim]] tomonidan yangi maʼmuriy poytaxt va harbiy baza sifatida tashkil etilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last=Northedge |first=Alastair E. |title=Encyclopaedia of Islam, Three |url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000unse_u8d8 |publisher=Brill |year=2012 |isbn=9789004161658 |editor-last=Fleet |editor-first=Kate |location= |pages= |chapter=ʿAbbāsid art and architecture |editor-last2=Krämer |editor-first2=Gudrun |editor-last3=Matringe |editor-first3=Denis |editor-last4=Nawas |editor-first4=John |editor-last5=Rowson |editor-first5=Everett}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2003-yil holatida shahar aholisi 348,700 nafarni tashkil qilgan. [[Iroq fuqarolar urushi (2006—2008)|Iroq fuqarolar urushi]] davrida Samarra qarshilikning „[[sunniy uchburchagi]]“da edi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Abbosiylar Samarrasi|Samarra arxeologik obʼekti]] hanuzgacha tarixiy shaharning asl rejasi, meʼmorchiligi va badiiy yodgorliklarining katta qismini saqlab qolgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web |last= |first= |title=Samarra Archaeological City |url=https://whc.unesco.org/en/list/276/ |access-date=2023-04-24 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Shahar 2007-yilda [[UNESCO]] [[Jahon merosi|Butunjahon merosi roʻyxati]]ga kiritilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6248244.stm | publisher=[[BBC News]] | title=Unesco names World Heritage sites | date=2007-06-28 | access-date=2010-05-23}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Qadimgi davrda Samarra ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Ibtidoiy jamiyat|Qadimgi davr]] Samarra qoldiqlari birinchi marta 1911—1914-yillarda [[Ernst Gersfeld]] tomonidan qazib, oʻrganilgan. Samarra [[Samarra madaniyati]]ning bir qismiga aylandi. 1946-yildan beri daftarlar, xatlar, eʼlon qilinmagan qazishma hisobotlari va fotosuratlar Vashingtondagi [[Freer sanʼat galereyasi]]da saqlanadi. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samarra sivilizatsiyasi [[Ubayd madaniyati]]ning bir qismi boʻlib, [[Yaqin Sharq]]dagi ilk shahar davlatlaridan biri sifatida gullab-yashnagan. Shahar miloddan avvalgi 5500-yilda mavjud boʻlgan va oxir-oqibat miloddan avvalgi 3900-yilda qulagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Yangi Ossuriya davri ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sur-marrati shahri (miloddan avvalgi 690-yilda [[Sennaxerib]] tomonidan qurilgan. [[Uolters sanʼat muzeyi]]dagi [[stella]]ga koʻra qayta tiklangan) zamonaviy Samarra roʻparasida Dajla boʻyidagi mustahkam [[ossuriya]]liklar joylashgan joy al-Xuvayshda. Ossuriya Onlayn davlat arxivida &amp;#039;&amp;#039;Surimarratni&amp;#039;&amp;#039; Samarraning zamonaviy oʻrni sifatida belgilangan&amp;lt;ref&amp;gt;[http://oracc.museum.upenn.edu/saao/cbd/qpn/qpn.x030705.html SAAO]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samarra arxeologik tadqiqoti qayd etgan Samarraning qadimiy nomlari yunoncha &amp;#039;&amp;#039;Souma&amp;#039;&amp;#039; ([[Ptolomey]] V.19, [[Zosimus (tarixchi)|Zosimus]] III, 30), lotincha &amp;#039;&amp;#039;Sumere&amp;#039;&amp;#039;, [[Samarra jangi (363)|miloddan avvalgi 363-yilda Julian qoʻshinining chekinishi voqealari]]da ([[Ammian Marsellin]] XXV, 6, 4) tilga olingan qalʼa va qishloq deya tasvirlangan (Hoffmann, &amp;#039;&amp;#039;Auszüge&amp;#039;&amp;#039;, 188; [[Suriyalik Mixail]] III, 88) suryoniycha &amp;#039;&amp;#039;Sumra&amp;#039;&amp;#039;dir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Yoqut Hamaviy]] tomonidan [[Anushirvon]]ga