<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Scientism - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Scientism&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 14:51:40 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Scientism&amp;diff=766497&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Scientism&amp;diff=766497&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Scientizm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;(&amp;#039;&amp;#039;o&amp;#039;qilishi &amp;#039;&amp;#039;- &amp;quot;sayintizm&amp;quot;)&amp;#039;&amp;#039; — bu [[Fan|ilm-fan]] [[metod]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;lari va tushunchalarining barcha bilim sohalariga tatbiq etilishi kerakligi haqidagi nuqtai nazar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=https://www.pbs.org/faithandreason/gengloss/sciism-body.html |sarlavha=&amp;quot;Glossary Definition: Scientism&amp;quot;. PBS.org. 1999.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ushbu yondashuv tarafdorlari ilm-fan eng ishonchli bilim manbai ekanligini ta’kidlaydi va koʻpincha [[falsafa]], [[din]] yoki [[Sanʼat|san’at]] kabi boshqa bilim tarmoqlarini ikkinchi darajali deb hisoblashadi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/scientism/ |sarlavha=&amp;quot;Scientism&amp;quot;. Merriam-Webster.com. Merriam-Webster.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ta’rifi va mohiyati ==&lt;br /&gt;
Scientizm deganda [[ilmiy metod]] va [[Empirizm|empirik]] dalillarning inson bilimi uchun yagona asos ekanligini ta’kidlaydigan qarash tushuniladi. Ushbu nuqtai nazar boʻyicha, faqat ilmiy metod yordamida sinab koʻrish va kuzatish mumkin boʻlgan hodisalar haqiqiy bilim sifatida qabul qilinishi kerak. Shu sababli, scientizm tarafdorlari [[Metafizika|metafizik]], diniy yoki subyektiv bilim shakllarini ishonchsiz deb qarashadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Scientizmni ikki asosiy shaklga ajratish mumkin:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Zaif scientizm – ilm-fanni eng ishonchli bilim manbai sifatida qabul qilish, lekin boshqa bilim tarmoqlarining ham qisman qiymatga egaligini tan olish.&lt;br /&gt;
# Kuchli scientizm – faqat ilm-fan haqiqiy bilim bera oladi, degan fikr. Boshqa bilim shakllari (masalan, falsafa yoki din) mutlaqo ishonchsiz deb hisoblanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi va rivojlanishi ==&lt;br /&gt;
Scientizmning ildizlari qadimgi [[Qadimgi Yunoniston|Yunoniston]] davriga borib taqaladi, ayniqsa [[Arastu|Aristotel]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ning empirik kuzatishlarga asoslangan falsafasida koʻrinadi. Lekin hozirgi zamonaviy shaklda scientizm XIX-XX asrlarda, ayniqsa ilmiy taraqqiyotning rivojlanishi va [[pozitivizm]] falsafasining shakllanishi bilan ommalashdi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Jurnal manbasi |last=Elkus |first=Savilla Alice |date=1909 |title=Review of La Philosophie Moderne |url=https://www.jstor.org/stable/2011609?origin=crossref |magazine=The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods |volume=6 |issue=2 |pages=51–53 |doi=10.2307/2011609 |issn=0160-9335}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oʻtgan asrlarda A. Kont tomonidan ilgari surilgan pozitivizm oqimi scientizmning asosiy negizlaridan biri boʻlib xizmat qilgan. Ushbu oqimga koʻra, barcha bilim tajribaga asoslanishi va ilmiy metod yordamida isbotlanishi kerak. XX asrda esa [[Karl robert|Karl Poper]], Tomas Kun va boshqa faylasuflar scientizmning chegaralarini koʻrsatib berganlar va ilm-fanning absolyut haqiqat emasligi haqida bahs yuritganlar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Scientizm va din ==&lt;br /&gt;
Scientizm koʻpincha diniy qarashlar bilan ziddiyatli deb hisoblanadi, chunki u koʻpgina diniy da’volarni isbotlanmaydigan yoki tekshirib boʻlmaydigan deb ko‘radi. Ayniqsa, materialistik scientizm tarafdorlari koinot va hayotning kelib chiqishini toʻliq ilmiy tushuntirish mumkin deb hisoblaydilar.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Biroq, ba’zi olimlar va faylasuflar ilm-fan va dinning bir-birini toʻldirishi mumkinligini ta’kidlaydilar. Masalan, Stiven Jey Gould ilmiy bilim va diniy e’tiqodni ikkita mustaqil soha sifatida koʻrib, ularni bir-biridan ajratish kerakligini aytgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tanqidlar ==&lt;br /&gt;
Scientizm koʻplab faylasuflar tomonidan tanqid qilingan. Ushbu tanqidlarning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardir:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Falsafiy cheklovlar – Karl Poper ilmiy nazariyalar falsifikatsiya qilinishi kerakligini ta’kidlagan va ilmiy metodning oʻzini ham tanqidiy baholash lozimligini aytgan.&lt;br /&gt;
# Ilmiy reduksionizm – Gumanitar fanlar va san’at kabi sohalar ilmiy metod bilan toʻliq tushuntirib boʻlmaydigan murakkab hodisalar bilan shugʻullanadi.&lt;br /&gt;
# Axloqiy oqibatlar – Agar faqat ilm-fan bilimning yagona manbai deb qabul qilinsa, bu axloqiy va estetik qadriyatlarning rolini kamaytirishi mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbaalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Taʼlim]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 04:14:52 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Scientism</comments>
		</item>
</channel></rss>