bagʻishlab yozilgan asarda (Muʼjam, „Qatul“ boʻlimiga qarang) Samarra mintaqasida [[Dajla daryosi]]dan suv oladigan [[Nahravon kanali]]ning shimoliy davomi boʻlgan Qatul al-Kisraviyning ochilishi aholi sonining koʻpayishi uchun imkoniyat taqdim etgani haqida yozgan. Ushbu loyihaning yakunlanishini nishonlash uchun Samarraning janubiy kirish qismida yodgorlik minorasi (hozirgi Burj al-Qoim) qurilgan. [[Ad-Davr]] yaqinidagi shimoliy kirish qismida esa (hozirgi Nahr ar-Rasasi) devor bilan oʻralgan ov bogʻi boʻlgan saroy qurilgan. [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar xalifasi]] [[Horun ar-Rashid]] tomonidan qazilgan qoʻshimcha kanal, Qatul Abi al-Jund, al-Muborak deb nomlangan va 796-yilda qurilishi tugallanmay, qarovsiz qoldirilgan sakkizburchakli shaklda qurilgan rejali shahar qurilishi (hozirgi Husn al-Qadisiyya) bilan nishonlangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery widths=&amp;quot;200px&amp;quot; heights=&amp;quot;200px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Fayl:Female Statuette Halaf Culture 6000-5100 BCE.jpg|Ayol statuetkasi. Samarra. Mil. avv. 6-ming yillik&lt;br /&gt;
Fayl:Samarra bowl.jpg|[[Berlindagi Vorderasiatisches muzeyi|Vorderasiatisches muzeyi]]da saqlanayotgan Samarra kosasi. Berlin. Kosa markazidagi [[svastika]] rekonstruksiya qilingan&amp;lt;ref&amp;gt;Stanley A. Freed, &amp;quot;Research Pitfalls as a Result of the Restoration of Museum Specimens&amp;quot;, &amp;#039;&amp;#039;Annals of the New York Academy of Sciences&amp;#039;&amp;#039;, Volume 376, The Research Potential of Anthropological Museum Collections, pages 229–245, December 1981. {{doi|10.1111/j.1749-6632.1981.tb28170.x}}.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Fayl:Chinese sancai sherd 9th 10th century found in Samarra.jpg|Samarradan topilgan 9—10-asrlarga oid Xitoyda ishlab chiqarilgan [[sankay]] sopol parchasi. Bu [[islom kulolchiligiga Xitoy taʼsiri]]ning namunasi hisoblanadi. [[Britaniya muzeyi]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Abbosiylar poytaxti ===&lt;br /&gt;
{{Asosiy|Abbosiylar Samarrasi}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Fayl:Dirhem of al-Muntasir, AH 247-248.jpg|thumb|Samarrada zarb etilgan [[Muntasir]] [[dirham]]i. Mil. 861/862|left]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
836-yilda [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar xalifasi]] [[Muʼtasim]] Dajla boʻyida yangi poytaxtga asos solgan. Xalifa bu yerda asosan [[Oʻrta Osiyo]] va [[Eron]]dan (eng mashhuri [[Turkiy xalqlar|turklar]], shuningdek, Xurosonlik &amp;#039;&amp;#039;[[Ishtaxoniy]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[faragʻina]]&amp;#039;&amp;#039; va &amp;#039;&amp;#039;[[ushrusoniy]]&amp;#039;&amp;#039; boʻlinmalari) yoki Shimoliy Afrikadan (&amp;#039;&amp;#039;[[Magʻariba (Abbosiylar armiyasi)|magʻaribalar]]&amp;#039;&amp;#039; kabi) jalb qilingan askarlar uchun garnizon bilan oʻralgan katta saroy majmualari qurdirdi. [[Mamluklar]]ni qul askarlar deb atashsa ham, aslida ularning mavqei ancha baland edi. Mamluklarning baʼzi sarkardalari soʻgʻdlarga xos zodagonlik unvonlari egasi edilar&amp;lt;ref name=&amp;quot;Babaie&amp;quot;&amp;gt;{{cite book | title=Slaves of the Shah | url=https://archive.org/details/slavesofshahnewe0000unse | url-access=limited | publisher=I.B.Tauris &amp;amp; Co Ltd | author=Babaie, Sussan | year=2004 | location=New York | pages=[https://archive.org/details/slavesofshahnewe0000unse/page/4 4]–5 | isbn=1-86064-721-9}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:قصر البركة في سامراء.jpg|thumb|260x260px|[[Muʼtasim]] ({{hukmronlik|833|842}}) qurdirgan &amp;#039;&amp;#039;Dor ul-Xilafa&amp;#039;&amp;#039; saroyidagi ziyofat zallari bilan oʻralgan dumaloq hovuz qoldiqlari&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last1=Blair |first1=Sheila S. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=-mhIgewDtNkC&amp;amp;pg=PP3 |title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800 |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |publisher=Yale University Press |year=1995 |isbn=9780300064650 |location= |pages= |chapter=Samarra}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shahar xalifa [[Mutavakkil]] davrida yanada rivojlandi. Xalifa Mutavakkiliya kabi hashamatli saroy majmualari va 847-yilda qurilgan mashhur spiral [[minora]] yoki Malviya hamda [[Samarra Katta masjidi]] qurilishiga homiylik qildi. Xalifa oʻgʻli [[Muʼtazz]] uchun katta Bulkuvara saroyini qurdirdi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:قصر العاشق مدينه سامراء.jpg|thumb|Samarra yaqinidagi Abbosiylar davriga oid [[Qasr al-Oshiq]].]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nestorian patriarxi [[Sargis (nestorian patriarxi)|Sargis]] (860—872) [[Sharq cherkovi]]ning patriarxal markazini Bagʻdoddan Samarraga koʻchirdi. Patriarxning bevosita vorislaridan bir yoki ikkitasi ham oliy hokimiyatga yaqin boʻlish uchun Samarrada faoliyat olib borgan boʻlishi mumkin&amp;lt;ref&amp;gt;Mari, 80–1 (Arabic), 71–2 (Latin)&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samarra 892-yilgacha, [[Mutazid]] poytaxtni Bagʻdodga qayta koʻchirgunga qadar xalifa qarorgohi boʻlib qoldi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;. Tarixiy manbalarda shahar aynan shu davrda talon-taroj qilingani haqida maʼlumotlar mavjud. Ehtimol, shahar aholisi kamaygan, shahar ham kichraygan, lekin muhim bozor markazi mavqeini saqlab qola olgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;{{EI2|volume=8|article=Sāmarrā&amp;#039;|last=Northedge|first=Alastair|pages=1039–1041}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10-asrdan boshlab shahar muhim ziyoratgohga aylangan. 12—13-asrlarda daryo oqimining shahar janubiga tomon oʻzgarishi shaharning ham sharq tomonga siljishiga olib kelgan. Natijada Bag‘dod va Mosul o‘rtasidagi asosiy yo‘l g‘arbiy sohilga ko‘chirilib, Samarra savdo shaharchasi sifatidagi ahamiyatini yo‘qotgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Zamonaviy davr ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18-asrda 1730—1735-yillardagi [[Usmonli—Fors urushi (1730—1735)|Usmonli—Fors urushi]]ning eng shiddatli janglaridan biri [[Samarra jangi (1733)|Samarra jangi]] boʻlib o&amp;#039;tdi. Ushbu jangda 50 000 dan ortiq turklar va forslar qurbon boʻldi. Bu jang [[Usmonli Iroqi]]ning taqdirini hal qilib, uning [[Birinchi jahon urushi]]gacha Istanbul hukmronligi ostida qolishiga sabab boʻldi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1950-yillarda Bagʻdodni tez-tez suv bosishining oldini olish maqsadida qurilgan [[Samarra toʻgʻoni]]ning qurilishi natijasida doimiy koʻl — [[Tartar koʻli]] yaratilgach, Samarra yana muhim ahamiyat kasb eta boshladi. Toʻgʻon tufayli koʻplab mahalliy aholi koʻchirilishi natijasida Samarra aholisi koʻpaygan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last1=Hann |first1=Geoff |url=https://books.google.com/books?id=-9RNCgAAQBAJ&amp;amp;dq=samarra+barrage+displacement+population&amp;amp;pg=PA188 |title=Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan |last2=Dabrowska |first2=Karen |last3=Townsend-Greaves |first3=Tina |date=2015-08-07 |publisher=Bradt Travel Guides |isbn=978-1-84162-488-4 |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Fayl:Samarra City 1.jpg|thumb|[[Al-Askariy ziyoratgohi]]]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samarra [[Saladin muhofazoti]]dagi muhim shahar boʻlib, [[Iroq urushi]] paytida isyonchilar faol boʻlgan [[sunniy uchburchagi]]ning asosiy qismidir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book |last=Bazzaz |first=Sahar |title=Imperial Geographies in Byzantine and Ottoman Space |publisher=Center for Hellenic Studies |year=2013 |editor-last=Bazzaz |editor-first=Sahar |series=Hellenic Studies Series |location=Washington, DC |language=en |chapter=The Discursive Mapping of Sectarianism in Iraq: The “Sunni Triangle” in the Pages of The New York Times |editor-last2=Batsaki |editor-first2=Yota |editor-last3=Angelov |editor-first3=Dimiter |chapter-url=https://chs.harvard.edu/chapter/11-the-discursive-mapping-of-sectarianism-in-iraq-the-sunni-triangle-in-the-pages-of-the-new-york-times-sahar-bazzaz/}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Samarra shialarning muqaddas joylari, jumladan, bir nechta shia imomlarining qabrlari bilan mashhur boʻlsa-da, shaharda anʼanaviy tarzda va yaqin vaqtgacha [[Sunniylik|sunniy]] [[arablar]] hukmronlik qilgan. Iroq urushi paytida sunniylar va shialar oʻrtasida keskinlik yuzaga kelgan. 2006-yil 22-fevralda [[al-Askariy masjidi]]ning oltin gumbazi bombardimon qilingach, mamlakat boʻylab yuzlab odamlarning hayotiga zomin boʻlgan tartibsizliklar va repression hujumlar boshlandi. Hech qaysi tashkilot portlash uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmadi. 2007-yil 13-iyunda isyonchilar masjidga yana [[Al-Askariy masjidi portlashi (2007)|hujum qilib]], gumbaz xarobalari yonidagi ikkita [[minora]]ni vayron qilishdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;Ricks2010&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Thomas E. Ricks|title=The Gamble: General Petraeus and the American Military Adventure in Iraq|url=https://books.google.com/books?id=gHMJCgAAQBAJ&amp;amp;pg=PT3|date=6 January 2010|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-1-101-19206-1|page=228}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2007-yil 12-iyulda soat minorasi portlatilgan. Halok bo‘lganlar haqida xabar berilmagan. Shia ruhoniysi [[Muqtada as-Sadr]] tinch namoyishlar va uch kunlik motam eʼlon qilishga chaqirdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;rfer_Expl&amp;quot;&amp;gt;{{Cite web | title = Explosion Topples Minarets At Iraqi Shi&amp;#039;ite Shrine | work = RadioFreeEurope/RadioLiberty | date = 2007-06-13 | access-date = 2015-08-22 | url = http://www.rferl.org/content/article/1077098.html }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Uning taʼkidlashicha, hujum ortida sunniy arab turmagan. Biroq, &amp;#039;&amp;#039;Nyu-York Taymsga&amp;#039;&amp;#039; koʻra, hujumchilar [[Al-Qoida]] bilan aloqador sunniylar boʻlishi mumkin&amp;lt;ref name=&amp;quot;nyti_Seve&amp;quot;&amp;gt;{{Cite web | title = Several Mosques Attacked, but Iraq Is Mostly Calm - New York Times | author1 = John F. Burns | author2 = Jon Elsen | work = [[The New York Times]] | date = 2007-06-14 | access-date = 2015-08-22 | url = https://www.nytimes.com/2007/06/14/world/middleeast/14cnd-iraq.html?pagewanted=all }}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Masjid majmuasi 2006-yildagi portlashdan so‘ng yopilgan va o‘sha paytda Iroq politsiyasi shaharda noma’lum muddatli komendantlik soati joriy qilgan edi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news|author= Qassim Abdul-Zahra|agency=Associated Press |date=June 13, 2007|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20070613/ap_on_re_mi_ea/iraq|title=Iraqi police say famous shrine attacked}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6747419.stm |title=Blast hits key Iraq Shia shrine|publisher=BBC |date=2007-06-13 |access-date=2012-04-21}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 2009-yilda restavratsiya ishlari davom etayotgan boʻlsa-da, masjid qayta ochilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite news |last=Chulov |first=Martin |date=2009-04-16 |title=Bombed Iraq shrine reopens to visitors |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2009/apr/16/samarra-shia-shrine-restored |access-date=2023-09-26 |issn=0261-3077}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2007-yilda Iroqdagi fuqarolar urushi tugaganidan buyon muqaddas shahardagi shia aholisi keskin koʻpaydi. Biroq zo‘ravonliklar davom etib, [[Samarradagi portlash (2011)|2011]] va [[Samarradagi hujum (20-sentyabr)|2013]]-yillarda portlashlar sodir etilgan. 2014-yil iyun oyida [[Shimoliy Iroq hujumi (2014-yil iyun)|Shimoliy Iroq hujumi]] doirasida shahar [[IShID]] hujumiga uchragan. IShID kuchlari munitsipalitet binosi va universitetni egallab oldi, biroq keyinchalik [[Iroq armiyasi]] va SWAT kuchlari tomonidan siqib chiqarildi&amp;lt;ref name=&amp;quot;autogenerated3&amp;quot;&amp;gt;{{cite web|last=Hassan |first=Ghazwan |url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-security-idUSKBN0EG1RG20140605 |title=Iraq dislodges insurgents from city of Samarra with airstrikes |work=Reuters |date=5 June 2014 |access-date=27 June 2014}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Yaqin atrofdagi [[Imom Dur maqbarasi]], shia hukmdori [[Muslim ibn Quraysh]]ga bagʻishlangan tarixiy maqbara IShID tomonidan 2014-yilda vayron qilingan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web |title=Archnet &amp;gt; Site &amp;gt; Qubba Imam al-Dur |url=https://www.archnet.org/sites/3838 |access-date=2023-04-14 |website=www.archnet.org |arxivsana=2015-06-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150629155356/https://www.archnet.org/sites/3838 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Geografiyasi ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Iqlimi ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Samarra [[Arid iqlimi|ssiq choʻl iqlimi]]ga ega ([[Köppen iqlim tasnifi]] &amp;#039;&amp;#039;BWh&amp;#039;&amp;#039;). Asosiy yomgʻir qishda yogʻadi. Samarradagi oʻrtacha yillik harorat {{convert|22.7|°C|1}}. Yillik taxminiy yogʻingarchilik miqdori {{convert|171|mm|2|abbr=on}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Weather box|location = Samarra&lt;br /&gt;
|metric first = Y&lt;br /&gt;
|single line = Y&lt;br /&gt;
|Jan high C = 15.3	&lt;br /&gt;
|Feb high C = 18.0&lt;br /&gt;
|Mar high C = 22.1&lt;br /&gt;
|Apr high C = 28.3&lt;br /&gt;
|May high C = 35.7&lt;br /&gt;
|Jun high C = 41.1&lt;br /&gt;
|Jul high C = 43.9&lt;br /&gt;
|Aug high C = 43.6&lt;br /&gt;
|Sep high C = 39.7&lt;br /&gt;
|Oct high C = 33.2&lt;br /&gt;
|Nov high C = 24.4&lt;br /&gt;
|Dec high C = 17.4&lt;br /&gt;
|Jan low C =  4.4			&lt;br /&gt;
|Feb low C =  5.9&lt;br /&gt;
|Mar low C =  9.3&lt;br /&gt;
|Apr low C =  14.2&lt;br /&gt;
|May low C = 19.6&lt;br /&gt;
|Jun low C = 23.5&lt;br /&gt;
|Jul low C = 25.9&lt;br /&gt;
|Aug low C = 25.4&lt;br /&gt;
|Sep low C = 21.4&lt;br /&gt;
|Oct low C = 16.4&lt;br /&gt;
|Nov low C =  10.6&lt;br /&gt;
|Dec low C =  5.8&lt;br /&gt;
|Jan precipitation mm = 25				&lt;br /&gt;
|Feb precipitation mm = 30&lt;br /&gt;
|Mar precipitation mm = 29&lt;br /&gt;
|Apr precipitation mm = 21&lt;br /&gt;
|May precipitation mm = 8&lt;br /&gt;
|Jun precipitation mm = 0&lt;br /&gt;
|Jul precipitation mm = 0&lt;br /&gt;
|Aug precipitation mm = 0&lt;br /&gt;
|Sep precipitation mm = 0&lt;br /&gt;
|Oct precipitation mm = 4&lt;br /&gt;
|Nov precipitation mm = 20&lt;br /&gt;
|Dec precipitation mm = 34&lt;br /&gt;
|year precipitation mm= 127&lt;br /&gt;
|source = {{url|climate-data.org}}&lt;br /&gt;
|date=27 January 2018&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Diniy ahamiyati ==&lt;br /&gt;
{{Yana qarang|Qurʼonda Iroq}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Shaharda [[al-Askariy ziyoratgohi]] joylashgan. Shuningdek, oʻninchi va oʻn birinchi [[Imomiylar|shia]] [[imom]]lari [[Ali al-Hadiy]] va [[Hasan al-Askariy]]lar maqbarasi, [[Oʻn ikki imom|oʻn ikki]] yoki [[Shialik|shia]] eʼtiqodida „[[Gʻayb (Islom)|gʻayb]]“ga kirganligi haqida maʼlumot berilgan „Yashirin imom“ nomi bilan taniqli [[Muhammad al-Mahdiy]] nomli joy joylashgan. Ushbu ziyoratgohlar tufayli shahar shialar uchun muhim joy hisoblanadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=n9WLDwAAQBAJ |title=The Shi&amp;#039;a of Samarra: The Heritage and Politics of a Community in Iraq |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2012 |isbn=978-1-78672-982-8 |editor-last=Panjwani |editor-first=Imranali |language=en}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bundan tashqari, shaharda musulmonlar hurmatiga sazovor bo‘lgan [[Muhammad]] payg‘ambar va imomlarning ayol qarindoshlari Hakima va [[Narjis]]lar dafn etilgani bu masjidni eng muhim ibodat maskanlaridan biriga aylantirgan&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ommaviy madaniyatda ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O‘limni anglatuvchi „Samarradagi uchrashuv“ hikoyasi [[Talmud|Bobil Talmudi]]da qayd etilgan. [[Moem Uilyam Somerset|U.Somerset Moem]] qadimgi Bobil afsonasi asosida adabiy havola yozgan boʻlib&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;quot;The Appointment in Samarra&amp;quot; (as retold by W. Somerset Maugham [1933]).&amp;lt;/ref&amp;gt;, unda O‘lim odamning undan Bagʻdoddan Samarraga qochib, behuda urinishini hikoya qiladi. „Samarradagi uchrashuv“ hikoyasi keyinchalik [[Jon OʼHara]]ning [[Appointment in Samarra|xuddi shu nomdagi romani]] uchun asos boʻlgan&amp;lt;ref&amp;gt;John O&amp;#039;Hara, &amp;#039;&amp;#039;Appointment in Samarra&amp;#039;&amp;#039;, Harcourt, Brace &amp;amp; Co., . L., &amp;quot;The Destined Hour&amp;quot; in &amp;#039;&amp;#039;From Many Times and Lands&amp;#039;&amp;#039; (London, 1953); reprinted in &amp;#039;&amp;#039;Every Poem Tells a Story: A Collection of Stories in Verse&amp;#039;&amp;#039;, ed. Raymond Wilson (London, 1988; {{ISBN|0-670-82086-5}} / 0-670-82086-5).&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1968-yilda suratga olingan &amp;#039;&amp;#039;[[Targets]]&amp;#039;&amp;#039; filmida [[Boris Karloff]] rol o‘ynagan qari va qo‘rqinchli film yulduzi Bayron Orlok o‘zining yosh hamkasblariga Maugʻamning hikoya versiyasini aytib beradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite AV media | people=Bogdanovich, Peter (director) | date=1968 | title=Targets | type=DVD | location=United States of America | publisher=Criterion}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Adabiyotlar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* De la Vaissière, Étienne (2007): &amp;#039;&amp;#039;Samarcande et Samarra. Élites d’Asie central dans l’empire abbaside&amp;#039;&amp;#039; (Studia Iranica, Cahier 35), Paris.&lt;br /&gt;
* {{Gordon-The Breaking of a Thousand Swords}}&lt;br /&gt;
* Northedge, Alastair (2005): &amp;#039;&amp;#039;The historical topography of Samarra&amp;#039;&amp;#039;, London.&lt;br /&gt;
* Robinson, Chase (ed.) (2001): &amp;#039;&amp;#039;A Medieval Islamic City Reconsidered: An Interdisciplinary Approach to Samarra&amp;#039;&amp;#039; (Oxford Studies in Islamic Art 14). Oxford.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{Commons category|Samarra}}&lt;br /&gt;
{{Wikivoyage}}&lt;br /&gt;
* [http://siris-archives.si.edu/ipac20/ipac.jsp?&amp;amp;profile=all&amp;amp;source=~!siarchives&amp;amp;view=subscriptionsummary&amp;amp;uri=full=3100001~!289733~!2&amp;amp;ri=1&amp;amp;aspect=subtab157&amp;amp;menu=search&amp;amp;ipp=20&amp;amp;spp=20&amp;amp;staffonly=&amp;amp;term=herzfeld&amp;amp;index=.AW&amp;amp;uindex=&amp;amp;oper=&amp;amp;term=samarra&amp;amp;index=.SW&amp;amp;uindex=&amp;amp;aspect=subtab157&amp;amp;menu=search&amp;amp;ri=1#focus Ernst Herzfeld Papers, Series 7: Records of Samarra Expeditions, 1906–1945] Smithsonian Institution, Freer Gallery of Art and Arthur M. Sackler Gallery Archives, Washington, D.C.&lt;br /&gt;
* [http://collections.si.edu/search/results.jsp?fq=place%3A%22Sa%5Cu0304marra%5Cu0304%27+%28Iraq%29%22&amp;amp;q=ernst+herzfeld&amp;amp;view=grid&amp;amp;start=0 Ernst Herzfeld Papers, Series 7: Records of Samarra Expeditions, 1906–1945]{{Oʻlikhavola|date=mart 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Collections Search Center, S.I.R.I.S., Smithsonian Institution, Washington, D.C.&lt;br /&gt;
* [http://www.iraqimage.com/pages/browse/Samarra.html Iraq Image - Samarra Satellite Observation]&lt;br /&gt;
* [http://www.dur.ac.uk/derek.kennet/samarra.htm Samarra Archaeological Survey]&lt;br /&gt;
* [http://www.k-state.edu/english/baker/english320/Maugham-AS.htm &amp;quot;The Appointment in Samarra&amp;quot;]&lt;br /&gt;
* [http://www.indybay.org/newsitems/2006/02/28/43052.php Destruction of Askari Mosque]&lt;br /&gt;
* [https://maps.google.com/maps?f=q&amp;amp;hl=en&amp;amp;geocode=&amp;amp;q=Samarra&amp;amp;sll=32.033228,44.396803&amp;amp;sspn=0.005457,0.009356&amp;amp;ie=UTF8&amp;amp;ll=34.206975,43.867722&amp;amp;spn=0.08518,0.216293&amp;amp;t=h&amp;amp;z=13 Samarra on Google Earth]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Samarra]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Arab arxitekturasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iroqdagi arxeologik obyektlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Arxeologik turdagi joylar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Xalifaliklar poytaxtlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iroqdagi shaharlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iroqning tuman markazlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Muqaddas shaharlar]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Levant]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:saladin muhofazotidagi aholi manzilgohlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Dajla daryosi sohilidagi aholi manzilgohlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Samarra madaniyati]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Shialarning muqaddas shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Xavf ostidagi jahon merosi obyektlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iroqdagi jahon merosi obyektlari]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 03:53:49 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Samarra</comments>
		</item>
</channel></rss>